Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σατανικός μαιτρ

Ο Μπουλγκάκοφ το 1935

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σατανικός μαιτρ

  • A-
  • A+

36, συγγνώμη για το σόλοικο μέτρημα, 48 μήνες, τουτέστιν τέσσερα –και όχι τρία– ολάκερα χρόνια έχουν παρέλθει από την προηγούμενη αναφορά μας στον πιο διαβολικά ευφυή συγγραφέα της παγκόσμιας σάτιρας. Την είχα σχεδόν ξεχάσει, όταν αποφάσισα να του αφιερώσω τη σημερινή στήλη με αφορμή τη γέννησή του στο Κίεβο, σαν σήμερα το 1891. Την ανακάλυψα όμως στην πορεία, κάτι πρόσθεσα, κάτι αφαίρεσα και ιδού: Η οδός Σαντόβαγια στο κέντρο της Μόσχας αποπνέει αύρα παρισινού βουλεβάρτου. Κατά τη σοβιετική περίοδο προσέλκυε την μποέμ νεολαία και την κομματική νομενκλατούρα. Σήμερα αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ τόπο προορισμού για Ρώσους και ξένους τουρίστες, πολλοί από τους οποίους κατευθύνονται στο νούμερο 302Β αναζητώντας το διαμέρισμα 50.

Οι περισσότεροι Μοσχοβίτες γνωρίζουν ότι εκεί έζησε ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, οδηγώντας με καμάρι στο κτίριο τα πλήθη των επισκεπτών. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη καταξίωση για τους πνευματικούς ανθρώπους απ’ το να κερδίζουν την αγάπη των νεότερων γενεών. Πολύ περισσότερο όταν τα γραπτά τους παρερμηνεύτηκαν και λογοκρίθηκαν ενόσω ζούσαν και οι ίδιοι περιθωριοποιήθηκαν βιώνοντας τη βασανιστική δυσμένεια του σταλινισμού. Από τις «Διαβολιές», την πρώτη του συλλογή διηγημάτων, ξεχώρισε το χάρισμα του Μπουλγκάκοφ, το οποίο ξεδιπλώθηκε στο ημιτελές μυθιστόρημα «Λευκή φρουρά» και στο «Η Καρδιά ενός Σκύλου» και βρήκε την κορυφαία του έκφραση στο «Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα».

26 συναπτά έτη, έπειτα από τον θάνατό του, τον Μάρτιο του 1940, πρωτοδημοσιεύτηκε σε λογοκριμένες συνέχειες στο περιοδικό «Μόσκβα», ενώ τυπώθηκε σε πλήρη μορφή το 1973. Ριζοσπαστικό βιβλίο που οι κριτικοί θεωρούν το σημαντικότερο ρωσικό έργο του εικοστού αιώνα. Ο Σατανάς αποφασίζει να επισκεφθεί τη σοβιετική πρωτεύουσα του ’30 μαζί με την αλλοπρόσαλλη ακολουθία του και τα κάνει γης μαδιάμ επειδή ο κόσμος δεν πιστεύει πια στον Θεό, άρα ούτε στον Εωσφόρο. Τον μαύρο, τεράστιο και είρωνα γάτο του κινητοποιεί προκειμένου να τιμωρήσει φρικτές έξεις των ανθρώπων, όπως η μεγαλομανία, η ιδιοτέλεια, η υποκρισία, η αχαριστία, η απληστία, η ανοησία, η ματαιοδοξία, που περιέργως ανθούν και στη... σοσιαλιστική κοινωνία.

Βιρτουόζος και βαθύνους συγγραφέας ο Μαιτρ είναι κλεισμένος σε τρελάδικο και η Μαργαρίτα –εμπνευσμένη από τη Γέλενα Σεργκέγεβνα Σιλόβσκαγια, τον τελευταίο μεγάλο έρωτα της ζωής του– αφήνει τα πάντα για να τον συναντήσει, σ’ ένα ισοπεδωτικό λογοτέχνημα που οι σταλινικοί καταδίκασαν στην αφάνεια. Ιδιοφυής και καινοτόμος ο Μπουλγκάκοφ, ενσωματώνει σε έναν απολύτως ρεαλιστικό τρόπο γραφής υπερβολικά τραγελαφικές καταστάσεις. «Συνεχίζει τη μεγάλη παράδοση της ρωσικής σάτιρας από τα χρόνια του τσαρισμού», επισημαίνουν οι μελετητές. «Τέμνει με το νυστέρι του το νεαρό σώμα μιας επανάστασης, που ’χε τη δύναμη ακόμα να στέκεται κριτικά απέναντι στον εαυτό της». Παρά το ανελέητο κυνηγητό του καθεστώτος, ο Στάλιν, που υπήρξε θαυμαστής του ταλέντου του, του εξασφάλισε θέση κειμενογράφου στα Μπολσόι για να μην πεθάνει της πείνας.

  

ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Φλόγινη γλώσσα
«ΕΧΩ ΜΙΑ ΘΛΙΨΗ για τα μακρινά αριστουργήματα» τιτλοφορείται ο καλαίσθητος τόμος με τα ποιήματα του Παύλου Σιδηρόπουλου, που τυπώθηκε εσχάτως στις εκδόσεις Opportuna. Το βιβλίο παρουσιάζεται απόψε στις 8 στο...
Φλόγινη γλώσσα
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
H αντιβαρύτητα
Πρόκειται για δοκίμιο με τίτλο «Ο χορός και ο εμφύλιος» σε επιμέλεια έκδοσης του Νίκου Κατσιαούνη («Ερμα») και εξώφυλλο της Λαμπρούλας Νικολοπούλου. Ρίχνομαι αμέσως στην ανάγνωση και αλιεύω παρευθύς...
H αντιβαρύτητα
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Παραχαράκτες
Μολονότι περιστοιχίζονται και στην ωριμότητα από ωραίες γυναίκες, ο Νώντας Καραμπίνης και ο Φώντας Καραμπέσης έμπλεξαν αρχικά τα μπούτια τους στο ράφι. Στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, πά’ να πει, ουχί στο...
Παραχαράκτες
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Παραχαράκτης
Το αποτύπωμά του χάραξε νέους δρόμους στην ευρωπαϊκή διανόηση. Αναγνωριζόταν ως ιερό τέρας στους πανεπιστημιακούς κύκλους της Εσπερίας. Εδώ τον μάθαμε εξ αντανακλάσεως. Φάνταζε αδιανόητο να μην έχουμε διαβάσει...
Παραχαράκτης
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Μη λες κουβέντα, απλώς διάβαζε
Μήνες είχε να με ξαγρυπνήσει βιβλίο. Το ξεκίνησα νωρίς κάποιο βράδυ, με πήραν χαράματα και το τελείωσα μεσημεράκι με τον καφέ. Μ’ άφησε άφωνο. «Δε λες κουβέντα» άλλωστε τιτλοφορείται. Ο φίλος Μάκης Μαλαφέκας...
Μη λες κουβέντα, απλώς διάβαζε
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Πλωτή πατρίδα
Το ουζερί κεντρικής στοάς των Αθηνών μετατρέπεται σε καλοτάξιδο σκαρί και διαπλέει μπαρ και βιβλιοπωλεία της πρωτεύουσας σε καιρούς όπου μαίνονται...
Πλωτή πατρίδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας