Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οίηση και ποίηση
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οίηση και ποίηση

  • A-
  • A+

Στις 21 Δεκεμβρίου 1375 πεθαίνει ο Ιταλός συγγραφέας Τζοβάνι Μποκάτσιο, γνωστότερος ως Βοκάκιος. Πρόκειται για τον πλέον αναγνωρισμένο μαθητή του Πετράρχη, τον οποίο ακολούθησε σε ολόκληρη τη ζωή του. Ο Βοκάκιος διέγραψε τη δική του ξεχωριστή πορεία στα λογοτεχνικά δρώμενα της εποχής του, ώστε να θεωρείται ένας από τους κυριότερους προπομπούς του αναγεννησιακού ουμανισμού.

Ο δρόμος έχει ανοίξει με τη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη: η ουμανιστική ποίηση διατηρεί υψηλό ύφος, σφιχτή δομή και μια ροή προς τα εμπρός, χωρίς να λείπει μια ιδιαίτερη σπουδή για την ομοιοκαταληξία. Εννοιολογικά, η ποίηση αυτή πραγματεύεται τον σύγχρονο αναγεννησιακό άνθρωπο, ο οποίος εκκινώντας από τον κόσμο του κακού και της αμαρτίας, περιπλανώμενος μέσα από ένα ταξίδι γνώσης και άσκησης αυτογνωσίας και αυτοσυνείδησης, οδηγείται τελικά στον εξαγνισμό και τη λύτρωση: στην «εκτυφλωτική θέαση του Θεού».

Η «Θεία Κωμωδία» προβάλλει το ουμανιστικό πρότυπο της Αναγέννησης, το πέρασμα από την εποχή του σκοτεινού Μεσαίωνα στην εποχή του Φωτός, μεταφέροντας στον αναγνώστη του ποιήματος όλη την επίπονη προσπάθεια που απαιτείται για τη μετάβαση αυτή, δίνοντας μια ξεκάθαρη εικόνα της πολύπλευρης μεσαιωνικής κρίσης, από τη μια, και τα προτάγματα της νέας εποχής για αλήθεια, δικαιοσύνη και ηθική ανύψωση από την άλλη.

Αντίστοιχα, ο Πετράρχης δίνει τη δική του απάντηση στη στενή οπτική του μεσαιωνικού κόσμου, τον πουριτανισμό και την απάρνηση των ανθρώπινων επιθυμιών που τον χαρακτηρίζει. Δημιουργεί έναν κόσμο όπου ψυχή, πνεύμα και σώμα ισορροπούν αρμονικά. Εναν κόσμο απλό, φωτεινό, εξευγενισμένο και ταυτόχρονα αέρινο, ουράνιο, ερωτικό και αισθησιακό, δοξάζοντας έτσι το αναγεννησιακό πρότυπο για τον εναρμονισμένο με τη φύση αλλά και τον εαυτό του άνθρωπο: Εναν άνθρωπο που δεν (αυτο)-περιορίζεται από τη θρησκοληψία και τον μυστικισμό του Μεσαίωνα. Εναν άνθρωπο, κύριο της τύχης του, που αναγνωρίζει, χαίρεται και υμνεί την ομορφιά της φύσης και της εγκόσμιας ζωής, που αρνείται να αποτελέσει απλό έρμαιο της θείας πρόνοιας ως αμαρτωλός, ταπεινός και αβοήθητος.

Ο «Μαύρος Θάνατος», αυτή η φρικτή επιδημία πανώλης που συντάραξε την Ευρώπη από το 1348 και για πολλές δεκαετίες μετέπειτα, αφανίζοντας σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού της, αποτελεί για τον Βοκάκιο το ιστορικό υπόβαθρο στο οποίο τοποθετεί το «Δεκαήμερον». Κείμενο πολυπρόσωπο σε ό,τι αφορά τον αριθμό των χαρακτήρων, πολυεπίπεδο και πολυδιάστατο στην πλοκή, πολύγλωσσο ως προς τις γλωσσικές οπτικές ανάπτυξης, πολυμορφικό ως προς το υιοθετούμενο κάθε φορά ύφος. Εκεί αντιπαραβάλλονται η αναγεννησιακή πνευματικότητα, ο ανθρωποκεντρισμός, η ανοικτότητα και η πολυφωνία στην οίηση, τον θεοκρατικό δογματισμό, την περιχαράκωση και τη μονωδία του Μεσαίωνα.

* (Ph.D.)2, Αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μυστικοί τόποι, τόποι καταφυγής
Σκέφτεσαι ότι μερικές φορές αρκεί μια αγκαλιά ή ένα βλέμμα που θα σου δώσει τόση δύναμη ώστε τα δάκρυα να γυρίσουν πίσω και μια κουβέντα για να αντέξεις το άχθος των ημερών.
Μυστικοί τόποι, τόποι καταφυγής
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για έναν Αμαζόνιο και έναν Βόλγα
Εικονοποιούσε τις καρδιές των ανθρώπων, έβλεπε τις κεντρικές αρτηρίες τους σαν πραγματικά μεγάλα ποτάμια, όπως ο Νείλος ή ο Ρήνος ή ο Αμαζόνιος ή ο Βόλγας - αυτός κυρίως γιατί της άρεσε το όνομά του. Τις...
Για έναν Αμαζόνιο και έναν Βόλγα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μια ματιά στην άλλη πλευρά
Μερικά πρωινά προορίζονται να είναι σημαντικά. Οχι γιατί η μέρα που γεννιέται επιφυλάσσει κάτι μεγάλο: μια θετική αλλαγή στη δουλειά, στον τραπεζικό σου λογαριασμό, μια νέα φιλία που θα σε γεμίσει χαρά ή...
Μια ματιά στην άλλη πλευρά
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Μπλακ φόρεστ» με κερασάκια μαρασκίνο
Δεν μου αρέσουν οι συναισθηματικοί απολογισμοί. Νομίζω ότι γίνονται -όταν γίνονται- για να καλύψουμε μια ανάγκη να δικαιολογήσουμε σωστά και λάθη, ενέργειες και πράξεις, αποτελέσματα συνειδητών επιλογών ή...
«Μπλακ φόρεστ» με κερασάκια μαρασκίνο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
3+1 περιπτώσεις του αριθμού 3
​Για τον Πλάτωνα η ψυχή είναι άυλη, αμετάβλητη, αθάνατη. Χωρίζεται σε τρία ιεραρχημένα μέρη: λογιστικόν (τοποθετημένο στο κεφάλι, αντιστοιχεί στο λογικό τμήμα του ανθρώπου), θυμοειδές (τοποθετημένο στο στήθος,...
3+1 περιπτώσεις του αριθμού 3
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Κανονικοί» άνθρωποι…
Το να ακολουθείς τους κανόνες είναι πάντα πιο απλό. Αποφεύγεις τις τύψεις και τις ενοχές, δεν έχεις ανασφάλειες κι επιπλέον αισθάνεσαι και μια περηφάνια για τον εαυτό σου. Δεν έχεις σύγχυση, ακόμα και ο φόβος...
«Κανονικοί» άνθρωποι…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας