Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Κλασσικά» αγαπημένα

«Τζέιν Εϊρ» των αδελφών Μπροντέ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Κλασσικά» αγαπημένα

  • A-
  • A+

Απ’ όλα τα νεανικά μου αναγνώσματα, τα «Κλασσικά εικονογραφημένα» είναι εκείνα που αναπολώ πιο συχνά. Ισως γιατί τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια που πέρασαν, μπορώ και συνειδητοποιώ την πραγματική τους αξία.

Τα φύλαγα πάντα, βέβαια, βιβλιοδετημένα σε τόμους, σε μια θέση στη βιβλιοθήκη μου. Ομως πρόσφατα, χάρη στο Διαδίκτυο και τα σχόλια φίλων, γνωστών αλλά και αγνώστων, έκανα έναν απολογισμό της προσφοράς τους, προσπαθώντας, όσο μπορούσα, να παραβλέψω τη νοσταλγία και το συναίσθημα.

Λοιπόν, τα «Κλασσικά», με την εμφάνισή τους στην Ελλάδα της δεκαετίας του '50, ήταν μια αποκάλυψη. Γνώρισαν στα παιδιά και στους νέους της εποχής την παγκόσμια λογοτεχνία μέσα από τη διασκευή της σε εικονογραφημένες ιστορίες, που αργότερα θα ονομάζαμε κι εμείς κόμικς (και θα αποτελούσαν την 9η τέχνη). Εξαιρετικά πρωτοποριακή αντίληψη, αν σκεφτεί κανείς τις εγκωμιαστικές κριτικές που γράφονται σήμερα για αντίστοιχες, εντελώς πρόσφατες, διασκευές της ελληνικής λογοτεχνίας (Βουτυράς, Δέλτα).

Οι διασκευές αυτές δεν ήταν φυσικά ελληνικές (αν και κυκλοφόρησε κι ένας αριθμός «κλασσικών» με θέματα εμπνευσμένα από την ελληνική μυθολογία και ιστορία). Ηταν ξένες, από αμερικανικό εκδοτικό οίκο, απίστευτα δημιουργικές, πιστές στο πνεύμα του βιβλίου και εξαιρετικά γοητευτικές στην εικονογράφηση, που προσαρμοζόταν κάθε φορά απόλυτα στο είδος και τους χαρακτήρες του πρωτότυπου. Μέσα από κείμενα και εικόνες μιας λαϊκής αλλά υψηλής αισθητικής, έσπρωξαν τους νέους στη γνωριμία με κλασικά λογοτεχνικά έργα, σημαδεύοντας ανεξίτηλα τη φαντασία τους.

Είχαν, βέβαια, και πολέμιους. Οχι λίγους. Συντηρητικούς δασκάλους, καθηγητές, σοβαροφανείς διανοούμενους. Μερικοί δάσκαλοι, όταν τα έβρισκαν, τα έσκιζαν με μανία μέσα στην τάξη. Το επιχείρημά τους ήταν βασικά ότι τα «κλασσικά» δεν ήταν λογοτεχνία. Μα, πράγματι, δεν ήταν. Ηταν διασκευές της λογοτεχνίας σε κόμικς. Γι’ αυτό και οφείλουμε να κρίνουμε αποκλειστικά την ποιότητα αυτής της διασκευής. Οπως ακριβώς στη μεταφορά ενός βιβλίου στον κινηματογράφο κρίνουμε την ποιότητα της μεταφοράς. Η λογοτεχνία μόνο στο ίδιο το βιβλίο υπάρχει.

Οσο για μένα, ομολογώ ότι αγάπησα τη λογοτεχνία και μέσα από τα «κλασσικά». Ηταν η πρώτη μου επαφή με αυτήν. Αλλα τα διάβασα αργότερα και σε βιβλίο, άλλα όχι. Ομως κι από αυτά, που έμειναν στις εικόνες, πήρα πολλά. Πλούτισαν τις γνώσεις και τη φαντασία μου.

Μερικά, μάλιστα, κυριολεκτικά με έβαλαν στον κόσμο που αργότερα θα αποτελούσε ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης και για μένα στον κινηματογράφο: οι υπέροχες ερωτικές ιστορίες ανέφικτου, συνήθως, έρωτα («Ο πύργος των καταιγίδων» και «Τζέιν Εϊρ» των αδελφών Μπροντέ), «Οι εργάτες της θάλασσας» (Ουγκό), «Η Ευαγγελίνη» (Λονγκφέλοου), «Μοναστήρι και σπίτι» (Κάρολ Ριντ), το φανταστικό («Δρ. Τζέκιλ και κύριος Χάιντ» του Στήβενσον), η επιστημονική φαντασία («Η μηχανή του χρόνου» του Ουέλς), η αστυνομική λογοτεχνία («Η γυναίκα με τα άσπρα» και «Η Φεγγαρόπετρα» του Κόλινς, «Σέρλοκ Χολμς» του Κόναν Ντόιλ)… Τα θυμάμαι όλα ακόμα και σήμερα –τους ήρωες, τις λεζάντες, τις συγκρούσεις.

«Κλασσικά» εικονογραφημένα. «Κλασσικά» αγαπημένα.

* σκηνοθέτη, συγγραφέα και καθηγητή κινηματογράφου

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μικρές ερωτικές ιστορίες
Η τέχνη ύμνησε πολλές «μεγάλες» ερωτικές ιστορίες, με πασίγνωστους ήρωες, που συγκίνησαν και θα συγκινούν πάντα. Υπάρχουν όμως και «μικρές» ερωτικές ιστορίες, με άγνωστους πρωταγωνιστές, στις οποίες έτρεφα...
Μικρές ερωτικές ιστορίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι πολεμικές ταινίες
Σκοτεινό, εφιαλτικό, πιο τρομακτικό απ’ όλες τις ταινίες τρόμου, πιο βίαιο απ’ όλες τις πολεμικές ταινίες, το φιλμ του Βιγιαρόνγκα μάς στοιχειώνει με το να μας υπενθυμίζει πόσο αυτοί που ταπεινώθηκαν,...
Οι πολεμικές ταινίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μ’ ένα βιβλίο ή μ’ ένα τραγούδι!
Θα ήθελα να μιλήσω κι εγώ για κάποιες ταινίες, κυρίως για να σας προτρέψω να τις δείτε. Είναι ταινίες χαμηλόφωνες, που δεν τις είδα στις διάφορες λίστες. Μίλησαν όμως κατευθείαν στην ψυχή μου, και όχι μόνο μια...
Μ’ ένα βιβλίο ή μ’ ένα τραγούδι!
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μπίλι ο ψεύτης
Υπάρχει μια ταινία του αγγλικού free cinema που μίλησε βαθιά στη νεολαία της εποχής της (δεκαετία ’60) – και όχι μόνο. Σε μένα μίλησε μία δεκαετία αργότερα, στα θλιβερά χρόνια της χούντας. Ημουν γραμμένος στη...
Μπίλι ο ψεύτης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
Ο Χατζιδάκις σχολίαζε αρχές δεκαετίας του 1960: «Η Αμερική απέκτησε το αληθινό της πρόσωπο. Αντιδραστικότης, εθνικισμός, νοικοκυροσύνη». Δεν μπορούσε να τα έχει πει καλύτερα. Για τότε και για τώρα. Και όχι...
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά
«Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά» (1947). Πετάξτε τις κριτικές και δείτε αυτή την υπέροχη, αταξινόμητη ταινία, που διαπερνά το ερωτικό μελόδραμα, το ψυχολογικό δράμα και το φιλμ νουάρ, χωρίς να ανήκει σε κανένα....
Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας