Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αυτοκαταστρεφόμενα έργα τέχνης

instagram - banksy

Αυτοκαταστρεφόμενα έργα τέχνης

0 ΣΧΟΛΙΑ
  • A-
  • A+

Το 1995, ο τότε λιγότερο γνωστός σε σχέση με σήμερα Κινέζος καλλιτέχνης και ακτιβιστής Αϊ Γουέι-Γουέι, έχοντας επιστρέψει στην Κίνα μετά την υπερδεκάχρονη διαμονή του στη Νέα Υόρκη, παρουσίασε τρεις ασπρόμαυρες φωτογραφίες. Στην πρώτη από αυτές εμφανίζεται όρθιος, κρατώντας στα χέρια του ένα πορσελάνινο βάζο προερχόμενο από την εποχή της Δυναστείας Χαν, ηλικίας περίπου 2.000 ετών. Στη δεύτερη φωτογραφία, το βάζο βρίσκεται στο ύψος των γονάτων του, συνεχίζοντας την ελεύθερη πτώση του προς το δάπεδο.

Στην τελευταία φωτογραφία, διακρίνονται τα θραύσματα του βάζου να κείτονται στο δάπεδο, μπροστά στα πόδια του καλλιτέχνη. Βασικό περιεχόμενο της καλλιτεχνικής αυτής δράσης είναι η καταστροφή ενός άλλου, πολύ παλαιότερου, έργου τέχνης. Ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: ο Αϊ Γουέι-Γουέι διατείνεται ότι χρειάστηκε να πραγματοποιήσει τη δράση του δύο φορές, σπάζοντας δύο παρόμοια βάζα, καθώς οι φωτογραφικές λήψεις της πρώτης απόπειρας δεν ήταν αρκούντως ευκρινείς.

Τον Μάρτιο του 2001, η παγκόσμια κοινότητα πληροφορήθηκε την καταστροφή από τις τότε ανερχόμενες δυνάμεις των Ταλιμπάν των δύο τεράστιων αγαλμάτων του Βούδα, ύψους 53 και 35 μέτρων αντίστοιχα και παλαιότητας περίπου 1.500 ετών, στην Μπαμιγιάν του Αφγανιστάν. Οι Ταλιμπάν είχαν γνωστοποιήσει την πρόθεσή τους να τα καταστρέψουν ήδη από το 1998, δηλώνοντας ότι πρόκειται για είδωλα, άρα κάτι αντι-ισλαμικό.

Τελικά, αφού τα «θέρισαν» με ριπές αντιαεροπορικών όπλων, στη συνέχεια τα ανατίναξαν με εκρηκτικά. Για πολλούς η πράξη αυτή προοικονομεί την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης που εκδηλώθηκε μερικούς μήνες αργότερα, την 11η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους. Ανάλογες καταστροφές αρχαιοτήτων διαπράχθηκαν κατά την τελευταία τετραετία από τα μέλη του «Ισλαμικού κράτους» στη Συρία και το Ιράκ.

Πριν από λίγες ημέρες, ο Βρετανός καλλιτέχνης Μπάνκσι «έστησε» μια (ακόμα) πρωτοφανή πράξη εναντίωσης στα φαινόμενα της ακραίας εμπορευματοποίησης της Τέχνης: το πολύ γνωστό έργο του «Το κορίτσι με το μπαλόνι» αυτοκαταστράφηκε από ενσωματωμένο μηχανισμό, μπροστά στα έκπληκτα μάτια των παρευρισκομένων, ευθύς μόλις είχε ολοκληρωθεί η δημοπράτησή του στον οίκο Σόθμπις.

Σε ποια από τα παραπάνω περιστατικά είναι αποδεκτή η καταστροφή ενός έργου τέχνης και σε ποια όχι; Με ποια κριτήρια θα το αποφασίσουμε και πόσο ασφαλή είναι αυτά; Πρέπει «να τελειώνουμε πια με τ’ αριστουργήματα», όπως το έθεσε ο Αντονέν Αρτό;

Το ζήτημα δε φαίνεται να είναι τόσο απλό. Ποτέ δεν ήταν. Πάντως, ήδη έχει ξεκινήσει η συζήτηση κατά πόσον αυξήθηκε η αξία του κατεστραμμένου έργου του Μπάνκσι, ακριβώς λόγω της αυτοκαταστροφής του.

* (Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής - Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

   

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μετείκασμα
Με πόση φυσικότητα, πόση άνεση διαβαίνουμε τη μεγάλη τζαμένια πόρτα του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, χωνόμαστε στο κόκκινο χρώμα που την περιβάλλει,...
Μετείκασμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η καίρια σημασία του πολιτισμού
​Εκείνο που δεν έχει προσεχθεί στην Ελλάδα είναι ο πολιτισμός της, αυτός ο μακραίωνος και ασυνείδητος ίσως τρόπος που κάνει την Ελλάδα να υπάρχει...
Η καίρια σημασία του πολιτισμού
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Αδιέξοδο λευκό
Χρόνια μάχιμος Δάσκαλος στην πρωτοβάθμια ο Πέτρος Μπάτσιαρης, από κείνους που ψηλώνουν το «δέλτα», μετατρέποντάς το σε κεφαλαίο, όχι απαραιτήτως για...
Αδιέξοδο λευκό
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο φόβος της σύγκρισης
Στην οδό Περιάνδρου στην Πλάκα μπορεί κανείς να δει το σπίτι όπου έζησε τα τελευταία του χρόνια, μέχρι τον χειμώνα του ’43 που μας άφησε, ο Κωστής...
Ο φόβος της σύγκρισης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αφράτο χιόνι
Το πρώτο πράγμα που είχε ζωγραφίσει εδώ και ούτε που θυμόταν από πότε, ήταν έτοιμο. Της φάνηκε όμορφο, ότι απέκτησε ζωή δική του, πέρα από την αρχική...
Αφράτο χιόνι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Αριστόδημος της κρητικής ψυχής
Το κρητικό τοπίο σε κάθε εκδοχή, με τη φύση να αγκαλιάζει το ανθρώπινο είναι και να υπενθυμίζει τις αφετηρίες και το μέτρο στον άνθρωπο, είτε την...
Ο Αριστόδημος της κρητικής ψυχής