Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φινεγκανική Ευρώπη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φινεγκανική Ευρώπη

  • A-
  • A+

Απεβίωσε προ ημερών ο βραβευμένος με το Νόμπελ Φυσικής το 1969, Αμερικανός φυσικός Μάρεϊ Γκελ-Μαν. Ηταν αυτός που κατά τη δεκαετία του 1960 πρότεινε ότι σωματίδια όπως τα πρωτόνια και τα νετρόνια δεν αποτελούν τους στοιχειώδεις, δομικούς «λίθους» της ύλης, αλλά και αυτά με τη σειρά τους αποτελούνται από άλλα, πιο θεμελιώδη, σωματίδια.

Το 1963, όταν ο Γκελ-Μαν πάσχιζε να βρει ένα όνομα που να ταιριάζει σε αυτά τα νέα σωματίδια που σκόπευε να εισαγάγει, διάβασε στο βιβλίο «Finnegans Wake», του Τζέιμς Τζόις, το εξής χωρίο: «Three quarks for Muster Mark! / Sure he has not got much of a bark / And sure any he has it’s all beside the mark».

Η λέξη «quarks» (κουάρκς) καρφώθηκε στο μυαλό του και με αυτήν «βάπτισε» τα νέα σωματίδια, η ύπαρξη των οποίων επιβεβαιώθηκε πειραματικά στα κατοπινά χρόνια. Σήμερα αναγνωρίζουμε συνολικά έξι κουάρκ, με τις ονομασίες «πάνω», «κάτω», «παράδοξο», «γοητευτικό», «κορυφαίο» και «πυθμένιο». Δύο «πάνω» και ένα «κάτω» κουάρκ φτιάχνουν ένα πρωτόνιο, ενώ δύο «κάτω» και ένα «πάνω» φτιάχνουν ένα νετρόνιο.

Η πλοκή του «Finnegans Wake» διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια μιας νύχτας, που η οικογένεια Φίννεγκαν ξαγρυπνά με τους φίλους της τον νεκρό πατριάρχη της, έχοντας αποθέσει ένα μπουκάλι ουίσκι στο πλευρό του, καθώς ο νεκρός ήταν γερός πότης. Σε έναν έντονο καβγά που ξεσπά, κάποιος εκσφενδονίζει το μπουκάλι με το ουίσκι, το οποίο σπάζοντας αφήνει μια σταγόνα του να πέσει στα χείλη του νεκρού. Αυτός ζωντανεύει και σηκώνεται, προκαλώντας την αντίδραση συγγενών και φίλων οι οποίοι θορυβημένοι του υποδεικνύουν να επιστρέψει εκεί που ήταν!

Το βιβλίο γράφτηκε σε μια επινοημένη από τον Τζόις γλώσσα, τα «φινεγκανικά», μια γλώσσα ετεροσύνθετη, γεμάτη αναγραμματισμούς, λογοπαίγνια, αντιθέσεις και νεολογισμούς, μια γλώσσα εν τέλει αμετάφραστη, όπως είχε δηλώσει ο Ελευθέριος Ανευλαβής που επιχείρησε μια εργώδη ελληνική μετάφραση («Η Αγρύπνια των Φίννεγκαν», Κάκτος, 2013).

Οπως έδειξαν οι πρόσφατες ευρωεκλογές, το πτώμα που κείται μπροστά μας είναι η Ευρώπη και οι ιδέες της. Μια Ευρώπη που ωστόσο είναι έτοιμη ν’ αναστηθεί. Αρκεί, μέσα στον καβγά που κάνουμε πάνω από το πτώμα της, να στάξει μια σταγόνα από το «νερό της ζωής» (αυτό σημαίνει ουίσκι στα γαελικά) και να συνεννοηθούμε σε μια πολυεπίπεδη φινεγκανική ευρωγλώσσα, που να μπορεί να περιγράψει ενοποιητικά την ευρωπαϊκή ποικιλόμορφη και πολύχρωμη συνθετότητα και όπου όροι όπως άμεση δημοκρατία, αλληλεγγύη, ισότητα, δικαιοσύνη δεν θα είναι (πια) κενοί περιεχομένου.

* (Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια πρώτη ματιά στο «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα
Το «Συναξάρι» μάς βοηθάει να καταλάβουμε γιατί η Μεταπολίτευση ήταν τόσο… δυσανεκτική με το δικό του πολιτικό ήθος ή γιατί δεν «άντεχε» αυτό το πολιτικό ήθος, και δεύτερον, γιατί χρεοκοπήσαμε και μεταπέσαμε σε...
Μια πρώτη ματιά στο «Συναξάρι» του Στέλιου Νέστορα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Οπλισμένο σκυρόδεμα»
Τα χθεσινά γεγονότα σε Λύκειο της περιοχής Ντένβερ του Κολοράντο των ΗΠΑ έρχονται με τη συμπλήρωση 20 χρόνων από τη σφαγή στο Λύκειο Κολουμπάιν Τζέφερσον στην ίδια Πολιτεία (20 Απριλίου 1999).
«Οπλισμένο σκυρόδεμα»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Χαμένοι κρίκοι
Φωτογραφίζουμε μια μαύρη τρύπα στο κέντρο ενός γαλαξία που απέχει 500 εκατομμύρια τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον δικό μας. Που πάει να πει ότι έχουμε καταφέρει να αναπτύξουμε τόσο προηγμένα τεχνολογικά...
Χαμένοι κρίκοι
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το άλογο του Αριστοτέλη
Διαχρονικούς συνειρμούς, συμβολισμούς και συνδηλώσεις αναδεικνύει η έμμετρη μετάφραση της μεσαιωνικής, ποιητικής αλληγορίας «Το τραγούδι του Αριστοτέλη ή Αριστοτέλης και Φυλλίς» (εκδόσεις Αγρα). Στο εισαγωγικό...
Το άλογο του Αριστοτέλη
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ποίηση και γλωσσική πνοή της Αριστεράς
Ο Αντώνης Ρουπακιώτης όταν τον συνάντησα ήταν πλούσιος στην ψυχή και στο πνεύμα. Μετά μου είπε –ή ορθότερα μου εξομολογήθηκε– ότι είμαστε σύντροφοι και συναγωνιστές και μετά ήρθαν οι αγώνες, τα κινήματα και τα...
Ποίηση και γλωσσική πνοή της Αριστεράς
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η δρασκελιά που γεννά θύελλες
Ξεφυλλίζοντας το νέο βιβλίο του Κώστα Γουρνά «Ω γλυκύ μου έαρ» («Οι Εκδόσεις των Συναδέλφων», σελ. 140) έπεσα πάνω σε μια φράση, την εξής: «Ενα βήμα μπρος κάνει τη διαφορά. Τόσο μικρό, μα τόσο απαραίτητο. Ενας...
Η δρασκελιά που γεννά θύελλες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας