• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.0°C / 17.3°C
    1 BF
    84%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.4°C / 15.5°C
    1 BF
    67%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.0°C / 17.0°C
    1 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.3°C
    2 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 10.8°C / 14.8°C
    1 BF
    74%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 10.7°C
    0 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 14.6°C
    1 BF
    69%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 19.3°C
    6 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.9°C / 14.9°C
    4 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.4°C / 16.6°C
    3 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 14.6°C
    2 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    3 BF
    70%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    9°C 7.5°C / 8.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.5°C / 11.7°C
    1 BF
    63%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.8°C / 18.8°C
    2 BF
    84%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.2°C / 17.5°C
    2 BF
    72%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 14.9°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.5°C / 15.6°C
    3 BF
    73%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    1 BF
    75%
EUROKINISSI/ ΑΝΤΡΕΑΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αποκριάτικο σούργελο

  • A-
  • A+

Μια λέξη. Ετσι μου ’ρθε. Ψάχνοντας μέσα στο κλίμα την ατμόσφαιρα της Αποκριάς. Κάτι να γράψω, να τη θυμίσω, μιας και φέτος ξεχάστηκε και πήγε στα χαμένα, όπως και πέρσι· επιπλέον βούλιαξε και στο χιόνι. Θύμα κι αυτή των εγκλεισμών, των λοκντάουν, των τέικ και κλικ εγουέι και άλλων καινοφανών σημείων στη γλώσσα μας που δεν προλαβαίνει, η δόλια, να μαζεύει λέξεις και να δίνει σημασίες.

Το παράδοξο με τη φετινή Αποκριά είναι ότι, ενώ άπαντα τα αποκριάτικα -καρναβάλια, γλέντια, χοροί, τσικνοπέμπτες κ.λπ.- απαγορεύονται ρητά και κατηγορηματικά (χαρδαλιαϊστί), το κυριότερο αξεσουάρ της Αποκριάς, το έμβλημά της, η μάσκα, είναι υποχρεωτική διά ροπάλου και με τρία κατοστάρικα πρόστιμο οι αφόρετοι.

Σούργελο, λέξη φτιαχτή, όχι και πολύ παλιά, στη δεκαετία του ’90 υπολογίζουν την εμφάνισή της οι γλωσσολόγοι. Τότε, φαίνεται, γεννήθηκε η ανάγκη της να χαρακτηριστεί μια κατηγορία ανθρώπων. Εως τότε, προφανώς, δεν υπήρχαν σούργελα και αρκούσαν χαρακτηρισμοί, όπως: γελοίος, σαχλαμάρας, σαχλεπίσαχλος και άλλοι παρόμοιοι· αυτό σημαίνει πάνω-κάτω, είναι δε και δική μας, ελληνική, εμείς τη φτιάξαμε.

Οπου το σούργελο, γένους ουδετέρου, κατά πιθανότερη ετυμολογική εκδοχή προέρχεται από συμφυρμό του σούρνω (σύρω, επισύρω) + γέλως· αυτός/αυτή που προκαλεί, επισύρει το γέλιο, όχι με κωμική, με εύθυμη διάσταση, αλλά με γελοία. Αυτός που «είναι για γέλια και για κλάματα», μονολεκτικά: σούργελο. Ο περίγελος, το περίγελο. «Του κόσμου το περίγελο κατάντησε να γίνει/ Και όλα αυτά για χάρη της και όλα αυτά για κείνη…», τραγουδούσε ο Διονυσίου με παράπονο. Σούργελο τον κατάντησε τον άνθρωπο η κυρία!

Είμαι από αυτούς που θεωρούν τα σούργελα είδος εν πληθωρική αφθονία στην ημεδαπή χλωροπανίδα, αναπαραγόμενο μάλιστα εσχάτως διά ποικίλων μέσων (μαζικής ενημέρωσης). Οσοι, παρά ταύτα, θεωρούν το είδος σπάνιο, θα τους πρότεινα, καλοπροαίρετα, να συμβουλευτούν τον καθρέφτη τους…

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Μου προκάλεσα μελαγχολία
Είπα χθες, Κυριακή, αλλά της Αποκριάς, έστω του κορονοϊού και του σκληρού λοκντάουν, να αλλάξω πορεία, και από τον Υμηττό, που τον ανηφορίζω καθημερινά, να κατηφορίσω στην Αθήνα και στα πλακιώτικα στενά, εκεί...
Μου προκάλεσα μελαγχολία
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Μια διαφορετική Τσικνοπέμπτη
Σαφής και υπεύθυνος, ως συνήθως, ο υφυπουργός Προστασίας, αρμόδιος επί (των απαγορεύσεων) κορονοϊού: «Ξεχάστε (και) την Τσικνοπέμπτη…».
Μια διαφορετική Τσικνοπέμπτη
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Πλανόδιος μουσικός συνετός και ολιγαρκής
Πώς έρχεται το κέφι στον άνθρωπο: Αίσθηση που δύσκολα περιγράφεται. Μία κουβέντα έξυπνη ή ευαίσθητη… μία νότα σε μουσικό όργανο. Ξαφνικά. Εκεί που δεν τα περίμενες. Και οι μονάδες γίνονται ομάδες και σύνολα,...
Πλανόδιος μουσικός συνετός και ολιγαρκής
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Χρονογράφημα που μάζεψα από τον δρόμο
«Μισό ευρώ μόνο!» σκέφτηκα. «Πού παλιά, που οι ξενύχτηδες της Αποκριάς έχωναν το χέρι στην τσέπη κι ό,τι βγάλει…». Θυμήθηκα την πρώτη τελευταία Αποκριά του ευρώ. Τότε που μας πουλούσαν –και αγοράζαμε σαν...
Χρονογράφημα που μάζεψα από τον δρόμο
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Μνήμες να χτίζουμε, όσο μπορούμε
Τα κουβεντιάζαμε αυτά κάποτε σε φιλόξενο σπίτι των Εξαρχείων. «Να χτίζουμε μνήμες, να τις έχουμε όταν θα τις χρειαστούμε…» έλεγα. Μεγάλη συντροφιά… προβεβηκότων, και δυο νέοι: ο γιος της οικογένειας με το...
Μνήμες να χτίζουμε, όσο μπορούμε
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Η Πέμπτη της Κρεατινής ή Τσικνοπέφτη
Τσικνοπέμπτη μας αφήνει ο Φλεβάρης (κι ο χειμώνας). Αλλά μ’ αρέσει η παραφθορά: Τσικνοπέφτη, που λέγεται σε πολλές περιοχές. Επειδή μπορεί ελεύθερα να ετυμολογηθεί όχι από την τσίκνα της Πέμπτης αλλά από την...
Η Πέμπτη της Κρεατινής ή Τσικνοπέφτη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας