Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το «βασικό» ένστικτο
Yasin Bulbul/Pool via AP

Το «βασικό» ένστικτο

  • A-
  • A+

Το «βασικό» ένστικτο. Οχι αυτό με τον παγοκόφτη που έκρυβε κάτω από το κρεβάτι η ηρωίδα, που την ενσάρκωσε η Σάρον Στόουν στην ομότιτλη ταινία.

Αλλά ένα άλλο, πολύ πιο ανατριχιαστικό: αυτό που κινητοποιούν οι δικτάτορες όταν θέλουν να εκμεταλλευτούν τα χειρότερα ένστικτα που ενεδρεύουν στο συλλογικό ασυνείδητο. Οσα μετατρέπουν τους λαούς σε μάζες έτοιμες να συνθλίψουν αυτούς για τους οποίους έχουν πειστεί πως πρέπει να είναι ο στόχος της επιθετικότητάς τους.

Ο Αδόλφος Χίτλερ υπήρξε ο μέγας διδάσκαλος της μεθόδου αυτής. Βρήκε τα κατάλληλα λόγια, τα επιχειρήματα, τους συνδυασμούς χρωμάτων και σχημάτων –όλα όσα εκθέτει στο βιβλίο του «Μάιν Καμπφ», το οποίο οι δημοκρατίες θα έπρεπε να μελετούν συστηματικά, όπως μελετά κανείς τους ιούς μιας θανάσιμης επιδημίας για να τους εξοντώσει.

Με αυτά τα εργαλεία ο «Φίρερ» κατάφερε να μετατρέψει –με τιμητικές εξαιρέσεις– μέγα μέρος του λαού μιας από τις χώρες που είχαν παραγάγει από τα σπουδαιότερα έργα της ευρωπαϊκής φιλοσοφίας, λογοτεχνίας και τέχνης σε μια ορδή βασανιστών, βιαστών και ενόχων για τα ολοκαυτώματα που κηλίδωσαν την Ευρώπη.

Ο Βίλχελμ Ράιχ μελέτησε με διεισδυτικότητα το πώς η χιτλερική ρητορική κατάφερνε να κινητοποιήσει ό,τι χειρότερο κρύβεται στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής για να ξυπνήσει «ζωώδη» ένστικτα που δεν χαρακτηρίζουν κανένα άλλο ζώο –εκτός δυστυχώς από τον άνθρωπο όταν γίνεται έρμαιο της απανθρωπίας.

Μια τέτοια ρητορική έχει στοιχεία ψυχικής διαταραχής, παραληρήματος, με τη δική του παράλληλη σιδερένια λογική. Αλλά η όποια ψυχολογική εξήγησή της δεν αναιρεί τίποτε από τη φρίκη της.

Η ρητορική που ακούγεται στη γειτονική χώρα από επίσημα χείλη όλο και πιο συχνά, συστηματικά και άγρια, μοιάζει να απευθύνεται σε παρόμοια ένστικτα.

Το χέρι που σχηματίζει το σήμα των «Γκρίζων Λύκων» καλεί –φοβούμαι– σε πράξεις που έκαναν την οργάνωση αυτή διαβόητη στον πλανήτη: τη δολοφονία του Τούρκου δημοσιογράφου Ιπεκτσί και την απόπειρα εναντίον του Πάπα Ιωάννη Παύλου, που είχε το μεγαλείο να συγχωρέσει τον παρ’ ολίγον δολοφόνο του, τον Αγκτζά.

Αν όμως τα λόγια αυτά ωθούν σε φονικά, οι αποστροφές για τους Ελληνες που έπρεπε να γίνουν παστά ψάρια στον Σαγγάριο, ξυπνούν τα ένστικτα του κανίβαλου ή μάλλον του πτωματοβόρου γύπα ή της ύαινας.

Με ανατριχιαστική ψυχραιμία η Ενωμένη Ευρώπη, που θέλει τον εαυτό της κοιτίδα και θεματοφύλακα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων –έννοια στην οποία δίνει όλο και πιο παράλογες ερμηνείες–, παρακολουθεί τις εξελίξεις. Η ανοχή της Ευρώπης το 1938 στο Μόναχο κόστισε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η σημερινή της ανοχή μπορεί να ενθαρρύνει συμβάντα που δεν θα αφορούν μόνο την Ελλάδα.

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Και ενώ
Ο χαμός ενός και μόνο αξίζει τη θύμηση, τον θρήνο, την οργή μας. Στην αντίδρασή μας απέναντι στη δολοφονία του Γρηγορόπουλου υπάρχει πιστεύω αυτή η πτυχή.
Και ενώ
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Μετά το τουρκικό δημοψήφισμα
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξασφάλισε μια ακόμη πιο συγκεντρωτική εξουσία για μεγάλο χρονικό διάστημα στη γειτονική χώρα. Η Ελλάδα διέρχεται μια δεινή οικονομική κρίση που εκτός από τα άλλα δυσχεραίνει τις όποιες...
Μετά το τουρκικό δημοψήφισμα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ψυχραιμία
Πραγματικά. Ο,τι έγινε, δεν ξαναγίνεται. Η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Αυτής της άποψης μοιάζει να είναι και η Γερμανίδα καγκελάριος, η οποία ανέθεσε στον κύριο Ερντογάν την οργάνωση της υποδοχής προσφύγων...
Ψυχραιμία
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο πολέμαρχος
Πρόσφατες δηλώσεις του κυρίου Ερντογάν, με τις οποίες αποκαλούσε τον στρατηγό Χάφταρ πολέμαρχο, με έκαναν να ψάξω τη σημασία της λέξης στα λεξικά. Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις έχει τη σημασία που της έδινε...
Ο πολέμαρχος
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Να αντισταθούμε για να ζήσουμε
Τα πιο πολλά δεν θα τα μάθουμε ποτέ. Γιατί η τέχνη των διαπραγματεύσεων περιλαμβάνει το πώς -ακόμα και όταν πληροφορείς τους λαούς- να μπορείς να κρύβεις το ουσιώδες. Aναφέρομαι στη συνάντηση του Ελληνα...
Να αντισταθούμε για να ζήσουμε
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Είμεθα ένα κράμα»
Οι λέξεις του κ. Ερντογάν πατάνε πάνω στα πράγματα. Δεν είναι μόνο λόγια. Εχουν μια σιδερένια συνέπεια. Οι λέξεις του τρομοκρατούν και δυνάμει σκοτώνουν τους κάθε φορά αντιπάλους του, ενώ συγχρόνως φανατίζουν...
«Είμεθα ένα κράμα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας