Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αλλάζει η τέχνη τον κόσμο;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αλλάζει η τέχνη τον κόσμο;

  • A-
  • A+

Θλίβομαι με αυτούς που πιστεύουν ότι η τέχνη δεν αλλάζει τον κόσμο, ιδιαίτερα όταν είναι οι ίδιοι καλλιτέχνες. Τόση πίστη έχουν στη δύναμη της τέχνης; Κι όμως, η τέχνη μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Οχι, βέβαια, γενικά και αόριστα, να κάνει τον κόσμο καλύτερο, πιο ανθρώπινο, δικαιότερο κ.λπ.

Αυτό δεν το κατόρθωσαν ούτε μεγάλες επαναστάσεις, για να μην πω ότι πολλές από αυτές τον έκαναν χειρότερο. Η τέχνη λειτουργεί υπόγεια: μέσα από τις ιδέες, τις δράσεις και τα συναισθήματα των ηρώων της, μπορεί να διαμορφώνει συνειδήσεις – κι όταν το πετυχαίνει αυτό, σημαδεύει τους ανθρώπους για πάντα.

Η τέχνη δεν αναπαράγει την πραγματικότητα. Τη συμπυκνώνει και, κάτω από τον δικό της μεγεθυντικό φακό, την ερμηνεύει. Της δίνει νόημα, ουσία. Δεν το κάνει ψυχρά, ακαδημαϊκά, σαν επιστημονικός ερευνητής. Επιπλέον, μας γοητεύει –με τη δημιουργική της φαντασία και τη μοναδική συγκινησιακή της δύναμη.

Αν θέλεις να συνειδητοποιήσεις τι εστί πόλεμος, δεν σου αρκούν ακόμα κι όλα τα βιβλία της Ιστορίας. Διάβασε αντιπολεμικά μυθιστορήματα, δες το «Σταυροί στο μέτωπο» του Κιούμπρικ. Εκεί, μέσα σε μια ιστορία που διαρκεί μόλις 80 λεπτά, συμπυκνώνεται όλη η φρίκη για το «κρέας για τα κανόνια» τού Α' Παγκοσμίου Πολέμου. «Οι άθλιοι» του Ουγκό, 200 χρόνια μετά τη συγγραφή τους, έχουν χαράξει για πάντα πάνω τους την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο σ’ όλη της την προκλητική αναλγησία.

Ποιος θα σε διδάξει καλύτερα από τον Καβάφη και το «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον» να στέκεσαι με αξιοπρέπεια μπροστά στην απώλεια; Γιατί η τέχνη είναι και παρηγοριά, η μεγαλύτερη. Και είναι και υπέρβαση. Διάβασε ιστορίες με έρωτες μεγάλους, δυνατούς, που άντεξαν κόντρα σε όλες τις κοινωνικές συμβάσεις, και ύστερα προσπάθησε να υπερβείς την καθημερινότητα της δικής σου σχέσης και δες τον/την σύντροφό σου λιγότερο εγωιστικά, έλα πιο κοντά και στις δικές του/της ανάγκες.

Ειλικρινά, όσα έμαθα στη ζωή μου, από την τέχνη τα διδάχτηκα. Ο «Μπίλι ο ψεύτης» στην ταινία του Σλέσινγκερ, με την εξοργιστική δειλία του να ακολουθήσει το όνειρό του, με έκανε να πάρω το πρώτο αεροπλάνο και να φύγω από την Ελλάδα ακολουθώντας το δικό μου. Θυμάμαι και τη μητέρα μου. Αγαπούσε πολύ τα βιβλία και μερικά τα είχε σαν Ευαγγέλιο. Οταν τη ρώτησα μια μέρα γιατί το όνομά μου ήταν Δημήτρης ενώ δεν είχαμε κανένα Δημήτρη στην οικογένεια, μου απάντησε: «Εσύ, παιδί μου, δεν είσαι ο Δημήτρης του κόσμου αυτού, είσαι του κόσμου των βιβλίων, ο Ντμίτρι από την “Ανάσταση” του Τολστόι»!

* σκηνοθέτης, συγγραφέας και καθηγητής κινηματογράφου

  

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Πάνω στις ράγες;
Ανθρωποι που αγάπησαν τους διαφορετικούς πολιτισμούς, λένε ότι σε πολλά μέρη όπου πάτησε ο σιδηρόδρομος στις ράγες έφερε μαζί του την καταστροφή. Στην Αμερική, «το θηρίο που καπνίζει» εξόντωσε τον πολιτισμό...
Πάνω στις ράγες;
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
Αιδώς και αρετή
Ουδέποτε ενδιαφέρθηκε η ελίτ για την καλλιτεχνική ματιά στον κόσμο, για τα συναισθήματα, για την ποίηση, ούτε καν για την -εθνικώς- ιδρυτική δύναμη της τελευταίας· τι θα έλεγαν οι κύριοι της ελίτ, αν δεν είχαν...
Αιδώς και αρετή
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Στο Νεκρομαντείο
Η Μαρία και ο Γιάννης με πήραν μαζί τους στο Νεκρομαντείο. Ηταν περασμένο μεσημέρι. Η βροχή ξαφνικά είχε σταματήσει. Μπήκαμε στον άδειο χώρο. Οι αποχρώσεις του γκρι στον ουρανό και τα πίσω βουνά συναντούσαν...
Στο Νεκρομαντείο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αμαρυλλίδα της βεράντας
Οταν η μυθολογία έχει κέφια σου φτιάχνει μια βοσκοπούλα να την πιεις στο ποτήρι. Το όνομα αυτής Αμαρυλλίς. Το βάσανό της, νεαρός ποιμήν (βοσκός), ονόματι Αλταίων, ωραίος σαν Απόλλωνας και σφριγηλός σαν...
Αμαρυλλίδα της βεράντας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το χαμένο λαϊκό αίσθημα
Ολες οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό, έτσι λένε τα περισσότερα δημοκρατικά Συντάγματα - τώρα, πώς γίνεται και αυτός ο λαός πένεται και ασφυκτιά, είναι τρομαγμένος και δειλός, αυτό είναι, ως γνωστόν, αλλουνού...
Το χαμένο λαϊκό αίσθημα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τι είναι ο Ατλαντας, ποιο το βάρος;
Η πόρτα για τον χώρο της αρχαίας Αγοράς είναι ανοιχτή... Στην πύλη διακρίνω από μακριά ένα γλυπτό που δεν έχω ξαναδεί, ο Ατλαντας σηκώνει στους ώμους την Υδρόγειο. Πότε έβαλαν εκεί πάνω νέα έργα; Σίγουρα...
Τι είναι ο Ατλαντας, ποιο το βάρος;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας