Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
ΠροσγεΙΩΣΗ VIII

Λοιμός των Αθηνών, Michael Sweerts

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΠροσγεΙΩΣΗ VIII

  • A-
  • A+
ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑ ΚΟΡΟΝΟΪΟΥ

Λυγμούς, οιμωγές και μοιρολόγια αντηχούσε η Αθήνα –συνεχίζω τη χθεσινή εξιστόρηση περί αρχαίου λοιμού–, καταπλέοντας από την Κω ο ομόσταυλος Τσιόδρας, γνωστότερος ανά το πανελλήνιον ως Ιπποκράτης. Ευτυχώς δεν είχαν ισχύσει ακόμη οι περιορισμοί στα ακτοπλοϊκά δρομολόγια και μπόρεσε έτσι να ταξιδέψει στην τουριστική θέση. Λοιμωξιολόγοι της εποχής μας ερίζουν για την ταυτότητα της νόσου, καθώς ο Θουκυδίδης, και από τραγική προσωπική πείρα, περιγράφει επακριβώς τα συμπτώματα.

Οι ασθενείς εμφάνιζαν ξαφνικό πονοκέφαλο μαζί με ισχυρό πυρετό κι ένιωθαν ανυπόφορη φαγούρα σε όλο το σώμα, το οποίο βαθμηδόν καλυπτόταν από σιχαμερά έλκη. Ο φάρυγγας έτσουζε φρικτά τη δεύτερη μέρα, ο λαιμός και το στόμα αιμορραγούσαν κι η αναπνοή βρομοκοπούσε από χιλιόμετρα. Την τρίτη, η αρρώστια έφθανε στο στήθος, προξενώντας αποπνικτικό βήχα. Επειτα στο στομάχι, που αντιδρούσε με εμετούς χολής.

Ιαση, ή έστω πρόσκαιρη καταλλαγή, αδυνατούσαν να προσφέρουν οι γιατροί, που προσβάλλονταν πρώτοι από τη νόσο. Την πέμπτη μέρα ολόκληρο το κορμί έκαιγε σαν καμίνι. Οι ασθενείς πετούσαν δεξιά κι αριστερά τους χιτώνες· μήτε αραχνοΰφαντα εσώρουχα δεν άντεχαν στο δέρμα τους. Επεφταν τότε ολοτσίτσιδοι σε ποτάμια, πηγές και πηγάδια μπας και δροσιστούν.

Μεσούσης της πολιορκίας του Αρχίδαμου, ο συνωστισμός που επικρατούσε στο άστυ επέτεινε την εξάπλωση της πανούκλας. Προνομιούχοι οι Πειραιώτες, ρίχνονταν στη θάλασσα να γλιτώσουν απ’ την αβάσταχτη καούρα. Απ’ τα Φάληρα ίσαμε τη Γλυφάδα και τη Βάρκιζα γινόταν κυριολεκτικά χαμός – καλή ώρα. Φήμες ότι οι απαρχές της ρύπανσης του Σαρωνικού ανάγονται στην περίοδο του λοιμού ελέγχονται ως αδιασταύρωτες. Συγγενείς και φίλοι παρατούσαν αβοήθητους τους οικείους τους, τρέχοντας μακριά για να μην κολλήσουν.

Οι νεκροί έμεναν άταφοι, αφού κανείς δεν τους πλησίαζε. Ούτε καν τα σκυλιά και τα όρνια. Οι καπεταναίοι απέφευγαν να δέσουν στον Πειραιά. Ελλείψει προμηθειών, πεινούσαν πλούσιοι και φτωχοί. Τα ήθη εκμαυλίστηκαν και ο όχλος επιδιδόταν σε κάθε μορφή φαυλότητας. Δεν πίστευε στα μάτια του ο Ιπποκράτης, που γνώριζε πως η ιατρική είναι πρωτίστως κοινή λογική. Παρατήρησε πως όσοι έμεναν κοντά σε πηγάδια αποδεκατίζονταν, αντίθετα με σιδεράδες και καλαϊτζήδες που νταραβερίζονται με τις φλόγες.

Συνέστησε να φέρνουν αμόλυντο νερό απ’ την Αίγινα, ν’ ανάβουν φωτιές στις γειτονιές και να μην απομακρύνονται στιγμή απ’ τη χόβολη. Εξέδιδε και ιατρικά ανακοινωθέντα κάθε απόγευμα. Σε τρεις μήνες κόπασε το κακό, ενδεχομένως λόγω ανοσίας της αγέλης. Εξολόθρευσε, βλέπεις, κοντά τον μισό πληθυσμό. Ο πατέρας της ιατρικής ήταν προχώ - στον καιρό του. Η θεωρία του «περί διαίτης» προτάσσει τη «συμμετρία» του σώματος. Εκανε λαπαροτομίες, χειρουργούσε τον καταρράκτη, ενώ εκπαιδευμένοι δούλοι του ανέλυαν τα ούρα με τη γλώσσα. Τον Θουκυδίδη, πάντως, τον έσωσε. Είχε φύγει όμως απ’ την πόλη όταν αρρώστησε ο Περικλής, η απώλεια του οποίου της προκάλεσε χειρότερα βάσανα.

ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Προσγείωση ΝΘ΄
Παρατηρούσα επισταμένως τα σκουπίδια της καραντίνας τις μάσκες και σε λιγότερο από μισό χιλιόμετρο μέτρησα δεκατρείς στο οδόστρωμα και διπλάσια πλαστικά γάντια. Σκόρδα στον Τσιόδρα!
Προσγείωση ΝΘ΄
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
ΠροσγεΙΩΣΗ VII
Υψιπετή λόγο εκφώνησε τότε ο Περικλής, στην πανηγυρική ταφή των λιγοστών νεκρών, στοχεύοντας να ανυψώσει το ηθικό των ζωντανών, ευλογώντας τη δόξα της πολιτείας για χάρη της οποίας θυσιάστηκαν, αλλά και την...
ΠροσγεΙΩΣΗ VII
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Δεύτερο Κύμα IΧ
Περισσότερο από τις μουσικές του ο Διονύσης Σαββόπουλος σημάδεψε τις δεκαετίες του ’60, του ’70, άντε και του ’80, με τους στίχους του, οίτινες με ανεπαίσθητες παραφράσεις παραμένουν επίκαιροι και καίριοι...
Δεύτερο Κύμα IΧ
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Δεύτερο Κύμα VΙII
Παρών-απών και απών-παρών, πά’ να πει, αν εννοείτε. Απαιτεί εξάσκηση να το πετύχεις, αλλά, όταν επιτέλους καμουφλαριστείς επαρκώς, η χρονιά κυλάει πασπαλισμένη με ζάχαρες.
Δεύτερο Κύμα VΙII
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Δεύτερο κύμα V
Το εξαμβλωματικό στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λέσβου είναι δημιούργημα των Βρυξελλών σε αγαστή σύμπνοια με τις τελευταίες ελληνικές κυβερνήσεις, οι οποίες χύνουν οψίμως κροκοδείλια δάκρυα για την ανθρωπιστική...
Δεύτερο κύμα V
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Δεύτερο κύμα ΙΙΙ
Μπορεί να μην προσδιόρισε το πότε, ξεκαθάρισε όμως το πώς. Η Νίκη Κεραμέως εξήγησε χθες σε συνέντευξη Τύπου το ιδιοφυές σχέδιο που θα επιτρέψει το άνοιγμα των σχολείων με παρούσα τη συντριπτική πλειονότητα των...
Δεύτερο κύμα ΙΙΙ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας