Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας»

  • A-
  • A+

Στο αφιέρωμα «Η γυναίκα στο φιλμ νουάρ», το Σάββατο 16/11, στο πλαίσιο του «1ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου» της «Εφημερίδας των Συντακτών» -του 1ου EFSYNEMA- δεν θα δείτε τις γνωστές ταινίες του είδους, ούτε θα ακούσετε τα γνωστά στερεότυπα για τις καταστροφικές «μοιραίες» γυναίκες. Εχοντας παρακολουθήσει περισσότερες από 150 σχετικές ταινίες, μου έκανε μεγάλη εντύπωση πόσο επιφανειακά και περιοριστικά είναι αυτά τα στερεότυπα. Και, από την άλλη, πόσο πολλά και ποικίλα –συμπληρωματικά και αντιφατικά– είναι τελικά τα πρόσωπα της «μοιραίας» των φιλμ νουάρ.

Με βάση, λοιπόν, την πλειονότητα των ταινιών του είδους (και όχι κάποια δεκάδα ταινιών πολύ γνωστών σκηνοθετών), η μοιραία γυναίκα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί μονοδιάστατα: «μοιραία» δεν σημαίνει αυτόματα καταστροφική. Θα έλεγα, αντίθετα, ότι η γυναίκα στο φιλμ νουάρ είναι «μοιραία» στον βαθμό που επηρεάζει καταλυτικά τη ζωή του άνδρα (ας μην ξεχνάμε ότι στο είδος υπάρχει πάντα μια ερωτική ιστορία που συνδυάζεται με την αστυνομική). Κι αυτό την καθιστά πρόσωπο βασικό της ταινίας, άτομο που δρα και παρεμβαίνει ουσιαστικά στην πλοκή της ιστορίας (σε αντίθεση με το γκανγκστερικό φιλμ, είδος που συχνά και λανθασμένα ταυτίζεται με το φιλμ νουάρ, στο οποίο η παρουσία της γυναίκας είναι συνήθως από δευτερεύουσα έως ανύπαρκτη).

Να μερικά από τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας» στο φιλμ νουάρ:

Γυναίκα – θύτης, αλλοτριωμένη από το κυνήγι του χρήματος μέσα σε μια ανδροκρατική κοινωνία που κυβερνάται από αυτό.

Γυναίκα – θύμα, υποταγμένη παθητικά στις επιταγές αυτού του ίδιου ανδροκρατικού κόσμου.

Γυναίκα – θύτης και θύμα ταυτοχρόνως, τραγικά αντιφατικό πρόσωπο μιας κοινωνίας αποξένωσης και αλλοτρίωσης.

Γυναίκα – ανεξάρτητη, χειραφετημένη ή και απλά «ο εαυτός της», έτοιμη να συμβιώσει με τον άνδρα, ακόμα και να τον λυτρώσει από τις εμμονές του, αρκεί φυσικά να είναι κι ο ίδιος έτοιμος γι’ αυτό (ας θυμηθούμε τις υπέροχες ταινίες «In a lonely place» και «On a dangerous ground» του Νίκολας Ρέι).

Οι δύο ταινίες που προβάλλονται στο φεστιβάλ, πρωτότυπες και ιδιαίτερες, ενσωματώνουν στην πλοκή του φιλμ νουάρ πολύ ενδιαφέροντα θεματικά στοιχεία: η πρώτη («Η Μαρία του Οκτώβρη») τη Γαλλική Αντίσταση στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και η δεύτερη («Κραυγή στη Νύχτα») τη θανατική ποινή. Και στις δύο, οι ηρωίδες τους ερωτεύονται με πάθος, προδίνονται, βασανίζονται με το ηθικό δίλημμα της εκδίκησης. Μπορεί η κατάληξη να είναι τραγική, όπως εξάλλου σε όλα σχεδόν τα φιλμ νουάρ, αλλά η Μαρία του Οκτώβρη και η Μαίρη Χίλτον, μέσα από τα συγκλονιστικά πρόσωπα της φαινομενικά ψυχρής, συγκρατημένης Ντανιέλ Νταριέ και της σπαραχτικής, υπερευαίσθητης Νταϊάνα Ντoρς, μας αναστατώνουν και μας συγκινούν – χαραγμένα στη μνήμη μας πολύ μετά τους τίτλους τέλους.

* Σκηνοθέτης, συγγραφέας και καθηγητής κινηματογράφου

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
Ο Χατζιδάκις σχολίαζε αρχές δεκαετίας του 1960: «Η Αμερική απέκτησε το αληθινό της πρόσωπο. Αντιδραστικότης, εθνικισμός, νοικοκυροσύνη». Δεν μπορούσε να τα έχει πει καλύτερα. Για τότε και για τώρα. Και όχι...
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
(Επι-)μένουμε κινηματογραφικά
Αύξηση κατά 1,6% των θεατών στους κινηματογράφους για το 2016 ανακοίνωσε το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο του Οπτικοακουστικού Τομέα στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, που διεξάγεται αυτές τις μέρες....
(Επι-)μένουμε κινηματογραφικά
ΝΗΣΙΔΕΣ
Το 1ο κινηματογραφικό φεστιβάλ της «Εφ.Συν.» έγινε πραγματικότητα
Για τα 7α γενέθλια της «Εφ.Συν.» δημιουργήσαμε ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ: το 1ο EFSYNEMA - 7η Χρονιά, 7η Τέχνη. Τώρα ήρθε η στιγμή τα τέσσερα μέλη της οργανωτικής ομάδας να κάνουν τη δική τους προσωπική...
Το 1ο κινηματογραφικό φεστιβάλ της «Εφ.Συν.» έγινε πραγματικότητα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μπίλι ο ψεύτης
Υπάρχει μια ταινία του αγγλικού free cinema που μίλησε βαθιά στη νεολαία της εποχής της (δεκαετία ’60) – και όχι μόνο. Σε μένα μίλησε μία δεκαετία αργότερα, στα θλιβερά χρόνια της χούντας. Ημουν γραμμένος στη...
Μπίλι ο ψεύτης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αδέσποτα
Ολοκληρώθηκε χθες το 1ο EFSYNEMA, η πρώτη διοργάνωση Φεστιβάλ Κινηματογράφου της «Εφημερίδας των Συντακτών». Ωρίμασαν οι συνθήκες και είχαμε το 7x7x7x7: 7η Τέχνη, με αφορμή τα 7α γενέθλια από την έκδοση του...
Αδέσποτα
ΣΙΝΕΜΑ
Αφιέρωμα στον Τάκη Σπυριδάκη
To 1o EFSYNEMA, το 1ο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ της «Εφ.Συν.» με αφορμή τα 7α γενέθλιά της, ολοκληρώνεται σήμερα, έπειτα από έξι γεμάτες μέρες. Μέρες γεμάτες εξαιρετικές ταινίες, διαφορετικές θεματικές,...
Αφιέρωμα στον Τάκη Σπυριδάκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας