Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το πορτρέτο της Τζένι
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το πορτρέτο της Τζένι

  • A-
  • A+

Υπάρχει μια άγνωστη στους πολλούς ταινία που αγαπώ πολύ, γιατί μιλάει απλά και πολύ ουσιαστικά για τη σχέση του έρωτα και της τέχνης απέναντι στον θάνατο. Είναι «Το πορτρέτο της Τζένι» (1948), του Γουίλιαμ Ντίτερλε.

Φτωχός ζωγράφος, ο Εμπεν Ανταμς περιπλανιέται στη χιονισμένη Νέα Υόρκη του 1935. Ζει με όσα ελάχιστα κερδίζει από τους πίνακές του, που είναι κυρίως τοπία, δίχως καμιά πρωτοτυπία. Ενα βράδυ συναντά στο Σέντραλ Παρκ μια νεαρή κοπέλα, την Τζένι. Είναι ντυμένη με ρούχα μιας άλλης εποχής και του μιλάει για πράγματα περασμένα. Η Τζένι χάνεται και εμφανίζεται ξανά στη ζωή του Εμπεν, που την ερωτεύεται και ζητάει να της κάνει το πορτρέτο. Κάθε φορά που τη συναντά, η Τζένι δείχνει και πιο μεγάλη –από κορίτσι είναι τώρα γυναίκα.

Το πορτρέτο τελειώνει, αλλά η Τζένι δεν εμφανίζεται πια. Ο Εμπεν την ψάχνει απελπισμένα, για να μάθει τελικά ότι η Τζένι… έχει πεθάνει πριν από χρόνια, μια νύχτα καταιγίδας, παρασυρμένη από τα κύματα, κοντά σ’ έναν φάρο!

Καθώς η ημερομηνία της τραγωδίας πλησιάζει, ο Εμπεν φτάνει με μια μικρή βάρκα στον φάρο. Η καταιγίδα ξεσπάει, η Τζένι εμφανίζεται κι ο Εμπεν προσπαθεί απεγνωσμένα να την κρατήσει στα χέρια του, για να μην την παρασύρουν πάλι τα κύματα. Μάταια, όμως, γιατί δεν μπορεί ν’ αλλάξει το αναπότρεπτο του θανάτου της. Πριν χαθεί για πάντα, η Τζένι τον αποχαιρετάει για τελευταία φορά με αυτά τα λόγια:

«Δεν υπάρχει ζωή, αν δεν αγαπήσεις και δεν αγαπηθείς. Και τότε, δεν υπάρχει θάνατος!»

Τι παράξενη αλλά και πόσο γοητευτική ταινία! Είναι άραγε ο Εμπεν που κάλεσε μέσα από τους νεκρούς την Τζένι για να δώσει νόημα στην άδεια ζωή και τη μίζερη τέχνη του; 'Η είναι η Τζένι που κάλεσε τον Εμπεν, για να βρει δικαίωση στη δική της αδικοχαμένη ζωή;

Τι σημασία έχει; Οπως κι αν έγινε, δυο πλάσματα που δεν αγάπησαν ούτε αγαπήθηκαν ποτέ, βρέθηκαν πέρα από τον χρόνο και τον χώρο, σε μια μυστική συνάντηση που τους δίδαξε την υπέρβαση του θανάτου. Υπέρβαση μέσω του έρωτα, πρώτα, με μια άποψη έξω από τα καθιερωμένα: δεν αρκεί μονάχα να αγαπήσεις αλλά ΚΑΙ να αγαπηθείς. Χωρίς να έχεις πάρει αγάπη, φροντίδα, κατανόηση, από πού θα αντλήσεις για να προσφέρεις κι εσύ στους άλλους; Πόσο άδικο είναι, τελικά, να αξιώνουμε πραγματική αγάπη από κάποιον που δεν ένιωσε ποτέ το άγγιγμά της;

Υπέρβαση, έπειτα, μέσω της Τέχνης –αυτής της υπέροχης μορφής μετουσίωσης: η Τζένι θα ζει για πάντα μέσα από το πορτρέτο της, που στο τέλος της ταινίας, οι επισκέπτες του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης αποκαλούν με θαυμασμό «τόσο αληθινό»!

Να γιατί αγαπώ ιδιαίτερα τον φανταστικό κινηματογράφο: μέσα από τα μαγικά γυαλιά του, που βλέπουν πέρα από τον στενό ρεαλισμό, μας οδηγεί ασφαλέστερα στην καρδιά και την αλήθεια των πραγμάτων.

* σκηνοθέτης, συγγραφέας και καθηγητής Κινηματογράφου

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι πολεμικές ταινίες
Σκοτεινό, εφιαλτικό, πιο τρομακτικό απ’ όλες τις ταινίες τρόμου, πιο βίαιο απ’ όλες τις πολεμικές ταινίες, το φιλμ του Βιγιαρόνγκα μάς στοιχειώνει με το να μας υπενθυμίζει πόσο αυτοί που ταπεινώθηκαν,...
Οι πολεμικές ταινίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μ’ ένα βιβλίο ή μ’ ένα τραγούδι!
Θα ήθελα να μιλήσω κι εγώ για κάποιες ταινίες, κυρίως για να σας προτρέψω να τις δείτε. Είναι ταινίες χαμηλόφωνες, που δεν τις είδα στις διάφορες λίστες. Μίλησαν όμως κατευθείαν στην ψυχή μου, και όχι μόνο μια...
Μ’ ένα βιβλίο ή μ’ ένα τραγούδι!
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μπίλι ο ψεύτης
Υπάρχει μια ταινία του αγγλικού free cinema που μίλησε βαθιά στη νεολαία της εποχής της (δεκαετία ’60) – και όχι μόνο. Σε μένα μίλησε μία δεκαετία αργότερα, στα θλιβερά χρόνια της χούντας. Ημουν γραμμένος στη...
Μπίλι ο ψεύτης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας»
Η γυναίκα στο φιλμ νουάρ είναι «μοιραία» στον βαθμό που επηρεάζει καταλυτικά τη ζωή του άνδρα (ας μην ξεχνάμε ότι στο είδος υπάρχει πάντα μια ερωτική ιστορία που συνδυάζεται με την αστυνομική). Κι αυτό την...
Τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
Ο Χατζιδάκις σχολίαζε αρχές δεκαετίας του 1960: «Η Αμερική απέκτησε το αληθινό της πρόσωπο. Αντιδραστικότης, εθνικισμός, νοικοκυροσύνη». Δεν μπορούσε να τα έχει πει καλύτερα. Για τότε και για τώρα. Και όχι...
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά
«Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά» (1947). Πετάξτε τις κριτικές και δείτε αυτή την υπέροχη, αταξινόμητη ταινία, που διαπερνά το ερωτικό μελόδραμα, το ψυχολογικό δράμα και το φιλμ νουάρ, χωρίς να ανήκει σε κανένα....
Η γυναίκα στην ακροθαλασσιά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας