Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ψυχή και πεταλούδα

Ψυχή και πεταλούδα

  • A-
  • A+

Αυτόν τον καιρό, όλο και κάπου θα τις συναντήσουμε. Δεν περνούν απαρατήρητες, έχουν τον τρόπο τους να προσελκύσουν το βλέμμα. Αν και το σώμα τους δεν ξεπερνά σε μήκος τα λίγα εκατοστά, σχηματίζουν ένα εντυπωσιακό μακρινάρι, όπου πολλές ατομικότητες καταφέρνουν να δημιουργήσουν μια ομαλά κινούμενη συλλογικότητα.

Ο λόγος για την προνύμφη (κάμπια), που είναι το δεύτερο από τα τέσσερα στάδια ενός από τα πλέον παράξενα και δυσερμήνευτα παιχνιδίσματα της φύσης: από το αρχικό, εμβρυϊκό στάδιο του αυγού, θα εκκολαφθεί η προνύμφη, που θα υφάνει το ατομικό της κουκούλι.

Εκεί θα τυλιχτεί μεταμορφωμένη σε χρυσαλλίδα, απ’ όπου θα προκύψει, στο τελικό στάδιο, το ενήλικο έντομο: η πολύχρωμη, λεπτεπίλεπτη και θάλλουσα πεταλούδα, που γιορτάζει την απελευθέρωσή της με έναν αιθέριο χορό.

Το φτερούγισμά της ομορφαίνει τη μέρα μας (όταν δεν προκαλεί θύελλα στο Πεκίνο).

Και άλλα έντομα (μύγα, μέλισσα, μυρμήγκι) διέρχονται από διάφορα στάδια μεταμόρφωσης κατά την ανάπτυξή τους, κανένα όμως με τον μοναδικό, εντυπωσιακό τρόπο ολομεταβολής που συμβαίνει στην πεταλούδα –κάτι που δεν έχει εξηγηθεί ακόμη από την επιστήμη.

Εύλογος ο θαυμασμός μας προς τις αστείρευτες δυνάμεις της βιολογικής εξέλιξης.

Οι έντονοι συμβολισμοί που παράγονται από αυτήν τη διαδικασία απασχόλησαν όλους τους πολιτισμούς και αποτυπώθηκαν στις μυθολογίες τους.

Στην ελληνική μυθολογία η πεταλούδα ονομάζεται «ψυχή». Συσχετίζεται με τις ψυχές των νεκρών, αλλά και με την Ψυχή, μια θνητή που ο Δίας απελευθέρωσε από τον θάνατο.

Παρόμοιοι συσχετισμοί εντοπίζονται σχεδόν παντού, από τα πρώιμα βορειοευρωπαϊκά φύλα, μέχρι και τους Ινδιάνους, τους Αζτέκους και τους Μάγια της προκολομβιανής Αμερικής.

Ο εκούσιος εγκλεισμός της χρυσαλλίδας στο κουκούλι που η ίδια υφαίνει παραπέμπει στον πλατωνικό μύθο του σπηλαίου: ο άνθρωπος, δέσμιος σε ένα σπήλαιο με την πλάτη γυρισμένη προς την έξοδό του, δεν μπορεί να δει το πραγματικό φως, να μετάσχει της αλήθειας, να γίνει σοφότερος.

Απαιτείται μια διαδικασία ενδοσκόπησης, απ’ όπου θα αντλήσει τη δύναμη και τις ικανότητες για να απελευθερωθεί από τα πνευματικά δεσμά του.

«Ηπίολος» είναι η ονομασία που δίνει ο Αριστοτέλης, στο βιβλίο «Των περί τα ζώα ιστοριών», στην πεταλούδα που γυρνοβολάει κοντά στο καντήλι.

Εικάζεται ότι από τη λέξη αυτή ίσως να προήλθε η λατινική λέξη papilio για την πεταλούδα, που με τη σειρά της τροφοδότησε πολλές άλλες λατινογενείς γλώσσες.

Καμιά φορά η πεταλούδα πέφτει πάνω στο φως και καίγεται. Ας είναι.

Αν πρόκειται να συναντηθούμε με τη σοφία, ας είμαστε προετοιμασμένοι και για εγκαύματα.

* (Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Αμαρυλλίδα της βεράντας
Οταν η μυθολογία έχει κέφια σου φτιάχνει μια βοσκοπούλα να την πιεις στο ποτήρι. Το όνομα αυτής Αμαρυλλίς. Το βάσανό της, νεαρός ποιμήν (βοσκός), ονόματι Αλταίων, ωραίος σαν Απόλλωνας και σφριγηλός σαν...
Αμαρυλλίδα της βεράντας
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
«Ο Θεός των μικρών πραγμάτων»
Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι ο Θεός είναι κάτι πολύ μεγάλο, έχουν στο μυαλό τους έναν Θεό εξουσιαστή, ενώ ο Θεός των μικρών πραγμάτων δεν έχει εξουσία. Είναι η φύση, η γη, τα καθημερινά πράγματα, όλα αυτά που...
«Ο Θεός των μικρών πραγμάτων»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η θεια Λαζαρίνα
Θυμήθηκα τη θεια Λαζαρίνα πολλά χρόνια μετά. Μου θύμισαν οι καινούργιες ιστορίες πως κάποιες φορές αδυνατούμε να αφουγκραστούμε την ιστορικότητα των γεγονότων που εμφανίζονται μέσα από τις μικρές ιστορίες...
Η θεια Λαζαρίνα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Υμνος και θρήνος για το κλειστό ελληνικό περίπτερο
Δεν ήταν ανέκδοτο. Ηταν πραγματικότητα. Οταν στις δεκαετίες του ‘80 και του ‘90 οι τουρίστες από τις ανατολικές χώρες, επωφελούμενοι από το σχετικό άνοιγμα, ταξίδευαν στην Αθήνα σήκωναν οτιδήποτε πουλιόταν στα...
Υμνος και θρήνος για το κλειστό ελληνικό περίπτερο
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Τα πρόσωπα και τα πράγματα
Αν και θρεμμένη με μελέτη της Ιστορίας, η Αριστερά, στην Ελλάδα και αλλού, έτεινε και τείνει συχνά να λησμονεί ότι η Ιστορία είναι σε μεγάλο βαθμό και το έργο συγκεκριμένων προσώπων και ότι η μονόπλευρη εμμονή...
Τα πρόσωπα και τα πράγματα
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Βασίλι Γκρόσμαν: Ζωή και Πεπρωμένο
Στις σημερινές κοινωνίες της δεινής και πολύπλευρης κρίσης, πόλεμοι και δικτατορίες έχουν ίσως σε ένα βαθμό –αν και όχι απολύτως– αλλάξει μορφή και ρητορική. Δεν παύουν να σκοτώνουν τις ψυχές και τα σώματα, να...
Βασίλι Γκρόσμαν: Ζωή και Πεπρωμένο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας