Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
ΠροσγεΙΩΣΗ ΝΒ΄
EUROKINISSI/ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠροσγεΙΩΣΗ ΝΒ΄

  • A-
  • A+
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΟΡΟΝΟΪΟΥ.

Λυπάμαι τους φίλους που δεν συγχωρούν τα ορθογραφικά λάθη [και κατ’ επέκταση τα γραμματικά], λέει κάπου ο Ηλίας Πετρόπουλος. Κερδίζουν επάξια τον πάνδημο οίκτο παρόμοιοι όψιμοι γλωσσαμύντορες. Καλυμμένοι με την ανωνυμία τους στην αδαημοσύνη του διαδικτύου, εκατοντάδες... διακεκριμένοι ελληνιστές υποδεικνύουν εν χορώ ως συλλήβδην αστοιχείωτους τους εκπαιδευτικούς μας με αφορμή πανό προχθεσινής τους διαμαρτυρίας, που έγραφε: «Απέσυρε τώρα νομοσχέδιο και ντροπολογία» απευθυνόμενο προς την υπουργό Παιδείας Νίκη Κεραμέως. Δεν τους ξίνισε ο νεολογισμός «ντροπολογία», όσο η προστακτική «απέσυρε», ο ορθός τύπος της οποίας, σύμφωνα με τους συναδέλφους του Τζάρτζανου και του Τριανταφυλλίδη, είναι ασφαλώς «απόσυρε». Είχα τη φαεινή έμπνευση να διορθώσω κάποτε κολλητό μου: «Απόφυγε να λες “επέτρεψέ μου”, το σωστό είναι “επίτρεψε”» του ψιθύρισα ευγενικά.

Αντιμετώπιζε έκτοτε με ανεξήγητη φοβία τις πάσης φύσεως αυξήσεις και δίσταζε να τις χρησιμοποιήσει ακόμα και όπου χρειάζονται. Ο λόγος του έχασε τη μισή του χάρη, καθώς τα ανεπαίσθητα, αθώα λαθάκια συνιστούν συχνά το αλατοπίπερο της προφορικότητας. Η αλησμόνητη Γεωργία Βασιλειάδου κατέλιπε αμίμητα σχετικά παραδείγματα. Δεν ξανάπα κουβέντα σε άνθρωπο. Ας «επεστρέψουμε», όμως, στους καθηγητές μας. Οι φιλόλογοι αποτελούν μόνο μία από τις δεκάδες ειδικότητες του κλάδου και δεν θα διάλεγα ποτέ μαθηματικό, χημικό ή γυμναστή με γνώμονα τις στέρεες γνώσεις του περί τα δοτικοφανή επιρρήματα. Ούτε γιατρό με κριτήριο την καλλιγραφία. Η συντριπτική πλειονότης τους συντάσσει, κατά γενικήν ομολογία, τις συνταγές με ορνιθοσκαλίσματα, χωρίς να αναιρείται στο παραμικρό η επιστημονική τους επάρκεια.

Θαυμάζουν, φαντάζομαι, τον Καβάφη οι ως άνω παθολογικά σχολαστικοί, καταλαβαίνουν - δεν καταλαβαίνουν το έργο του. Δεν διαγκωνίζονται ως εκ τούτου στα σόσιαλ μίντια ποιος θα τον πρωτοβγάλει αγράμματο. Κι ας υπέπεσε ο μέγιστος Αλεξανδρινός σε πανομοιότυπο με το επίδικο σύνθημα γλωσσικό ολίσθημα. «Επέστρεφε συχνά και παίρνε με,/ αγαπημένη αίσθησις επέστρεφε και παίρνε με...» υπογραμμίζει σε γνωστό πόνημα, επαναλαμβάνοντας μάλιστα τετράκις το εξόφθαλμο σφάλμα: στον τίτλο, όπως στον πρώτο, δεύτερο και προτελευταίο στίχο. Δυσανάλογες ποσότητες μελάνης επιχειρούν να διαλευκάνουν τη γραμματική κηλίδα, ερμηνεύοντας παντοιοτρόπως την ηθελημένη, ίσως και αθέλητη, παρασπονδία του ποιητή. Φιλολογίζοντες κριτικοί αραδιάζουν το μακρύ τους και το κοντό τους σε σελίδες επί σελίδων που, αν έμπαιναν στη σειρά, θα κάλυπταν στο πολλαπλάσιο την απόσταση Πειραιάς - Αλεξάνδρεια μετ’ επιστροφής. Ποτέ άλλοτε λεκτικό λάθος δεν συνάντησε τόσους και τόσο πρόθυμους να το εξηγήσουν.

Η διεθνής βιβλιογραφία αποθησαυρίζει πληθώρα ανάλογων κειμένων. Παραθέτω εύγλωττο απόσπασμα του Γιώργου Βαρθαλίτη («Η μέθοδος του Κ. Π. Καβάφη», Gutenberg, 2016): «Η ποιητική γλώσσα καταστρατηγεί κάποτε τη γραμματική. Οι ανάγκες της ευφωνίας ή του ρυθμού επιβάλλουν μιαν άλλη γραμματική, την “ποιητική γραμματική”, κατά πώς μας λένε οι γλωσσολόγοι. Το καβαφικό “επέστρεφε” ανήκει στα πλέον αναγνωρίσιμα “ημαρτημένα”, που όχι μόνο πολιτογραφήθηκαν στην ποιητική μας γλώσσα, αλλά πέρασαν και στην καθημερινή. Νιώθω πως κάθε φορά που, χάριν ορθοέπειας, λέω “επίστρεφε”, ασκώ βία στο γλωσσικό μου ένστικτο». Αρα οι αυξήσεις της προστακτικής επεβλήθησαν τρόπον τινά στην καθομιλουμένη από τον «αμαρτωλό» Αιγυπτιώτη. Προτού βιαστούν, λοιπόν, να τον λοιδορήσουν ορισμένοι διά μέσου των εκπαιδευτικών, ας υποβληθούν στη βάσανο να τον (ξανα)διαβάσουν. Θα βγουν πολλαπλώς ωφελημένοι, αποβάλλοντας ενδεχομένως τη δηλητηριώδη γλωσσική τους υποχονδρία.

ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Ανεδαφικά
Λογικό να λαθέψει κανείς όταν καταπιάνεται με τη μεγαλειώδη σκέψη του Αλέξη. Ο τέως πρωθυπουργός βάζει τον πήχη των ιδεών τόσο ψηλά, που είναι...
Ανεδαφικά
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Το κατενάτσιο
Ο Δημήτρης Κουτσούμπας ουδέποτε θα ζητούσε εξαίρεση από τα θρησκευτικά. Δεν εννοώ την ορθόδοξη κατήχηση, αλλά την ορθοδοξία του δόγματος το οποίο πρεσβεύει.
Το κατενάτσιο
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Αστοχα τεστ
Μπορεί η υπουργός Παιδείας να διαπνέεται από το ιδεολόγημα της «αριστείας» και να διέπρεψε ενδεχομένως στα Χάρβαρντ, αλλά, να με συμπαθούν οι ψηφοφόροι της, από Ιστορία δεν σκαμπάζει γρυ.
Αστοχα τεστ
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κρυμμένες λέξεις
Σωστές ντροπολογίες. Συγκεφαλαιώνουν, λοιπόν, σε ένα απόγευμα τα σκάνδαλα που θα σκάσουν τον χειμώνα κι οι πιο επιδέξιοι τα αποκαλύπτουν πρώτοι. Θα περίμενε κανείς από την πρωτοδεύτερη φορά Αριστερά με μοιραία...
Κρυμμένες λέξεις
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Αχρονολόγητα
Θεοσεβούμενοι είναι αδιαμφισβήτητα οι περισσότεροι απ’ όσους συμμετέχουν στα συλλαλητήρια για την ελληνικότητα της μίας και μόνης Μακεδονίας. Ορ(γ)ισμένοι εξ αυτών θεομπαίχτες. Αλλοι απλώς αφελείς, οίτινες,...
Αχρονολόγητα
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
His master's voice
​Στην εξέδρα των ομιλητών του χθεσινού συλλαλητηρίου για το Μακεδονικό ανεβαίνει καθηγήτρια πανεπιστημίου κρατώντας στη δεξιά της τον φιλιππικό που πρόκειται να εκφωνήσει εναντίον της κυβέρνησης και των...
His master's voice

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας