• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 22.2°C / 29.2°C
    3 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.0°C / 27.1°C
    2 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.0°C / 24.3°C
    1 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 14.9°C / 19.4°C
    1 BF
    70%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    0 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 24.8°C
    2 BF
    58%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.0°C / 21.2°C
    2 BF
    56%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    2 BF
    50%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.8°C / 28.0°C
    4 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.9°C / 25.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.3°C
    4 BF
    50%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 27.3°C
    0 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    83%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 22.9°C
    0 BF
    64%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 27.3°C
    2 BF
    50%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 26.0°C
    3 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.8°C / 29.0°C
    0 BF
    56%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.7°C / 25.6°C
    2 BF
    62%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    0 BF
    81%

Τα μπεμόλια

  • A-
  • A+

Ψαρούδας, Μπεράτης, Μπότασης, Αγρας, Πολίτης... Τρανταχτά ονόματα των γραμμάτων, της λαογραφίας και του πενταγράμμου πλαισίωσαν την επιτροπή λογοκρισίας του Μεταξά με αντικείμενο τον προληπτικό έλεγχο στις γραμμοφωνήσεις τραγουδιών. Θα αναρωτηθείτε δικαίως, τι πετριά με βάρεσε ντάλα καλοκαίρι, προτού επιστρέψω καλά καλά απ' την πετραία γη των Κυκλάδων, και το 'ριξα στη βαριά θεματολογία. 

Ας όψεται η αλήστου μνήμης 4η Αυγούστου 1936, από την οποία συμπληρώνονται σήμερα ογδόντα συναπτά έτη. Μόλις χθες άλλωστε έγραφα για τον ανυπέρβλητο Γιάννη Παπαϊωάννου που την έζησε στο πετσί του και συνέβαλε ώς έναν βαθμό με τον τρόπο του να μη σταματήσουν οι ηχογραφήσεις ρεμπέτικων κατά την ανώμαλον και ταραγμένη προσέτι περίοδο. Ο κυριότερος λόγος, εν τούτοις, έγκειται στο ότι στην κατηραμένη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας η λογοκρισία ουδέποτε εξέλιπε, καθότι όλοι την απεχθάνονται και όλους τους βολεύει· αριστερούς, δεξιούς και αδέξιους. 

Λοιπόν ο μπαρμπα-Γιάννης, που στα είκοσι δύο του μόνο μπάρμπας δεν ήταν, έλαβε το θάρρος να διαμαρτυρηθεί αυτοπροσώπως στον Μεταξά. Τον εμπόδισαν στην πόρτα του γραφείου του ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης και ο Θεολόγος Νικολούδης, κουμανταδόροι του διαβόητου υφυπουργείου Τύπου, προπαγάνδας πά' να πει. Ακολούθησε έντονος διάλογος. Ο δικτάτορας άκουσε τις φωνές, ρώτησε τον Παπαϊωάννου ποιος είναι και τι θέλει και κατόπιν τον κάλεσε μέσα. 

Ιδού πώς περιγράφει το περιστατικό ο μεγάλος συνθέτης στην αυτοβιογραφία του με τίτλο «Ντόμπρα και σταράτα», εκδόσεις «Κάκτος»: «-“Θα πεθάνουμε”, του λέω, “κύριε πρόεδρε, αυτή είναι η δουλειά μας”. -“Βγάζετε χασικλίδικα, γι' αυτό δεν σας αφήνω”, λέει ο Μεταξάς. -“Εγώ δεν βγάζω χασικλίδικα, να σας παίξω να δείτε”. -“Βγάζουν οι άλλοι”, μου λέει αυτός. -“Ούτε κι αυτοί”, του λέω, “βγάζουν πια, σταματήσανε, όλα τα τραγούδια μας είναι ωραία”. Και βγάζω τον μπαγλαμά μέσα απ' το παλτό και του 'παιξα τη “Βαγγελίτσα”. [...] Ο Μεταξάς άρχισε να γελάει. Εδωσε εντολή να τα επιτρέψουνε, χωρίς όμως χασικλίδικα λόγια». 

Δεν πονηρεύτηκε ο Παπαϊωάννου, όταν βγαίνοντας η γραμματέας τού ζήτησε τα στοιχεία του. Επειτα από λίγες μέρες δυο τύποι με πολιτικά τον επισκέφθηκαν σπίτι και του όρισαν ένα «πονηρό» ραντεβού. Στο συγκεκριμένο μέρος τον περίμεναν τέσσερις «δημοσιογράφοι, συγγραφείς, τέτοιοι, κι ένας στιχουργός». Του είπαν ότι δεν τους αρέσει το λαϊκό τραγούδι όπως είναι, του ανέφεραν πως έχουν σχέδιο να το εξυγιάνουν και με άκρα μυστικότητα ζήτησαν τη συνεργασία του. 

Ιωάννης Ψαρούδας. Φτασμένος μουσικολόγος. Δυτικοτραφής. Θεωρούσε, όπως πολλοί σύγχρονοί του, έγκλημα καθοσιώσεως τις εξ Ανατολών επιρροές στην τέχνη της Ευτέρπης, την οποία είχε βαλθεί να διορθώσει σύμφωνα με τα δικά του χούγια. Τον ενοχλούσαν αφάνταστα τα μπεμόλια, ήτοι, στην αργκό των μουσικών, οι υφέσεις και οι διέσεις, που χαρακτηρίζουν τη βυζαντινή μουσική και κατ' επέκτασιν τους αμανέδες και τα σμυρναίικα. Στη βίαιη εκρίζωσή τους στόχευε το σχέδιό του. Ο Παπαϊωάννου δεν συνεργάστηκε. Δυστυχώς το 'καναν άλλοι μεγάλοι του ρεμπέτικου. Λόγω στενότητος χώρου, συνεχίζουμε αύριο. 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τα μπεμόλια ΙΙΙ
Το σμυρναίικο τραγούδι έσβησε οριστικά και αμετάκλητα μετά τον Πόλεμο. Δεν ευθύνεται μόνο η λογοκρισία του Μεταξά, του Νικολούδη και του Ψαρούδα. Μεσούσης της Κατοχής πέθαναν, ουσιαστικά απ' την πείνα,...
Τα μπεμόλια ΙΙΙ
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κλουκλούκλου
Αθανάσιος Χριστόπουλος: Φιλικός που μνημονεύεται κυρίως για το ποιητικό του έργο, που άνοιξε δρόμους και άφησε βαθύ αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα, καθώς είναι από τα πρώτα που γράφτηκαν στη δημοτική.
Κλουκλούκλου
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Παραχαράκτες V
Εξακολουθούσε το γράμμα του αναγνώστη: «Αναφέρω την ιστορία, όπως μου τη μετέφερε γηραιός γείτονας αυτοκινητιστής, ψημένος στη νύχτα, αυτόπτης του περιστατικού. Αντρας δυο μέτρα ήταν ο Μπάτης [σ.σ. πατέρας του...
Παραχαράκτες V
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τρίτη και 13
Γκαντέμικη μέρα η χθεσινή. Πρωί πρωί, προτού κοιτάξω καλά καλά το ημερολόγιο, βγήκα ανυποψίαστος στο μπαλκόνι ν’ αναπνεύσω το άγουρο καλοκαιράκι κι αντίκρισα έναν κατάμαυρο γάτο να διασχίζει την άσφαλτο με...
Τρίτη και 13
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Λεκτικά λάθη
Μνημονεύω, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, μια χαρισματική βασιλοπούλα που δυστύχησε το πάλαι ποτέ στον φαυλεπίφαυλο κόσμο των ανδρών και εξακολουθεί να ταλαιπωρείται ώς σήμερα από διάφορους...
Λεκτικά λάθη
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τα μπεμόλια IV
Καταστάσεις τραγελαφικές δημιούργησε η λογοκρισία της 4ης Αυγούστου. Η περίπτωση της «Βαρβάρας» είναι χαρακτηριστική. Το επίμαχο άσμα της Κολούμπια κυκλοφόρησε τον χειμώνα του 1936, τραγουδισμένο απ' τον...
Τα μπεμόλια IV

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας