• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 19.0°C
    5 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.0°C / 20.7°C
    4 BF
    45%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 22.0°C
    2 BF
    44%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.7°C / 16.9°C
    5 BF
    29%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 19.6°C
    4 BF
    48%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.5°C
    0 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.4°C / 14.5°C
    2 BF
    36%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    3 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 14.9°C / 19.9°C
    4 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 17.9°C
    4 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 17.4°C
    6 BF
    55%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 16.7°C
    4 BF
    55%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    41%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    2 BF
    41%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 17.7°C
    2 BF
    47%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.8°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.7°C / 18.2°C
    5 BF
    40%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    2 BF
    46%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.7°C / 19.2°C
    3 BF
    38%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 10.5°C
    2 BF
    75%

«Η Τετράς, η ξακουστή του Πειραιώς»: Μάρκος Βαμβακάρης, Ανέστης Δελιάς, Στράτος Παγιουμτζής και Γιώργος Μπάτης.

Τα μπεμόλια ΙΙΙ

  • A-
  • A+

Το σμυρναίικο τραγούδι έσβησε οριστικά και αμετάκλητα μετά τον Πόλεμο. Δεν ευθύνεται μόνο η λογοκρισία του Μεταξά, του Νικολούδη και του Ψαρούδα. Μεσούσης της Κατοχής πέθαναν, ουσιαστικά απ' την πείνα, σημαντικότατοι συντελεστές του: ο Βαγγέλης Παπάζογλου ή Αγγούρης, ο Πάνος Τούντας, ο Κώστας Σκαρβέλης ή Παστουρμάς, ο Γιώργος Κάβουρας κι ο Γιοβάν Τσαούς, κατά κόσμον Γιάννης Εϊτζιρίδης, δηλητηριασμένος από παλαμίδα μαυραγορίτη, με διαφορά λίγης ώρας απ' τη γυναίκα του Κατερίνα Χαρμουτζή, που 'γραψε τους στίχους του εμβληματικού «Πέντε μάγκες στον Περαία». 

Ενα καλοκαιρινό βράδυ στα 1944, βρέθηκε νεκρός στα τριάντα δύο του από υπερβολική δόση ηρωίνης, σ' ένα καροτσάκι της δημαρχίας, ο Ανέστος Δελιάς, τ' Αρτεμάκι, που παρότι μπουζουξής, καταγόταν από οικογένεια επιφανών Σμυρνιών παιχνιδιατόρων. Ο πατέρας του Παναγιώτης έπαιζε περίφημο σαντούρι και ο θείος του Μιχάλης, βιολί. Ούτε αυτός καταδέχτηκε να δώσει τραγούδια του στους λογοκριτές και σταμάτησε να ηχογραφεί από το 1937. Το κλασικό, πειραιώτικο ρεμπέτικο κυνηγήθηκε κυρίως για τους στίχους του. Τα «ψαλίδια» της δικτατορίας πετσόκοψαν τα χασικλίδικα λόγια. Αυτοδίδακτοι οι περισσότεροι εκπρόσωποί του, δεν ενοχλήθηκαν απ' τις... ανεπαίσθητες αλλοιώσεις στη μουσική. Ούτως ή άλλως δεν ήξεραν να διαβάζουν νότες, ήταν φτωχοί κι οι γραμμοφωνήσεις συνιστούσαν μια τονωτική οικονομική ενίσχυση. 

Λαιμητόμος έπεσε στους τεκέδες, οίτινες αντικαταστάθηκαν αυθωρεί σε ταβέρνες, το «μαύρο» έγινε λαγαρό κρασάκι, εξ ου το μετέπειτα σκωπτικό «κρασίσι», και η πρέζα ούζο. Τόσο απλά. Οι αλανιάρες μεταμορφώθηκαν σε παιχνιδιάρες και πάει λέγοντας. Ο Μάρκος αντελήφθη εξ ενστίκτου τις απαιτήσεις της εποχής. Γράφει στην Αυτοβιογραφία του, εκδόσεις Παπαζήση: «Ο,τι έλεγε ο Μεταξάς έπρεπε να γίνει. [...] Κάποιος μουσικός Ψαρούδας, καλή του ώρα αν ζει, εάν έχει πεθάνει Θεός σχωρέστονε, μου είπε: Παιδί μου να μου τα φέρνεις εδώ να στα φτιάχνω εγώ. [...] Εφτιαξα διαφορετικά το γράψιμό μου τότες, συμμορφώθηκα και δεν πήγα σ' αυτούς. Δεν τους είχα ανάγκη ποτές». Ας δούμε τι εννοεί: 

Ιδιαζόντως πολιτικοποιημένος, ο πατριάρχης του ρεμπέτικου, γραμμοφώνησε προ λογοκρισίας το ιδιοφυές και πάντα επίκαιρο «Ο Μάρκος υπουργός», εμπνευσμένο από τον θάνατο τριών πρωθυπουργών σε διάστημα 2,5 μηνών το 1936: «Πέθανε ο Κονδύλης μας πάει κι ο Βενιζέλος/ την πούλεψε κι ο Δεμερτζής/ που θα 'φερνε το τέλος.// Οσοι γινούν πρωθυπουργοί/ όλοι τους θα πεθάνουν/ τους κυνηγάει ο λαός/ απ’ τα καλά που κάνουν.// Βάζω υποψηφιότητα/ πρωθυπουργός να γίνω/ να κάθομαι τεμπέλικα/ να τρώω και να πίνω.// Και ν’ ανεβαίνω στη Βουλή/ εγώ να τους διατάζω/ να τους πατώ τον αργιλέ/ και να τους μαστουριάζω». 

Ανάλογη φλασιά έφαγε και στα 1937, γράφοντας: «Θέλω να γίνω ισχυρός ωσάν τον Μουσολίνι/ ωσάν τον Χίτλερ ζόρικος που ούτε ψιλή δε δίνει.// Σαν τον Κεμάλ που έκανε μεγάλη την Τουρκία/ και κάνουν κόζι οι Ελληνες κι έχουνε απορία.// Κι εσύ βρε Στάλιν αρχηγέ του κόσμου το καμάρι/ όλοι οι εργάτες σ’ αγαπούν γιατί είσαι παλικάρι». «Πώς να το παρουσιάσω αυτό το πράμα στον Μεταξά», γράφει. «Μόνος μου λοιπόν το απόριψα κι έβαλα τα λόγια της Πονηρής», που την τραγούδησε με τον Στράτο. Θαυμάστε: «Εγώ για σε βρε πονηρή θα πάω να μαστουρώσω/ μες στο δικό σου μαχαλά με όλους θα μαλώσω». Σουρώσω αντί μαστουρώσω, λέει βέβαια ο δίσκος. Ας είναι καλά ο Ψαρούδας. (Συνεχίζεται)

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τα μπεμόλια
Ψαρούδας, Μπεράτης, Μπότασης, Αγρας, Πολίτης... Τρανταχτά ονόματα των γραμμάτων, της λαογραφίας και του πενταγράμμου πλαισίωσαν την επιτροπή λογοκρισίας του Μεταξά με αντικείμενο τον προληπτικό έλεγχο στις...
Τα μπεμόλια
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κλουκλούκλου
Αθανάσιος Χριστόπουλος: Φιλικός που μνημονεύεται κυρίως για το ποιητικό του έργο, που άνοιξε δρόμους και άφησε βαθύ αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα, καθώς είναι από τα πρώτα που γράφτηκαν στη δημοτική.
Κλουκλούκλου
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Παραχαράκτες V
Εξακολουθούσε το γράμμα του αναγνώστη: «Αναφέρω την ιστορία, όπως μου τη μετέφερε γηραιός γείτονας αυτοκινητιστής, ψημένος στη νύχτα, αυτόπτης του περιστατικού. Αντρας δυο μέτρα ήταν ο Μπάτης [σ.σ. πατέρας του...
Παραχαράκτες V
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τρίτη και 13
Γκαντέμικη μέρα η χθεσινή. Πρωί πρωί, προτού κοιτάξω καλά καλά το ημερολόγιο, βγήκα ανυποψίαστος στο μπαλκόνι ν’ αναπνεύσω το άγουρο καλοκαιράκι κι αντίκρισα έναν κατάμαυρο γάτο να διασχίζει την άσφαλτο με...
Τρίτη και 13
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Λεκτικά λάθη
Μνημονεύω, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, μια χαρισματική βασιλοπούλα που δυστύχησε το πάλαι ποτέ στον φαυλεπίφαυλο κόσμο των ανδρών και εξακολουθεί να ταλαιπωρείται ώς σήμερα από διάφορους...
Λεκτικά λάθη
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τα μπεμόλια IV
Καταστάσεις τραγελαφικές δημιούργησε η λογοκρισία της 4ης Αυγούστου. Η περίπτωση της «Βαρβάρας» είναι χαρακτηριστική. Το επίμαχο άσμα της Κολούμπια κυκλοφόρησε τον χειμώνα του 1936, τραγουδισμένο απ' τον...
Τα μπεμόλια IV

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας