Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Καλλιτεχνικές οφθαλμ-απάτες

Καλλιτεχνικές οφθαλμ-απάτες

  • A-
  • A+

Η τέχνη είναι σχεδόν αναπόσπαστα δεμένη με τον μύθο. Πολύ πριν από την Αναγέννηση, όταν ο Αλμπέρτι θεώρησε τον Νάρκισσο ευρετή της ζωγραφικής, ο μύθος γίνεται αδιάκοπα θέμα της εικαστικής αναπαράστασης είτε της επικής αφήγησης και της θεατρικής δραματοποίησης.

Ταυτόχρονα, η τέχνη και ειδικά το στοιχείο της αναπαράστασης γίνονται μέρος αφηγήσεων, όπου δύσκολα μπορεί κανείς να διακρίνει το μυθώδες από το ιστορικό στοιχείο.

Σε μία από τις πιο γνωστές αυτές αφηγήσεις, ο αρχαίος ζωγράφος Ζεύξις, βιρτουόζος της πιστής –της «φωτογραφικής» θα λέγαμε σήμερα– αναπαράστασης, διαγωνίζεται με τον νεότερό του Παρράσιο για το ποιος από τους δύο μπορεί να ξεγελάσει με την αληθοφάνεια της τέχνης του.

Ο Ζεύξις ζωγραφίζει σταφύλια που ξεγελάνε τα πουλιά που πάνε μάταια να τα τσιμπήσουν.

Ο Παρράσιος, όμως, ζωγραφίζει μια κουρτίνα, την οποία ξεγελασμένος ο ίδιος ο Ζεύξις τού ζητά να τη σηκώσει για να του αποκαλύψει το έργο του.

Οταν αντιλαμβάνεται την οφθαλμαπάτη και συνειδητοποιεί ότι έργο είναι η ίδια η κουρτίνα που μοιάζει πραγματική, αναγνωρίζει ότι ο Παρράσιος είναι ανώτερος από εκείνον, αφού μπόρεσε και ξεγέλασε έναν άνθρωπο, και μάλιστα σπουδαίο ζωγράφο, ενώ αυτός ξεγέλασε μόνον πουλιά.

Αλλες αντίστοιχες αφηγήσεις έχουν πάντοτε ως κεντρικό μοτίβο την ικανότητα της τέχνης να εξαπατά τις αισθήσεις και να επιβάλλει το πεποιημένο, το πλαστό, ως πραγματικό.

Οι αφηγήσεις αυτές μοιάζουν ωστόσο λιγότερο ή περισσότερο ξεπερασμένες στην εποχή μας.

Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι δυνατότητες της χιλιοστομετρικής αναπαράστασης ενός μοτίβου, όπως και της ακριβέστατης αναπαραγωγής ενός καλλιτεχνικού έργου, και επίσης οι προσομοιώσεις της πραγματικότητας έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο τελειότητας που τα παλιά παθήματα των πουλιών από τη μια και του ζωγράφου από την άλλη να αντιμετωπίζονται με ένα χαμόγελο ανωτερότητας.

Στην καλλιτεχνική και μη τέχνη της εξαπάτησης ο σύγχρονος κόσμος κατέχει τα αναμφισβήτητα πρωτεία.

Θα έλεγα, ωστόσο, ότι δεν είναι οι καλλιτέχνες που πρωταγωνιστούν στο άθλημα αυτό. Οι πολιτικοί, είτε αυτοί που σκηνοθετούν και κατευθύνουν τους πολιτικούς, ξέρουν να ζωγραφίζουν εικόνες και να στήνουν τα πιο τέλεια θεάματα ικανά να ανακατεύουν και να μεταλλάσσουν κατά βούληση το πραγματικό και το πλαστό.

Η μυθώδης, δηλαδή η ψευδής εικόνα ενός χημικού ή πυρηνικού οπλοστασίου, κατάλληλα προβεβλημένη από τη ρητορική των πολιτικών και τα Μέσα, μπορεί να είναι τόσο αληθινή που να θρέψει, όπως και συνεχώς το κάνει, τους ακατάπαυστους πολέμους του εικοστού πρώτου αιώνα.

Και οι δηλώσεις άλλων πολιτικών περί επικείμενης ανάκαμψης, ανάπτυξης κ.λπ. να μας κάνουν να ξεχάσουμε για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου την πραγματικότητα της ζωής μας.

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Made to be a steak
Αυτό που θαυμάζω στους πολιτισμένους Βόρειους είναι πως ό,τι λένε το εννοούν και το κάνουν. Φιλέτο, μπριζόλα, κιμά, όλα. Και γι' αυτό προσοχή. Αν μας κρεμάσουν μετά πολλών επαίνων καμιά καρτέλα στον λαιμό δεν...
Made to be a steak
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Χειμωνιάτικα
Μα γιατί μας ήρθε; Τι την έπιασε; Πού βρήκε χρόνο τώρα που ο χρόνος της φτάνει στο τέλος του; Τι μας ζήλεψε; Τη σφυρίδα μας; Τα γεμιστά μας έστω; Πάντως, για να ανακατευτεί στα εν οίκω και στα εν δήμω μας και...
Χειμωνιάτικα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Οι μεσαίοι
Χωρίς να έχουμε εντρυφήσει στον Μαρξ ή τον Βέμπερ μπορούμε εύκολα να συνειδητοποιήσουμε βιωματικά ότι ανάμεσα στους Ελληνες κατέχοντες (εξουσία, κύρος, χρήμα) και τους όλο και πιο εξαθλιωμένους μη κατέχοντες...
Οι μεσαίοι
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ελπίδα ριζωμένη στη γη μας
Λείπει η Ελπίδα. Από το κουτί της Πανδώρας ξεχύθηκαν όλα τα δεινά, αλλά όταν σκύψαμε να κοιτάξουμε τον πάτο η Ελπίδα δεν ήταν εκεί. Στον τόπο που κάποτε γέννησε το αφήγημα για τον Προμηθέα, τον Επιμηθέα και...
Ελπίδα ριζωμένη στη γη μας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Υμνος και θρήνος για το κλειστό ελληνικό περίπτερο
Δεν ήταν ανέκδοτο. Ηταν πραγματικότητα. Οταν στις δεκαετίες του ‘80 και του ‘90 οι τουρίστες από τις ανατολικές χώρες, επωφελούμενοι από το σχετικό άνοιγμα, ταξίδευαν στην Αθήνα σήκωναν οτιδήποτε πουλιόταν στα...
Υμνος και θρήνος για το κλειστό ελληνικό περίπτερο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ευπειθείς και ανελέητοι
Υγεία και ασφάλιση έχουν συρρικνωθεί σε φθίνοντα οικονομικά μεγέθη, σε μια χώρα όπου η ίδια η οικονομία μαζί με την πολιτική, τον πολιτισμό και τον καθημερινό βίο νοσούν, χωρίς στο άμεσο τουλάχιστον μέλλον να...
Ευπειθείς και ανελέητοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας