Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φινεγκανική Ευρώπη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φινεγκανική Ευρώπη

  • A-
  • A+

Απεβίωσε προ ημερών ο βραβευμένος με το Νόμπελ Φυσικής το 1969, Αμερικανός φυσικός Μάρεϊ Γκελ-Μαν. Ηταν αυτός που κατά τη δεκαετία του 1960 πρότεινε ότι σωματίδια όπως τα πρωτόνια και τα νετρόνια δεν αποτελούν τους στοιχειώδεις, δομικούς «λίθους» της ύλης, αλλά και αυτά με τη σειρά τους αποτελούνται από άλλα, πιο θεμελιώδη, σωματίδια.

Το 1963, όταν ο Γκελ-Μαν πάσχιζε να βρει ένα όνομα που να ταιριάζει σε αυτά τα νέα σωματίδια που σκόπευε να εισαγάγει, διάβασε στο βιβλίο «Finnegans Wake», του Τζέιμς Τζόις, το εξής χωρίο: «Three quarks for Muster Mark! / Sure he has not got much of a bark / And sure any he has it’s all beside the mark».

Η λέξη «quarks» (κουάρκς) καρφώθηκε στο μυαλό του και με αυτήν «βάπτισε» τα νέα σωματίδια, η ύπαρξη των οποίων επιβεβαιώθηκε πειραματικά στα κατοπινά χρόνια. Σήμερα αναγνωρίζουμε συνολικά έξι κουάρκ, με τις ονομασίες «πάνω», «κάτω», «παράδοξο», «γοητευτικό», «κορυφαίο» και «πυθμένιο». Δύο «πάνω» και ένα «κάτω» κουάρκ φτιάχνουν ένα πρωτόνιο, ενώ δύο «κάτω» και ένα «πάνω» φτιάχνουν ένα νετρόνιο.

Η πλοκή του «Finnegans Wake» διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια μιας νύχτας, που η οικογένεια Φίννεγκαν ξαγρυπνά με τους φίλους της τον νεκρό πατριάρχη της, έχοντας αποθέσει ένα μπουκάλι ουίσκι στο πλευρό του, καθώς ο νεκρός ήταν γερός πότης. Σε έναν έντονο καβγά που ξεσπά, κάποιος εκσφενδονίζει το μπουκάλι με το ουίσκι, το οποίο σπάζοντας αφήνει μια σταγόνα του να πέσει στα χείλη του νεκρού. Αυτός ζωντανεύει και σηκώνεται, προκαλώντας την αντίδραση συγγενών και φίλων οι οποίοι θορυβημένοι του υποδεικνύουν να επιστρέψει εκεί που ήταν!

Το βιβλίο γράφτηκε σε μια επινοημένη από τον Τζόις γλώσσα, τα «φινεγκανικά», μια γλώσσα ετεροσύνθετη, γεμάτη αναγραμματισμούς, λογοπαίγνια, αντιθέσεις και νεολογισμούς, μια γλώσσα εν τέλει αμετάφραστη, όπως είχε δηλώσει ο Ελευθέριος Ανευλαβής που επιχείρησε μια εργώδη ελληνική μετάφραση («Η Αγρύπνια των Φίννεγκαν», Κάκτος, 2013).

Οπως έδειξαν οι πρόσφατες ευρωεκλογές, το πτώμα που κείται μπροστά μας είναι η Ευρώπη και οι ιδέες της. Μια Ευρώπη που ωστόσο είναι έτοιμη ν’ αναστηθεί. Αρκεί, μέσα στον καβγά που κάνουμε πάνω από το πτώμα της, να στάξει μια σταγόνα από το «νερό της ζωής» (αυτό σημαίνει ουίσκι στα γαελικά) και να συνεννοηθούμε σε μια πολυεπίπεδη φινεγκανική ευρωγλώσσα, που να μπορεί να περιγράψει ενοποιητικά την ευρωπαϊκή ποικιλόμορφη και πολύχρωμη συνθετότητα και όπου όροι όπως άμεση δημοκρατία, αλληλεγγύη, ισότητα, δικαιοσύνη δεν θα είναι (πια) κενοί περιεχομένου.

* (Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ζαβολιές
Ενα βλέμμα που ως καθρέφτης κατοπτρίζει την κοινωνία μας που μέσα στο ηθικό, πολιτικό και κοινωνικό αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει φτάνει στο σημείο να θεωρεί ως εχθρούς της παιδιά δύο και τριών ετών.
Ζαβολιές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα βιβλιοπωλεία ως «στέκια»
Εξακολουθούν τα βιβλιοπωλεία και στη χώρα μας να αποτελούν κέντρα παρουσίασης βιβλίων. Ισως χρειάζεται να ξαναδούμε από την αρχή αυτή τη διαδικασία. Συχνά οι βιβλιοπαρουσιαστές λειτουργούν «επαγγελματικά»:...
Τα βιβλιοπωλεία ως «στέκια»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η «Λαιμητόμος»
Διάβαζα ένα υπέροχο μυθιστόρημα, με υπόθεση και πλοκή, που κρατούσε το ενδιαφέρον, με γλώσσα στρωτή, χωρίς ακροβατισμούς και εξυπνακισμούς, με ήπια περιγραφή χαρακτήρων και επιτέλους καθόλου «μοντέρνο». Ο...
Η «Λαιμητόμος»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κοινός παρονομαστής
Η επίλυση της Εικασίας Duffin – Schaeffer, 78 χρόνια μετά τη διατύπωσή της, αναπόφευκτα επαναφέρει τη συζήτηση του αν η επίλυση θεωρητικών μαθηματικών προβλημάτων (όπως το συγκεκριμένο, που εντάσσεται στον...
Κοινός παρονομαστής
ΣΤΗΛΕΣ
Οταν τα κτίρια γράφουν ιστορία
Λεωνίδας Καλλιβρετάκης, Μεσογείων 14-18. Η Υποδιεύθυνση Γενικής Ασφαλείας Αθηνών στα χρόνια της Δικτατορίας (1971-1974), Γενική Γραμματεία Ερευνας και Τεχνολογίας-Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών. Ινστιτούτο Ιστορικών...
Οταν τα κτίρια γράφουν ιστορία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι συνεντεύξεις αυτοπροσώπως
Η Ολγα Μπακομάρου θεωρείται –και είναι– η κορυφαία σε συνεντεύξεις δημοσιογράφος. Αυτό έχει καταγραφεί, πάει και τελείωσε. Εκείνο που θα έπρεπε να μας απασχολεί, και κυρίως τα νέα παιδιά που κάνουν τα πρώτα...
Οι συνεντεύξεις αυτοπροσώπως

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας