Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εκπαιδευτικός νεο-ελιτισμός
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εκπαιδευτικός νεο-ελιτισμός

  • A-
  • A+

Καθώς οδεύουμε προς το τέλος της σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς, καλό είναι να θυμηθούμε τις εξελίξεις στον χώρο της εκπαίδευσης σε κράτη όπως η Βρετανία, όπου άνθησε αρχικά ο εμπορικός και στη συνέχεια ο βιομηχανικός καπιταλισμός και μετεξελίχθηκε σε παγκόσμιας εμβέλειας αυτοκρατορία.

Τόσο στα οικονομικά όσο και στα εκπαιδευτικά ζητήματα, οι εξελίξεις χαρακτηρίζονται από τη σχεδόν παντελή απουσία του κράτους ως παρεμβαίνουσας ρυθμιστικής αρχής και την κατίσχυση του ατομικιστικού και ανταγωνιστικού πνεύματος της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, με οποιαδήποτε κεντρική, κρατική παρέμβαση να θεωρείται εκ προοιμίου τροχοπέδη.

Το γεγονός ότι η Βιομηχανική Επανάσταση δεν απαιτούσε υψηλού μορφωτικού επιπέδου εργάτες, αλλά αντίθετα ανειδίκευτα εργατικά χέρια, λειτούργησε επιπρόσθετα προς μια αναιμική κρατική παρέμβαση στα εκπαιδευτικά πράγματα του 19ου αιώνα.

Η διαπίστωση ότι το 1843 «η Αγγλία βρίσκεται στο τελευταίο σκαλοπάτι του πολιτισμένου κόσμου σε σχέση με την εκπαίδευση του λαού της», ουσιαστικά δεν μεταβλήθηκε κατά τη διάρκεια της βικτοριανής εποχής, όπου τα σχολεία ιδρύονται και λειτουργούν χωρίς κεντρικό σχεδιασμό και έλεγχο, στη βάση της εθελοντικής οργάνωσης με τη θέσπιση αιρετών τοπικών εκπαιδευτικών αρχών.

Ο εκπαιδευτικός Νόμος Φόρστερ κατά το διάστημα 1870 – 1902, που προσπάθησε να συμβιβάσει την εθελοντική οργάνωση με την κεντρική κρατική μέριμνα και σχεδιασμό, απέτυχε να δημιουργήσει ένα ενοποιημένο και ολοκληρωμένο σύστημα εθνικής παιδείας -πόσω μάλλον δωρεάν παιδείας.

Στα ελάχιστα υψηλού επιπέδου ιδιωτικά σχολεία φοιτούσαν οι γόνοι της αριστοκρατίας για να συνεχίσουν τις ανώτατες σπουδές τους στα «αρχαία» πανεπιστήμια (Κέμπριτζ, Οξφόρδη), ώστε να στελεχώσουν τη διοίκηση και την πολιτική. Τα ιδιωτικά και μέσου επιπέδου επιχορηγούμενα σχολεία απευθύνονταν στα τέκνα των λιγότερο πλούσιων, των φτωχών ευγενών και των υψηλού επιπέδου βιομηχάνων και επαγγελματιών.

Τέλος, τα χαμηλότερου επιπέδου ιδιωτικά και επιχορηγούμενα σχολεία προορίζονταν για τα παιδιά των εμπόρων και των καλλιεργητών. Ο Νόμος Μπαλφούρ του 1902 δημιούργησε στην ουσία δύο μη εφαπτόμενα εκπαιδευτικά συστήματα, ένα για τα εργατόπαιδα (μέχρι το 14ο έτος) και ένα αποκλειστικά για την υψηλόβαθμη μεσαία τάξη.

Στο ξεκίνημα του 20ού αιώνα, η Βρετανία παρουσίαζε ένα αποκεντρωμένο, άναρχο, πολλαπλά κατακερματισμένο και ταξικό εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο, διαπνεόμενο από μια αριστοκρατική σύλληψη της εκπαιδευτικής πραγματικότητας, δεν στόχευε στην καθολικού χαρακτήρα ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου του λαού, αλλά αντανακλούσε και αναπαρήγε την υφιστάμενη ταξική διαστρωμάτωση.

Το δυστύχημα είναι ότι στην τρέχουσα συζήτηση για τα εκπαιδευτικά πράγματα κάποιοι φαίνεται ότι λησμονούν το έντονα αρνητικό παράδειγμα της Βρετανίας του 19ου αιώνα και εμφορούνται από θέσεις που, αν εφαρμοστούν, εν τέλει θα το αναβιώσουν.

* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Παιδεία ανισόπεδη
Η Παιδεία αποτελεί ύψιστο κοινωνικό αγαθό στο οποίο η πρόσβαση πρέπει να είναι απρόσκοπτη. Οποιαδήποτε έλλειψη, εμπόδιο, ευνοιοκρατία ή νεποτισμός εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες, δημιουργεί κοινωνική...
Παιδεία ανισόπεδη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Εκατό χρόνια μόρφωσης
Κοντοζυγώνουν οι μέρες των εξετάσεων σε σχολεία και πανεπιστήμια. Η αξία της μάθησης αποτυπώνεται στη φράση που σε μας έχει φτάσει ως κινεζική παροιμία: «Αν δώσεις στον φτωχό ένα ψάρι, θα 'χει τροφή για μια...
Εκατό χρόνια μόρφωσης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ερωτας για τα ιταλικά
Η πιο ταιριαστή ιστορία γλωσσικής περιπλάνησης από την Αμερικανίδα συγγραφέα Τζούμπα Λαχίρι που ταιριάζει με τους προβληματισμούς μας περί μεταναστών και προσφύγων. Ενα βιβλιαράκι δίγλωσσο που διηγείται την...
Ερωτας για τα ιταλικά
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι drama queens δεν χάνονται
Κάποιος ονειρεύεται χαμένες γενιές, για να βγει μπροστά να τους δείξει τον δρόμο, έχει το θράσος να το λέει, ν’ απευθύνεται στους εικοσάρηδες μ’ αυτό το επίθετο. Ετσι και πετύχει κάνα παιδί σε υπαρξιακό...
Οι drama queens δεν χάνονται
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μετά τον Στάινερ
Ο πρόσφατα εκλιπών κριτικός και δοκιμιογράφος Τζορτζ Στάινερ αναφέρει το εξής περιστατικό: συμμετέχοντας σε ένα φιλολογικό συνέδριο στην Αφρική δεν άντεξε στον πειρασμό και διατύπωσε την απορία του γιατί μια...
Μετά τον Στάινερ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Επιδημίες και κοινωνίες
Μια στοιχειώδης ιστορική αναδρομή φανερώνει ότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που η εμφάνιση επιδημιών συσχετίζεται με πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές, κάποιες φορές πολύ σημαντικές, άλλες μη...
Επιδημίες και κοινωνίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας