Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα ρομάντζα των προγόνων μας

Τα ρομάντζα των προγόνων μας

  • A-
  • A+

Κατεβαίνοντας την Πανεπιστημίου προς Ομόνοια, προσέχω πάντα, περπατώντας στο αριστερό πεζοδρόμιο, μια επιγραφή στον μαρμάρινο τοίχο ενός μοντέρνου μεγάρου: «Εδώ απέθανεν ο Ραγκαβής». Δεν έχει χρονολογία, ούτε εξηγεί ποιος ήταν ο Ραγκαβής, κι αναρωτιέμαι σε πόσους να θυμίζει κάτι αυτό το όνομα.

Δεν θυμόμαστε πια τους ρομαντικούς συγγραφείς που μάγεψαν και διέπλασαν τις ψυχές και τις αξίες των προγόνων μας, όμως είναι ακόμα ζωντανοί στη νοοτροπία και στα κλισέ μας. Το συνειδητοποίησα διαβάζοντας το βιβλίο του Αλέξη Πολίτη «Η ρομαντική λογοτεχνία στο εθνικό κράτος 1830-1880» σαν καταβύθιση στα συμπλέγματα και τα δράματα της κοινής ελληνικής ψυχής, αν υπάρχει τέτοιο πράγμα.

Νομίζω υπάρχει, δοθέντος του αβάσταχτου καημού που κυκλοφορεί γύρω μας και που δεν μπορεί κανείς να καταλάβει τελικά την προέλευσή του αν δεν αναζητήσει τα κείμενα που τον δημιούργησαν.

Δεν είναι μόνο οι παράγραφοι που διδάσκονται στο σχολείο, ούτε καν η επανάληψη των εθνικών γιορτών με τα ίδια και τα ίδια κλισέ, όχι αποκλειστικά. Βιβλία που αγαπήθηκαν και πια δεν κυκλοφορούν, δεν εκδίδονται, κανείς δεν τα θυμάται, τα έχουμε κατά κάποιον τρόπο αφομοιώσει, κι έτσι ασυνείδητα το παράπονό τους ζει μέσα μας ισχυρό και βρίσκει συνέχεια καινούργιους τρόπους έκφρασης.

Μια ολόκληρη ζωή να προσπαθείς να καταλάβεις αυτήν την περίφημη ελληνική ψυχή (ψυχή βαθιά, βαθύτατη) με όρους ιστορίας και οικονομίας, δεν αρκεί. Πρέπει να ξέρεις τι αγαπούσαν οι άνθρωποι, τι τους συγκινούσε, τι τους διέπλαθε, τότε που ήταν στο λίκνο ακόμα της εθνικής κατασκευής, καινούργιο κράτος, καινούργια γλώσσα και λογοτεχνία, όλα έπρεπε να στηθούν από την αρχή.

Την εποχή που η λογοτεχνία είχε αναλογικά μεγάλο κοινό, τι ήρωες και τι ηρωίδες άφησαν το αποτύπωμά τους σε λέξεις, σε ονόματα, σε εκφράσεις που ακούγονται πια με μυστηριώδη καταγωγή, αλλά τόσο ξεκάθαρο νόημα.

Πόσο βασανισμένοι, πόσο σπουδαίοι, πόσο αδικημένοι, πόσο ρομαντικοί υπήρξαν και πόσο καλλιέργησαν το διαρκές παράπονο, το ριζωμένο αίσθημα αδικίας που ακόμα μας βασανίζει. Πόσο παραδοσιακό υπήρξε το μοντέρνο, πόσο συντηρητικό το ριζοσπαστικό, πόσο εναρμονισμένο με τα δυτικά πρότυπα, τι ζητούσε από τη Δύση και τι εισέπραττε, πώς συνομιλούσε μαζί της η λογοτεχνία.

Στην αναζήτηση ταυτότητας που έχουμε επιδοθεί, διαβάζονται οι αναγνώσεις των πρώτων νεοελλήνων σαν ψυχανάλυση.

 

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
Θυμήθηκε τον Μικρό Πρίγκιπα, που δέχτηκε το δηλητήριο για να μπορέσει να επιστρέψει στο δικό του τριαντάφυλλο. Εκείνον που μια αλεπού του δίδαξε τι είναι ευτυχία και πως το να δημιουργείς δεσμούς σημαίνει ότι...
Ο κίνδυνος της εξημέρωσης
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Με μια επέκταση ξεχνιέμαι
Βεβαίως να επεκταθούμε. Οι επεκτάσεις ήταν πάντα ανθρώπινη ανάγκη και, αφότου υπάρχουν έθνη, έχει γίνει εθνική. Από παιδιά μαθαίνουμε στην Ιστορία, τρεις φορές σε τρεις διαφορετικές ηλικίες, το πώς επεκτάθηκε...
Με μια επέκταση ξεχνιέμαι
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αλογα καλοκαίρια
Σε ένα διήγημα με τίτλο «Εμμα Σουνς», ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες χτίζει την ηρωίδα του με αυτό το όνομα, την εργάτρια Εμμα Σουνς, γύρω από ένα πρόσχημα που έχει να κάνει με τον θάνατο του πατέρα της. Η εργάτρια...
Αλογα καλοκαίρια
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ενα βιβλιοπωλείο στην παραλία...
Λογοτεχνικές κουβέντες -σταράτες: για τον Θωμά Κοροβίνη και τον Ηλία Πετρόπουλο, για τον Βιζυηνό και τον Παπαδιαμάντη, τον Καμί και τον Τσβάιχ, τους Αμερικανούς συγγραφείς (κυρίως Τζακ Λόντον, Κερουακ,...
Ενα βιβλιοπωλείο στην παραλία...
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Δυο πεντάρες
Βραδιά αφιερωμένη στον σπουδαίο λογοτέχνη Δημήτρη Χατζή. Δυο-τρεις κουβέντες του Χούντις είχαν «σκαλώσει» στο μυαλό μου: «απανθρωποποίηση», «ματαιωμένες και ημιτελείς επαναστάσεις», «βιώσιμος ανθρώπινος...
Δυο πεντάρες
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η αρχαία γλώσσα ως εμβόλιο
Απορώ ωστόσο πώς μετά τη διαπίστωση ότι νέοι που έχουν τελειώσει το Πανεπιστήμιο δεν μιλούν καλά και δεν γράφουν σωστά τη γλώσσα μας, τα νέα ελληνικά, υπάρχει ακόμα τόσο πάθος να διδάσκονται τα αρχαία σε...
Η αρχαία γλώσσα ως εμβόλιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας