Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Επεα επικαθήμενα

«Αρμονία σε κόκκινο», Ανρί Ματίς, 1908

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Επεα επικαθήμενα

  • A-
  • A+

«Τα λόγια είναι γεγονότα, κάνουν πράγματα, αλλάζουν πράγματα. Μεταμορφώνουν τόσο τον ομιλητή όσο και τον δέκτη. Τροφοδοτούν και τροφοδοτούνται με ενέργεια και την ενισχύουν. Τροφοδοτούν την κατανόηση και το συναίσθημα αμφίδρομα».

Τα λόγια από το δοκίμιο της Ούρσουλα Λε Γκεν* τής είχαν γίνει έμμονη ιδέα. Μέρες τώρα τα άκουγε σαν φωνή μέσα στο κεφάλι της. Παραδεχόταν την αλήθεια τους. Πίστευε στις λέξεις, στη δύναμη που έχουν να γεννήσουν συναισθήματα, θετικά και αρνητικά, και να δρομολογήσουν γεγονότα: να μεταμορφώσουν τα πράγματα, τον κόσμο ολόκληρο.

Μια κουβέντα, μια τόση δα λεξούλα, μπορούσε να κάνει έναν πονεμένο να ανακουφιστεί, έναν απελπισμένο να ελπίσει, έναν ευτυχισμένο να αμφιβάλει, έναν χαρούμενο να κλάψει. Μπορούσε να γίνει χαστούκι και να ξυπνήσει μια συνείδηση ή δηλητήριο και να διαβρώσει ένα ήρεμο πνεύμα. Να κάνει μια παρέα να γελάσει μέχρι δακρύων ή να ξυπνήσει μια μνήμη τόσο ισχυρή ώστε ένας άνθρωπος να χάσει τον ύπνο του.

Ποτέ δεν πίστευε ότι τα λόγια φεύγουν, γίνονται αέρας και πετάνε. Ακόμη και ένα αστείο μπορούσε να αφήσει το σημάδι του. Γι’ αυτό, πάντα, πρόσεχε, πρόσεχε, πρόσεχε. Είχε ανατραφεί να προσέχει. Λάθη έκανε, αλλά διαρκώς πρόσεχε. Και όσο μεγάλωνε, πρόσεχε πιο πολύ.

Αναρωτιόταν αν μπορούσε να αλλάξει. Δεν ήξερε. Ηξερε ότι έπρεπε να προσέχει, κυρίως τα λόγια. Γιατί είναι γεγονότα, κάνουν πράγματα, αλλάζουν πράγματα.

Κι εκείνη είχε αγαπήσει τα λόγια, τα έπιανε στην άκρη του μολυβιού, στην άκρη των δαχτύλων της, στα πλήκτρα του υπολογιστή. Τα έβαζε στη σειρά, ακολουθούσε ή χαλούσε τη γραμματική και το συντακτικό, ερμήνευε τις παροιμίες, βυθιζόταν στη σοφία των λαϊκών τραγουδιών και στη γνώση των λόγιων κειμένων. Μάθαινε πράγματα και πορευόταν αναζητώντας τις αλήθειες του κόσμου.

Μετά παρηγοριόταν βάζοντάς τα στο χαρτί, σχηματίζοντας δικές της ιστορίες, διοχετεύοντας εκεί, στις λέξεις και τα λόγια, τον ατμό που δημιουργούσε η σύβραση των συναισθημάτων με τις χαρές, τις λύπες, τα προβλήματα και τις λύσεις τους. Παραμυθάκια, εκτόνωση για κείνη που τα σκάρωνε, ίσως συντροφιά για τους άλλους που τα διάβαζαν.

Αλλά ήρθε μια μέρα που κανένα παραμύθι δεν την παρηγορούσε, καμιά λέξη δεν της έφτανε για να κοιμηθεί, να τη νανουρίσει. Εμεινε ξάγρυπνη τέσσερις νύχτες στη σειρά. Ανοιγε σημειωματάρια –αυτά που εξακολουθούσε να γεμίζει με λέξεις-, ξεσκόνιζε τις υπογραμμισμένες φράσεις στα βιβλία, τα μηνύματα στον υπολογιστή. Δεν έβρισκε τίποτα.

Το πέμπτο βράδυ, εξαντλημένη πια, περπατώντας στον δρόμο, περνώντας μέσα από το πλήθος, μια μυρωδιά την έκανε να σταθεί. Μια μυρωδιά που ήξερε καλά. Πάγωσε –εξωτερικά, γιατί στα απύθμενα βάθη της φλόγες ξεπηδούσαν και έκαιγαν τα πάντα.

Δεν μπορούσε να κουνηθεί, δεν τη βοηθούσαν τα μέλη της. Εκλεισε τα μάτια, κοίταξε την εσωτερική πυρά. Λέξεις κατακόκκινες ήταν οι σπίθες, κουβέντες πυρρές, πράγματα που ήθελαν να γίνουν, πράγματα που ήθελαν να αλλάξουν, πράγματα που είχε εμποδίσει.

Γιατί; Γιατί σε όλη τη ζωή της πρόσεχε. Τι έλεγε, τι έκανε, τι έγραφε. Και όλες αυτές οι λέξεις, που ήθελαν να γίνουν πράγματα, να αλλάξουν πράγματα, τώρα επαναστατούσαν. Με αφορμή μια μυρωδιά, αγαπημένη μυρωδιά, από μέρες άλλες, μέρες που θυμόταν ευτυχισμένες. Κι ας είχαν γίνει αέρας σαν λόγια που πετάνε.

Ανοιξε τα μάτια και έψαξε τον φορέα του αρώματος –δεν μπορούσε να τον βρει, δεν ήταν εκεί. Δεν χρειαζόταν, το ήξερε. Τον κουβαλούσε πάνω της, κι ας είχε πολεμήσει πολύ να ξεχάσει, ας έδινε ακόμη την ίδια μάχη. Για μία φορά έκανε κάτι χωρίς να προσέξει, είχε αφεθεί. Αλλά τα λόγια, τα λόγια τους, είχαν επικαθήσει εκεί βαθιά και είχαν αλλάξει πράγματα.

Και τώρα αναζητούσαν φωνή για να τα διηγηθεί. Και δεν ησύχαζαν.

* «Το να μιλάς σημαίνει να ακούς» (Telling Is Listening) στη συλλογή δοκιμίων «The Wave in the Mind: Talks and Essays on the Writer, the Reader, and the Imagination».

  

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
Θυμήθηκε τον Μικρό Πρίγκιπα, που δέχτηκε το δηλητήριο για να μπορέσει να επιστρέψει στο δικό του τριαντάφυλλο. Εκείνον που μια αλεπού του δίδαξε τι είναι ευτυχία και πως το να δημιουργείς δεσμούς σημαίνει ότι...
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι ευχές του Οκτωβρίου
Κάνεις ευχές; Ναι, αλλά όχι όπως παλιά. Τώρα είναι πιο βαθιές, πιο αφηρημένες, λιγότερο χειροπιαστές, έχουν τη χάρη μιας μουσικής στο σκοτάδι, της σιωπής που φέρνει το πρώτο χιόνι ή ενός νέου λογοτεχνικού...
Οι ευχές του Οκτωβρίου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Να σου πω τη μοίρα σου
Η εικόνα ήταν πραγματικά εντυπωσιακή και παράταιρη για βράδυ Δευτέρας, λίγο πριν από τα μεσάνυχτα στον ηλεκτρικό. Ο κύριος δεν φορούσε μόνο κορόνα, αλλά ολόκληρη ενδυμασία.
Να σου πω τη μοίρα σου
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Το κίτρινο τετράδιο
Αλίμονο αν έπεφτε σε ξένια χέρια. Δεν είχε σημασία αν ο απρόσκλητος αναγνώστης καταλάβαινε κάτι από τα γραφόμενα. Αυτό που την τρόμαζε στην απώλειά του ήταν ότι μαζί του θα χανόταν και η μνήμη… Και τότε τι θα...
Το κίτρινο τετράδιο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Καλοκαιρινός απολογισμός
Τρεις μέρες τώρα έκανε μια επώδυνη βουτιά στη μνήμη. Γιατί; Επειδή μήνες πολλούς κοιμόταν και ξυπνούσε με μια μόνο φράση στο στόμα, που την επαναλάμβανε σαν προσευχή κι ας φοβόταν ότι δεν θα εισακουστεί.
Καλοκαιρινός απολογισμός
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Για έναν Αμαζόνιο και έναν Βόλγα
Εικονοποιούσε τις καρδιές των ανθρώπων, έβλεπε τις κεντρικές αρτηρίες τους σαν πραγματικά μεγάλα ποτάμια, όπως ο Νείλος ή ο Ρήνος ή ο Αμαζόνιος ή ο Βόλγας - αυτός κυρίως γιατί της άρεσε το όνομά του. Τις...
Για έναν Αμαζόνιο και έναν Βόλγα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας