Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εντολές ΗΗΒ

Εντολές ΗΗΒ, 1991, Κωνσταντίνος Ξενάκης

Εντολές ΗΗΒ

  • A-
  • A+

Από τις επιλογές του Αλέξη Τσίπρα για την αναμόρφωση του πρωθυπουργικού γραφείου στο μέγαρο Μαξίμου, αξίζει να θαυμάσει κανείς τον πίνακα «Εντολές ΗΗΒ» του Κωνσταντίνου Ξενάκη. Αυξομειώνοντας την απόσταση από το έργο, που σχολιάζει τη μετάδοση της πληροφορίας, ο θεατής διαβάζει διαφορετικά κάθε φορά τον πίνακα, ενώ τα συναισθήματά του αλλάζουν ανάλογα.

Από μακριά, υπάρχει μια αίσθηση ισορροπίας. Οι δύο στήλες που στέκονται η μια δίπλα στην άλλη μοιάζουν να υψώνονται εναρμονισμένες. Ο θεατής εισπράττει μια αίσθηση σιγουριάς, που υποστηρίζεται από το ζεστό χρώμα και τον απαλό κυματισμό στη βάση των στηλών. Πλησιάζοντας, βλέπει κανείς ότι η πρώτη στήλη επιγράφεται «λογικά σύμβολα» και η δεύτερη «σύμβολα αγωγού μετάδοσης πληροφοριών». Η αρχική αίσθηση ασφάλειας του θεατή σταδιακά ανατρέπεται, καθώς παρατηρεί τον άναρχο τρόπο επεξεργασίας της ιδέας, της είδησης πια, στη δεύτερη στήλη, κυρίως όμως την αλλαγή της ίδιας της αρχικής ιδέας, την απλοποίηση, την επιπεδοποίηση και τελικά τη συρρίκνωσή της. Ή και δεν ανατρέπεται μεμιάς, γιατί μερικές φορές ο θεατής δεν θέλει να παρατηρήσει, επιδιώκει να επιστρέψει στην καθησυχαστική αγκαλιά της πρωτινής του ασφάλειας, καταδιώκεται όμως από ένα αχνό βουητό. Η χαοτική εικόνα παράγει ήχους ασαφείς και αδιευκρίνιστους που κατακλύζουν τη σκέψη του. Δεν ξέρει τι είδε ή τι άκουσε, δεν έχει συγκρατήσει καμιά πληροφορία για να επεξεργαστεί, όμως το τοπίο τώρα είναι συγκεχυμένο και ο ίδιος έχει μείνει χωρίς βεβαιότητες.

Είναι κοινός τόπος ότι ο όγκος των πληροφοριών είναι τόσο μεγάλος ώστε κανείς δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε όλες, παρά τα ταχύτατα πια μέσα μετάδοσής τους. Ετσι ο καθένας από μας φιλτράρει τις πληροφορίες, με κριτήρια που εξατομικεύονται: θεωρητικά επιλέγει τι τον ενδιαφέρει και τι όχι. Εξίσου φιλτράρονται οι πληροφορίες που θα μεταδοθούν. Από τον τεράστιο όγκο, ο καθένας, ο καθηγητής, για παράδειγμα, ή ο δημοσιογράφος, θα επιλέξει τις πληροφορίες που κρίνει ότι επιθυμεί να μεταδώσει. Για δικούς του λόγους πάντα. Αλλοτε γιατί έτσι του είπαν να κάνει, άλλοτε γιατί με ιδιοτέλεια επιλέγει το έδαφος που είναι σταθερό κάτω από τα πόδια του, δηλαδή μεταδίδει ό,τι καταλαβαίνει και παραβλέπει ό,τι άλλο. Στα τοιχώματα του αγωγού μετάδοσης αρχικά στριμώχνονται ίσως ηθικές αρχές, δεοντολογίες, ιδεολογίες και άλλες αναστολές, όμως ο αγωγός στενεύει σιγά σιγά, και όλα αυτά δεν έχουν χώρο για να περάσουν μέχρι τον τελικό αποδέκτη. Ετσι, η συρρίκνωση του όγκου των πληροφοριών, αλλά και η συρρίκνωση της ίδιας της πληροφορίας τη μετατρέπουν σε ένα εύπεπτο προϊόν, κατάλληλο για τον μαθητή, για παράδειγμα, ή για τον αναγνώστη των εφημερίδων ή για τον τηλεθεατή.

Οταν, για να δώσω ένα τυχαίο παράδειγμα, από όλη τη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η είδηση που επιλέγεται να κάνει τον γύρο του κόσμου, να μεταδίδεται και να σχολιάζεται ξανά και ξανά, είναι το αστειάκι ενός καλοζωισμένου μεσήλικα επιτρόπου (Ολλανδός, νομίζω), να βγάλουν οι άντρες τις γραβάτες, χαχαχά, αυτό μας μένει κι αυτό συζητάμε. Τι σκέφτηκε και συνομολόγησε αυτή η Επιτροπή για τον κόσμο που στενάζει δεν αναφέρεται πουθενά. Αλλωστε μεγάλο μέρος του κόσμου, στην Ευρώπη ολόκληρη, δεν ενδιαφέρεται καν να το αναζητήσει. Αρκείται να γελάσει με το αστειάκι για να καθησυχαστούν οι ανησυχίες του.

Χαίρομαι που ο πρωθυπουργός άνοιξε τα παράθυρα στο τεράστιο γραφείο του και μπήκε μέσα το φως. Ετσι με καθαρό μάτι θα βλέπει τον πίνακά του, που μιλάει για το ολισθηρό μονοπάτι της διαχείρισης των πληροφοριών.

Σημείωση: Ο πίνακας ανήκει στη συλλογή No way out που θα μπορούσε να μεταφραστεί εύκολα ως Αδιέξοδο, παραπέμπει όμως μάλλον στον Καβάφη: «Η πόλις θα σ’ ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς τους ίδιους».

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Υπάρχει η ισότητα;
Στο έργο του Πομερά «Ολα θα πάνε καλά!» θυμηθήκαμε πόσο κοντά και πόσο μακριά είμαστε από τις ιδέες της εποχής εκείνης, που γέννησαν τη σημερινή Ευρώπη. Πόσο δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τη σφραγίδα μιας...
Υπάρχει η ισότητα;
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αδιέξοδα…
Η ιδέα με τα συρματοπλέγματα έπιασε και ρίζωσε στην Ευρώπη. Η ευρω-αμφισβήτηση, ο σκεπτικισμός και η αυξανόμενη τάση των Ευρωπαίων να κλειστούν ο καθένας στα στενά όρια του κράτους του δεν πρέπει να...
Αδιέξοδα…
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Βρέχει στη Βρετανία
Την ώρα που γράφονται αυτές οι άσχετες πληροφορίες, οι Βρετανοί επιλέγουν μέσα σε καταρρακτώδη βροχή αν θα μείνουν ή αν θα φύγουν από την Ευρώπη. Την ώρα που θα τις διαβάζετε, θα ξέρουμε και τι αποφάσισαν. Δεν...
Βρέχει στη Βρετανία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Λόγια που πετούν, λόγια που μένουν
Από πάντα οι άνθρωποι ήθελαν να καταφεύγουν πότε πότε στο μικρό ασφαλές λιμάνι τους, να παίρνουν από κει τη δύναμη και την αυτοπεποίθηση για να φεύγουν να κατακτήσουν τον κόσμο. Από πάντα, ο κόσμος ήταν πιο...
Λόγια που πετούν, λόγια που μένουν
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ανθρωποφαγία
Είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια η δίψα των θεών και των δράκων για ανθρώπινο κρέας και αίμα. Στη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας θυσιάστηκαν αδίστακτα γιοι, θυγατέρες, αλλά και ολόκληροι λαοί. Θέλοντας να...
Ανθρωποφαγία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η Ευρώπη του πολιτισμού
Τι μπορεί να σημαίνει το κλείσιμο των συνόρων και η απαγόρευση διέλευσης προσφύγων και μεταναστών στα κράτη της κεντρικής Ευρώπης είναι ζήτημα ερμηνείας. Ολο και περισσότερες είναι οι φωνές που μιλώντας για...
Η Ευρώπη του πολιτισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας