Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ετυμολογήσεις
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Ετυμολογήσεις

  • A-
  • A+

Τίποτα τελικά δεν είναι τυχαίο κι ας αναρωτιέστε κάμποσοι από πού κι ώς πού ο Υμηττός λέγεται επίσης Τρελός, κατά πώς γράφαμε χθες. Καταφεύγουμε εν αρχή στην ετυμολογία, που, παρότι βασίζεται συχνά σε αυθαίρετες και αναπόδεικτες εικασίες, τα συναγόμενά της δεν παύουν να αποκαλύπτουν ενίοτε την προέλευση και τη σημασία των λέξεων, οι οποίες παρεμπιπτόντως είναι φύσει μαρτυριάρες – τα ’χουμε πει κι άλλοτε. Ο Υμηττός προκύπτει πιθανότατα από το πελασγικό θέμα «Ούμετ» ή «Υμέτ» που προσδιορίζει τον τραχύ και βραχώδη τόπο.

Ρωγμές στην παραπάνω ερμηνεία δημιουργούν μελετητές ισχυριζόμενοι ότι η αρχαία ονομασία Υμηττός απορρέει από το «Υμέτ», παράφραση του «Θυμέτ» εκ του «θύμος», δηλαδή θυμάρι, που ακόμη και σήμερα αφθονεί στις πλαγιές του. Η ευωδιά του ξελόγιαζε τις μέλισσες, που χόρευαν γύρω απ’ τα άνθη του σαν μεθυσμένες [«θύμος» ή «θυμός» (=ψυχική διάθεση) ή και τα δυο μαζί]. Τα ξεμυαλισμένα έντομα με τη ζούρλια τους απετέλεσαν τον ανάδοχο του προσωνυμίου Τρελός που, όπως συμβαίνει με τα παρατσούκλια, επισκίασε βαθμηδόν το βαφτιστικό όνομα.

Εκδοχή τρίτη: Στη Μεγάλη Ελλάδα (Κάτω Ιταλία και Σικελία) αποκαλούσαν τον Υμηττό Υματτό, εκφορά που οι Ρωμαίοι μετέτρεψαν σε Μάττο. Την κληροδότησαν, μάλιστα, στους Φράγκους που ανέφεραν το βουνό Μόντε Ιμέττο ή Μόντε Μάττο (matto=τρελός). Η λωλαμάρα του οφείλεται, διατείνονται ορισμένοι, στο γαλλικό très long. Οι Γκάγκαροι, που δεν διακρίνονταν για τις επιδόσεις τους στις ξένες γλώσσες, ούτε καν υποψιάστηκαν ότι τρε λονγκ σημαίνει πολύ μακρύς. Αρκέστηκαν στην παρήχησή του στα ελληνικά και ιδού τα ολέθρια αποτελέσματα μιας απλής παρεξήγησης.

Λοξοδρόμησε κατά τα μέρη μας περί το 1667 ο γνωστός Τούρκος περιηγητής Ελιγιά Τζελεπί. Αφού περιπλανήθηκε σε Ρούμελη και Μωριά, έγραψε άκρως κατατοπιστικά κείμενα για τον τόπο και τους κατοίκους του. Ονομάζει τον βόρειο Υμηττό Ντελί Νταγ (Τρελοβούνι) και τον νότιο Καρά Νταγ (Μαυροβούνι). Κινδυνεύει να καταντήσει σπανομαρίας όποιος δεν βλογάει τα γένια του, οπότε σπεύδω να θεωρήσω επικρατέστερη παρετυμολόγηση της παραφροσύνης του επίμαχου όρους εκείνη που σχετίζεται με τα μετέωρα. Οι αρχαίοι Αθηναίοι αρέσκονταν να κάνουν τολμηρές καιρικές προγνώσεις, παρατηρώντας την κορυφή του, στην οποία καλού-κακού είχαν χτίσει ναούς στον Ομβριο Δία και τον Προόψιο Απόλλωνα.

Ατύχησαν, όμως, γιατί κατά τα φαινόμενα δεν βοήθησαν οι θεοί κι οι κουζουλές τους προβλέψεις βάφτισαν Τρελό τον Υμηττό. Για το ούφο του Κούλη ήδη γράψαμε. Ο Κώστας Τζαβάρας το συνάντησε εσχάτως και έπειτα από γόνιμο διάλογο μαζί του αξίωσε δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Ηλείας από την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, ζηλεύοντας τη δόξα του Κάρλες Πουτζντεμόν. Κι αν αρνηθεί να δεχτεί τον νομό ο Τατούλης, θα ιδρύσει συνομοσπονδία με την Καταλονία. Αμ πώς! Αδιασταύρωτες φήμες ότι ο εξωγήινος του Υμηττού συνιστά μετενσάρκωση του Καρανίκα επιστρέφονται ως ανακριβείς και κακόβουλες.

ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κρίκελλο
Από την ιστοσελίδα Ευρυτάνας Ιχνηλάτης (https://eyrytixn.blogspot.com) έχω αντλήσει και άλλοτε επίκαιρο υλικό. Σήμερα οι συντάκτες της –περιορίζονται σε έναν και μόνο νομίζω– αποτίουν τιμή στη μάχη του...
Κρίκελλο
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Μαγειρέματα
Ιστορικά στοιχεία για το Αντάρτικο, πληροφορίες για το φυσικό κάλλος των βουνών μας, αλλά και ευτράπελα συμβάντα που αποκαλύπτουν το οξύ, ανυπότακτο και πολυμήχανο πνεύμα των ορεσίβιων πέριξ του Καρπενησίου...
Μαγειρέματα
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τρελό Βουνό
Σίγουρος ο Κούλης ότι το έκφυλο ξωτικό κατέχει το διορατικό χάρισμα, γούρλωσε τα μάτια και βυθίστηκε σε ευφορικό οίστρο από τον οποίο Κύριος οίδε πότε θα απεμπλακεί. Οι εξελίξεις έκτοτε τον ευνοούν. Δοθείσης...
Τρελό Βουνό
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Τσαλαβουτήματα
Τσαλαβούτησα κι εγώ με τα χίλια ζόρια στα ρηχά, παίρνοντας το βάπτισμα της νέας, τρισευδαίμονος εποχής. Δεδομένου ότι οι πρωτομαγιάτικες διαδηλώσεις ήταν εντελώς αναιμικές, ο ΣΥΡΙΖΑ νομιμοποιείται να κυβερνά...
Τσαλαβουτήματα
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Βουκολικόν
Τραγουδάκι για αρσενοκοίτηδες,/ ομοικατάληκτο ξεπίτηδες,/ για δυο τζαναμπέτικα απ’ τ’ Aγραφα/ τσελιγκόπουλα, γουστάρω να ’γραφα./ Eβοσκαν αμέριμνοι τα πράιτα/ με παρέα τη γκλίτσα και τη γκάιντα/ και την άγρια...
Βουκολικόν
ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Ο ζωγράφος των υψηλών κορυφών
Βλέπει το φως πρώτη φορά στο Αικατερινοντάρ, μετέπειτα Κρασνοντάρ, του Καυκάσου, μια ντουφεκιά δρόμο απ’ τη Μαύρη Θάλασσα, σαν σήμερα στα 1911. Θεατράρχης ήταν ο πατέρας του Λάζαρος και η μάνα του Αγαθή κόρη...
Ο ζωγράφος των υψηλών κορυφών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας