Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το βιβλίο ή η ταινία;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το βιβλίο ή η ταινία;

  • A-
  • A+

Λατρεύω τη λογοτεχνία κάθε είδους, αρκεί να είναι καλή. Σχεδόν ό,τι έχω κάνει ως σκηνοθέτης στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση έχει σχέση με κάποιο βιβλίο – άλλοτε ως επίσημη διασκευή, άλλοτε απλώς ως ιδέα, πηγή έμπνευσης ή και φόρος τιμής στο έργο ή στον συγγραφέα.

Υπάρχουν βέβαια κι εκείνοι που βλέπουν σε κάθε διασκευή ανταγωνισμούς και αξιολογήσεις: το βιβλίο ή η ταινία ήταν καλύτερο;

Κι όμως, βιβλίο και σινεμά μπορούν να έχουν μόνιμη και γόνιμη συνεργασία, αρκεί να ληφθούν υπόψη κάποια απλά δεδομένα:

-Η μορφή του κινηματογράφου είναι διαφορετική από τη μορφή της λογοτεχνίας (π.χ. οι ψυχολογικές περιγραφές στο βιβλίο γίνονται οπτικά και ακουστικά ευρήματα στο σινεμά). Αυτό που βλέπουμε λοιπόν στην οθόνη, δεν είναι το βιβλίο, αλλά η κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου.

-Ανάμεσα στο βιβλίο και στην ταινία παρεμβάλλεται ο σκηνοθέτης-σεναριογράφος, δηλαδή ένας ενδιάμεσος δημιουργός. Η ταινία είναι συνήθως η άποψη του σκηνοθέτη πάνω στο βιβλίο και όχι αναγκαστικά το βιβλίο όπως το εμπνεύστηκε ο συγγραφέας του.

-Το κριτήριο της πιστότητας στο βιβλίο δεν πρέπει να ισχύει για τους δύο παραπάνω λόγους.

-Τόσο ο συγγραφέας όσο και ο σκηνοθέτης πρέπει να καταλάβουν ότι βιβλίο και ταινία ακολουθούν μια παράλληλη πορεία και όχι έναν κοινό δρόμο – κι ότι αυτό είναι για το καλό και των δύο, ακόμα κι αν κάποιος νιώθει προδομένος.

Είναι γνωστή η διαμάχη ανάμεσα στον συγγραφέα Αντονι Μπάρτζες και τον σκηνοθέτη Στάνλεϊ Κιούμπρικ για το «Κουρδιστό πορτοκάλι». Ποιος είχε δίκιο; Μα και οι δύο! Πρόκειται για δύο διαφορετικές απόψεις πάνω στο θέμα που πραγματεύεται το βιβλίο – και η καθεμιά αντανακλά την προσωπικότητα του δημιουργού της. Το βέβαιο είναι ότι το βιβλίο σε σπρώχνει να δεις την ταινία και η ταινία να διαβάσεις το βιβλίο.

Πάντως, την πιο τρελή ιστορία για τη σχέση συγγραφέα και σκηνοθέτη την άκουσα στο Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν, όπου συμμετείχα με την ταινία μου «Η νύχτα με τη Σιλένα».

Εκεί γνώρισα έναν εξαιρετικό Βέλγο σκηνοθέτη, τον Ντομινίκ Ντερούντερε, που συμμετείχε με την ταινία του «Crazy Love», βασισμένη σε τρεις ιστορίες του Μπουκόφσκι. Οπως και η δική μου ταινία βασιζόταν σε νουβέλα του αγαπημένου φίλου και συνεργάτη Βασίλη Βασιλικού, ήπιαμε με τον Ντομινίκ πολλούς καφέδες με θέα τον Ατλαντικό.

Μου εξομολογήθηκε λοιπόν ότι αρχικά γύρισε μία μόνο ιστορία του Μπουκόφσκι, χωρίς δικαιώματα (!), και στη συνέχεια πήγε και τον βρήκε στην Αμερική. Ετρεμε δείχνοντάς του την ταινία, γιατί είχε αλλάξει το φινάλε της ιστορίας! Ο Μπουκόφσκι την είδε και κούνησε το δάχτυλο: «Αλλαξες το τέλος…», είπε. «Είναι καλύτερο έτσι!». Και του έδωσε τα δικαιώματα για δύο ακόμα ιστορίες του!

Αχ! Θεϊκέ Μπουκόφσκι, όπου κι αν βρίσκεσαι, φώτιζε τους απανταχού συγγραφείς και σκηνοθέτες να καταλάβουν ότι βιβλίο και ταινία έχουν το καθένα τη δική του, αυθύπαρκτη ζωή!

* σκηνοθέτης, συγγραφέας και καθηγητής Κινηματογράφου

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας»
Η γυναίκα στο φιλμ νουάρ είναι «μοιραία» στον βαθμό που επηρεάζει καταλυτικά τη ζωή του άνδρα (ας μην ξεχνάμε ότι στο είδος υπάρχει πάντα μια ερωτική ιστορία που συνδυάζεται με την αστυνομική). Κι αυτό την...
Τα πολλαπλά πρόσωπα της «μοιραίας γυναίκας»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
Ο Χατζιδάκις σχολίαζε αρχές δεκαετίας του 1960: «Η Αμερική απέκτησε το αληθινό της πρόσωπο. Αντιδραστικότης, εθνικισμός, νοικοκυροσύνη». Δεν μπορούσε να τα έχει πει καλύτερα. Για τότε και για τώρα. Και όχι...
Κινηματογραφικό ξεμασκάρεμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«SECONDS»: η ταινία για τις επιθυμίες
Υπάρχει μια ταινία που έχει χαραχτεί βαθιά μέσα μου όταν την είδα για πρώτη φορά, μαθητής Λυκείου. Κι όσες φορές κι αν την ξαναείδα από τότε, πάντα με αναγκάζει… να αναλογιστώ τη ζωή μου! Είναι το αριστούργημα...
«SECONDS»: η ταινία για τις επιθυμίες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Να με θυμάσαι»
Μια νέα γυναίκα τρέχει μέσα στη νύχτα τυλιγμένη μόνο σ’ ένα αδιάβροχο. Πέφτει στις ρόδες του αυτοκινήτου του ιδιωτικού ντετέκτιβ Μάικ Χάμερ αναγκάζοντάς τον να σταματήσει. Τη λένε Κριστίνα. Ενα αυτοκίνητο, που...
«Να με θυμάσαι»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Με καθαρή ματιά... σαν ταινία
Αρκεί να τη δεις με καθαρή ματιά... σαν ταινία, σαν έργο τέχνης και όχι σαν μια σελίδα της Ιστορίας που έχει σβήσει. Οχι γιατί καταφεύγει σε μυθοπλασία, όλα αληθινά είναι και αυτή τη φορά ο μετρ του πολιτικού...
Με καθαρή ματιά... σαν ταινία
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Αυτογελοιοποίηση...
Οοοοοοχι κύριε Γαβρά μου, αφήστε τα αυτά κι ελάτε εδώ να ακούσετε τον ΣΚΑΪ. Τον ΣΚΑΪ που όλη μέρα ασχολιόταν χθες με τα εισοδήματα του Γιάνη Βαρουφάκη.
Αυτογελοιοποίηση...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας