Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μέθεξη και συγκυρία

Περικλής Κοροβέσης - Εφημερίδα τών Συντακτών

Μέθεξη και συγκυρία

  • A-
  • A+

Στη ναζιστική κατοχή υπήρχε μια ελπίδα. Ο πόλεμος κάποτε θα τέλειωνε. Η ειρήνη, η ελευθερία και η ευτυχία θα έρχονταν για να εγκατασταθούν οριστικά, όχι μόνο στη χώρα μας αλλά σε όλη την ανθρωπότητα. Το ίδιο και επί χούντας. Οι λίγοι που είχαν ασχοληθεί με την αντίσταση, παρά τη μεγάλη αδιαφορία των πολλών, πίστευαν πως η πτώση της χούντας ήταν θέμα χρόνου.

Και όντως ο πόλεμος τελείωσε και η δικτατορία των συνταγματαρχών πήγε περίπατο. Μπορεί η διάδοχος κατάσταση να μην ήταν αυτή που περιμέναμε, αλλά αυτό δεν αλλάζει σε τίποτα τα ιστορικά γεγονότα. Και η Κατοχή τελείωσε και η χούντα έπεσε.

Τι γίνεται όμως σήμερα, την εποχή του άγριου, αρπακτικού καπιταλισμού και της ανελέητης λιτότητας, που τείνουν να γίνουν η φυσική κατάσταση για όλους σχεδόν τους λαούς του πλανήτη; Και αυτό αφορά άμεσα τη ζωή μας, των παιδιών μας και δεν ξέρουμε πόσες γενιές ακόμα.

Και εδώ πρέπει να δούμε άφοβα την πραγματικότητα. Ενας βασικός παράγοντας της Ιστορίας, τα κομμουνιστικά και σοσιαλιστικά κόμματα, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο τον 19ο και τον 20ό αιώνα στη διαμόρφωση του κοινωνικού κράτους, έπαψαν πλέον να παίζουν οποιονδήποτε ρόλο.

Τα σοσιαλιστικά κόμματα έγιναν μέρος του συστήματος, τα κομμουνιστικά, όπου πήραν την εξουσία, δημιούργησαν ολοκληρωτισμούς. Και εκεί που δεν πήραν την εξουσία παίζουν περιθωριακό ρόλο.

Το σύστημα βρέθηκε να παίζει μόνο του μπάλα στο γήπεδο και να βάζει όσα γκολ θέλει. Αυτό το κενό αναπληρώθηκε από φασιστικά και ακροδεξιά κινήματα, που παρουσιάζονται ως εναλλακτική λύση και κερδίζουν συνεχώς έδαφος.

Ακόμα και ο τρομοκρατικός τζιχαντισμός, που δεν αναγνωρίζει άμαχους και αθώους ανθρώπους, γίνεται πόλος έλξης για χιλιάδες νέους και νέες, συχνά στην εφηβική ηλικία, και στρατεύονται νομίζοντας πως υπηρετούν έναν ιερό σκοπό, άσχετα αν στη Μεδίνα, την πολιτεία που διαμόρφωσε ο ίδιος προφήτης Μωάμεθ, ο πόλεμος ήταν μόνο αμυντικός, δεν υπήρχε κράτος και η κοινωνία είχε διαμορφωθεί πάνω στην ισοτιμία. Με τα χαλιφάτα αλλάζουν τα πράγματα.

Και το πιο πιθανόν θα έχουμε και άλλες Βρυξέλλες, δηλαδή το μεγαλύτερο δώρο που μπορούν να κάνουν στην Ακροδεξιά, της οποίας η ατζέντα γίνεται όλο και πιο πολύ επίσημη πολιτική του κράτους (βλέπε την προσφυγική πολιτική της Ε.Ε.).

Και μπορεί με το μακελειό του Παρισιού να μην έπαθε τίποτα το γαλλικό κράτος, που διαθέτει τη μεγαλύτερη πολεμική μηχανή της Ευρώπης, αλλά έπαθαν οι Γάλλοι, που ζουν σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, δηλαδή ένα είδος δικτατορίας, και ανάμεσά τους πέντε εκατομμύρια μουσουλμάνοι.

Τι μπορεί να κάνει ένας απλός άνθρωπος που δεν συνταγογραφεί λύσεις για την ανθρωπότητα και που νιώθει εκμηδενισμένος και ανήμπορος μπροστά σε μια ζωή που έχει υποστεί γάγγραινα;

Και εδώ ας καταφύγουμε στη σοφία των λαών, που, εκτός λάθους, νομίζω πως προέρχεται από τους Ινδιάνους: «Να γίνουμε δέντρα που θα έχουν όσο γίνεται πιο βαθιές ρίζες και τα φύλλα μας να είναι φτερά πεταλούδας για να πετάξουμε στο άπειρο». Αυτό νεοελληνικά θα μπορούσαμε να το πούμε μέθεξη και συγκυρία. Η μέθεξη δεν προέρχεται από τη μέθη αλλά από το μετέχω.

Και αυτή η συμμετοχή είναι τα φτερά της πεταλούδας που θα μας πάει στο μέλλον, θα το κλέψουμε και θα το φέρουμε στο παρόν. Δηλαδή στη συγκυρία. Γιατί αν δεν έχουμε βαθιές ρίζες, όλα αυτά που έκαναν οι προηγούμενοι από μας, δηλαδή η σοφία και η καλλιέργεια που κληρονομήσαμε, τότε εύκολα μπορεί να μας πάρει ο άνεμος και να χαθούμε.

Συχνά μια ουτοπία, όσο γοητευτική κι αν είναι στην εφαρμογή της, μπορεί να γίνει μια φρικώδης δυστοπία. Και έχουμε πολλά τέτοια παραδείγματα σε διάφορες σέχτες, πολιτικές ή θρησκευτικές. Εκεί κάνεις το είδωλο της πραγματικότητας και ξεχνάς την πραγματικότητα, είτε ορατή είτε αόρατη. Και το αόρατο δεν είναι μεταφυσικό. Είναι αυτό που υπάρχει πίσω από το βουνό και δεν το βλέπουμε.

Εντούτοις υπάρχει. Και μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη ζωή μας. Π.χ. κάποιο πυρηνικό εργοστάσιο, ίσως και πέρα από τα σύνορα της χώρας. Ενα Τσερνομπίλ πάντα είναι πιθανόν, αν όχι βέβαιο στην προοπτική του χρόνου.

Αλλά για αυτά είμαστε έτοιμοι; Καταφύγιο λοιπόν εκεί που υπάρχει ζωή και συλλογικότητα. Και ας μην ξεχνάμε πως η προσωπικότητα του καθενός μας αναπτύσσεται μέσα από συλλογικότητες, όσο κι αν αυτές είναι δύσκολες και όλο βγαίνουν και κάποιοι αρχηγοί για να καταχραστούν τον κόπο των άλλων. Κλασικό παράδειγμα, τα κόμματα εξουσίας.

ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Οι τρεις μεθύστακες που άλλαξαν τον κόσμο
Στις 8 Δεκέμβρη του 1991, σε ένα υπέροχο τσαρικό ανάκτορο, προς τα σύνορα της Φινλανδίας, γνωστό στους περίοικους και ως «ανάκτορο των στελεχών», παρατηρείται ασυνήθιστη κίνηση. Καταφτάνουν δεκάδες...
Οι τρεις μεθύστακες που άλλαξαν τον κόσμο
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Δωσίλογοι και ΟΠΛΑ
Τι είναι η τρομοκρατία και ποιοι οι τρομοκράτες; Καθημερινά τα κανάλια μάς βομβαρδίζουν με αυτές τις δύο λέξεις, λες και είναι κάτι χειροπιαστό και αποσαφηνισμένο. Η λέξη «τρομοκρατία» εμφανίστηκε στα τέλη του...
Δωσίλογοι και ΟΠΛΑ
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Εξορύξεις, ο ανασκολοπισμός μιας χώρας
Εδώ υπάρχει ένα ερώτημα: γιατί ο καπιταλισμός διάλεξε αυτήν την περιορισμένη πηγή ενέργειας και όχι μια αέναη πηγή, όπως ο ήλιος, ο αέρας και η θάλασσα (αν και τώρα τελευταία επενδύει και σ’ αυτά). Οι λόγοι...
Εξορύξεις, ο ανασκολοπισμός μιας χώρας
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Αυτοκράτορες: νταβατζήδες και πρεζέμποροι
Η γνωστή περίπτωση της καθαρίστριας από τον Βόλο, που προβίβασε τον εαυτό της από την πέμπτη Δημοτικού στην έκτη τάξη για να βρει μια κοπιαστική χειρωνακτική εργασία, επέφερε δεκάχρονη ειρκτή. Και αυτό δεν...
Αυτοκράτορες: νταβατζήδες και πρεζέμποροι
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Σκοτώνουν τους δημιουργούς όταν γεράσουν
Αν και αυτή η στήλη ασχολείται κατά κανόνα με θέματα που θεωρητικά ενδιαφέρουν όλη την κοινωνία (αυταπάτη βέβαια), σήμερα θα κάνουμε μια εξαίρεση για να καταθέσω μια προσωπική μαρτυρία για έναν σημαντικό...
Σκοτώνουν τους δημιουργούς όταν γεράσουν
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Το μουνί με τη βεντάλια
Με το μουνί θα ασχοληθούμε και σε κάποια από τα επόμενα σημειώματα στο πνεύμα του Κουρμπέ, αλλά και της προβληματικής της Τζούλια Κρίστεβα, που σε αντιδιαστολή με τις επιπόλαιες φεμινίστριες, βλέπει τον...
Το μουνί με τη βεντάλια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας