Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εμείς οι πολίτες

«Το Ελληνικόν Εθνος, (...) εις Εθνικήν συνηγμένων Συνέλευσιν, ενώπιον Θεού και ανθρώπων, την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και Ανεξαρτησίαν...»

Εμείς οι πολίτες

  • A-
  • A+

«Το Ελληνικόν Εθνος, το υπό την φρικώδη Οθωμανικήν δυναστείαν, μη δυνάμενον να φέρη τον βαρύτατον και απαραδειγμάτιστον ζυγόν της τυραννίας, και αποσείσαν αυτόν με μεγάλας θυσίας, κηρύττει σήμερον, διά των νομίμων Παραστατών του, εις Εθνικήν συνηγμένων Συνέλευσιν, ενώπιον Θεού και ανθρώπων, την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και Ανεξαρτησίαν...»

Αυτή η συγκινητική εισαγωγή του «Προσωρινού πολιτεύματος της Επιδαύρου» που θύμισε με την επιστολή του στους μαθητές ο υπουργός Παιδείας, δεν μιλά για λαό αλλά για έθνος. Είναι η εποχή που η αρχή των εθνοτήτων τραντάζει τα θεμέλια του ευρωπαϊκού κόσμου, ο οποίος ακόμα ζούσε σε συστήματα φεουδαρχικά, σε αυτοκρατορίες χωρίς ελευθερίες, με πολύ πρωτόγονη αντίληψη των ατομικών δικαιωμάτων. Η ελευθερία των ανθρώπων εκείνη την εποχή περνούσε από την αυτοδιάθεση των εθνών.

Από τότε ώς τώρα άλλαξαν πολλά στην Ευρώπη, και κυρίως η έννοια του έθνους. Τα εθνικά κράτη, παλιά και καινούργια, οι πολίτες των εθνικών κρατών της Ευρώπης, όσο είναι εθνικά τέλος πάντων, όσο κατάφεραν να γίνουν μέχρι να σταματήσει η πορεία αυτή παγιδευμένη στις ματωμένες λάσπες των πολέμων, έβαλαν ένα στόχο μεγαλειώδη και πρωτοφανή: να φτιάξουν μια ομοσπονδία πέρα και πάνω και διαμέσου των κρατών, εθνικών και μη, με κάθε πολίτη να απολαμβάνει ίσα δικαιώματα.

Ανεξάρτητα σε ποιο έθνος ανήκει κανείς, σε ποια μειονότητα, ή πλειονότητα, θρησκεία, δόγμα, φύλο, οτιδήποτε, κάθε άτομο να είναι πολίτης αυτής της ομοσπονδιακής χώρας. Στις περισσότερες χώρες που προσπαθούν για τον δύσκολο αυτό στόχο, ήδη η πολιτική κατάσταση ισότητας των πολιτών είναι αναγνωρισμένη, πέρα από τις δυσκολίες που παρουσιάζει να γίνει καθημερινότητα και συνείδηση. Οση συγκίνηση και να προκαλεί ένα τέτοιο κείμενο δεν μπορεί παρά να αντιμετωπίζεται ιστορικά. Εκτός χρόνου.

Βρισκόμαστε αλλού σε σχέση με τα έθνη. Αλλά αν αντί για τη λέξη «έθνος» χρησιμοποιήσει κάποιος τη λέξη «λαός», τότε, όσο αριστερή κι αν ακουστεί η φράση, πάει την Ιστορία ακόμα πιο πίσω. Γιατί «λαός» είναι μια έννοια πολύ πιο ρευστή και μυστήρια από το έθνος. Είναι όπως η λέξη «μάζα» που ευτυχώς εγκαταλείφθηκε, κάτι σχεδόν άμορφο, σαν πηλός που πλάθει ο καλλιτέχνης, ο ηγέτης. Βολικότατη αοριστία που γεμίζει καθένας κατά βούληση. Ο λαός δεν πολυσκέφτεται, δεν πολυαποφασίζει, κυρίως δεν πολυφέρνει αντιρρήσεις. Ο λαός υπάρχει επειδή έχει ηγέτη. Καλό είναι να υπακούει στον ηγέτη, αυτή είναι η βαθύτερη έννοια της διαρκούς χρήσης της λέξης και της έννοιας «λαός». Να έχει ενιαία σκέψη. Αν υπάρχουν δυσαρμονίες, χαλάει η ωραία εικόνα του λαού.

Ανάμεσα στον λαό και στον ηγέτη οι θεσμοί περιττεύουν. Ενοχλητικές και βαρετές διαδικασίες όλα αυτά τα περίπλοκα, τα ευρωπαϊκά, με τους νόμους, τις χωριστές εξουσίες, τους κανονισμούς και τα σου ΄πα- μου ΄πες. Σαν να βρισκόμαστε σε αυτοκρατορία και μάλιστα αυταρχική, η λέξη «λαός» στα χείλη ηγετών υποσυνείδητα καταγγέλλει όλους τους αιώνες που πέρασαν από την εποχή του Βυζαντίου, νοσταλγεί την άμεση εξουσία, εκείνους τους φαντάρους που εξέλεγαν αυτοκράτορες διά βοής και τους έφερναν μετά στη Βασιλεύουσα.

Το σημερινό πολίτευμα μάς θεωρεί πολίτες. Είμαστε υπεύθυνοι για τη λειτουργία του σαν ελεύθερα άτομα, έχουμε συμφωνήσει επακριβώς για τις εξουσίες του καθενός, τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις περιστολές τους, τις υποχρεώσεις και τον αλληλοσεβασμό, με περίπλοκους θεσμούς και νόμους. Οι λέξεις δεν είναι αθώες, όσο ρομαντικές κι αν ακούγονται.

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η μάρτυρας της Ενωμένης Ευρώπης
H Ενωμένη Ευρώπη δεν είχε ανάγκη από μάρτυρες. Αρκούσαν οι νεκροί τόσων πολέμων που έχουν γίνει στο έδαφός της ανάμεσα σε εχθρικά έθνη, εχθρικά δόγματα, εχθρικά κράτη, εχθρικές ηγεσίες, αυτοκρατορίες,...
Η μάρτυρας της Ενωμένης Ευρώπης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Βάστα Μέρκελ
Μιλώντας για υπερπληθυσμό, η μόνη ήπειρος που δεν πάσχει είναι η Ευρώπη. Εχει μάλιστα το αντίθετο: δημογραφικό πρόβλημα. Τότε γιατί δεν δέχεται με ανοιχτή αγκαλιά τους πρόσφυγες; Μα πώς να τα βάλουν οι ηγέτες...
Βάστα Μέρκελ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το σπασμένο κέλυφος
Στα χρόνια της δικτατορίας, αυτοί που απεχθάνονταν ή έστω αντιπαθούσαν τους συνταγματάρχες, δηλαδή η πλειοψηφία των Ελλήνων, θεωρούσαν, όχι λανθασμένα, τις ΗΠΑ υπόλογες για τα δεινά της χώρας, και είχαν...
Το σπασμένο κέλυφος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Χαμένες ψευδαισθήσεις;
Στη λογοτεχνία και συχνά στον έρωτα οι ψευδαισθήσεις μπορούν να είναι συνώνυμες της δημιουργίας και της ίδιας της ζωής. Στην πολιτική, όσο διαρκούν, οδηγούν στον γκρεμό και όταν καταρρεύσουν αφήνουν ανοιχτό...
Χαμένες ψευδαισθήσεις;
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Σ’ εκείνα εκεί τα μάρμαρα
Εβλεπα με συγκίνηση, με βαθιά αναψυχή, αν μου επιτρέπετε το λογοπαίγνιο, Σκοτσέζους με τα κιλτ τους να ανεβαίνουν τα σκαλιά του Δημαρχείου της Ερμούπολης παρέα με Ολλανδούς, Κουβανούς, Νεοζηλανδούς, Ευρωπαίους...
Σ’ εκείνα εκεί τα μάρμαρα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αισιοδοξία συγκρατημένη
Παραμένω η αισιόδοξη της παρέας. Οι Ευρωπαίοι, λέω και το πιστεύω, δεν μπορούν να συλλάβουν υπαρξιακά την έννοια της Ευρώπης χωρίς την Ελλάδα. Η Ελλάδα χρειάζεται σαν τοτέμ, σαν εικόνισμα, είναι η μακρινή...
Αισιοδοξία συγκρατημένη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας