Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Απολείπειν ο Θεός…

Παλαιά πρόσοψη με τα ξύλινα παράθυρα στην Αλεξάνδρεια

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Απολείπειν ο Θεός…

  • A-
  • A+

Διαβάζω στην «Αλεξάνδρεια» (Πατάκης) του Μάικ Χάαγκ τη γνωριμία του Aγγλου συγγραφέα Εντουαρντ Μόργκαν Φόρστερ με τον Καβάφη και τις εντυπώσεις που του άφησε ο ποιητής. Εικόνες που θα θέλαμε κι εμείς να είχαμε δει.

Ο Φόρστερ -ευρέως γνωστός από τα βιβλία του «Το πέρασμα στην Ινδία» και «Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ»- είπε πως γνώρισε τον Καβάφη στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου: «Δεν του πέρασε ποτέ από το μυαλό πως μπορεί να μου άρεσε το έργο του ή, ακόμη, πως θα το κατανοούσα… Και θυμάμαι την ευχαρίστηση που αισθανθήκαμε κι οι δυο, ένα σούρουπο στο διαμέρισμά του, όταν έγινε φανερό πως μπορούσα να τον “παρακολουθήσω”. Οταν κάτι τον ευχαριστούσε, πεταγόταν όρθιος και άναβε ένα κερί, κι έπειτα άλλο ένα, και έκοβε τσιγάρα στα δυο και τα άναβε, και έφερνε για κέρασμα μαστίχα με κομματάκια ψωμί και τυρί, και οι κουβέντες του αναφέρονταν στον κόσμο της Μεσογείου και, σε μεγάλο βαθμό, στον εσώτερο κόσμο».

Ο Φόρστερ μαγεύτηκε από την προσωπικότητα του Καβάφη, φρόντισε όσο κανείς άλλος να προωθήσει παγκοσμίως το έργο του ποιητή. Εξομολογήθηκε κάποτε: «Ηταν ό,τι καλύτερο έκανα ποτέ».

Στο μικρό κόκκινο σαλόνι όπου οδηγούσε τους ξεχωριστούς επισκέπτες του ο Καβάφης, ο Φόρστερ επιστρατεύοντας όσα ελληνικά θυμόταν από το ελληνικό σχολείο του, «παρακολούθησε» την απαγγελία τού «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον» από τον ίδιο τον ποιητή. Και το ποίημα αυτό έγινε έπειτα το σημείο αναφοράς για το βιβλίο «Αλεξάνδρεια: Ιστορία και Οδηγός» του Φόρστερ. Στο ποίημά του, ο Καβάφης αντικαθιστά τον Διόνυσο ή τον Ηρακλή στο «Αντώνιος και Κλεοπάτρα» του Σέξπιρ με την Αλεξάνδρεια, υπονοώντας ότι η πόλη είχε ανέκαθεν «τη θεϊκή δύναμη να συνεπαίρνει τα μυαλά των θνητών με τις ποιητικές εκφάνσεις της».

Αυτά διαβάζω και σκέφτομαι, στην καρδιά του θέρους, την Αλεξάνδρεια και τον Καβάφη στο μικρό μπαλκόνι ενός δωματίου της πανσιόν «Αμίρ», μέσα στις σκιές και το μυστήριο μιας ιστορικής πόλης να γράφει και να σβήνει και ευχαριστημένος να καταλήγει: Σὰν ἔξαφνα, ὥρα μεσάνυχτ’, ἀκουσθεῖ, ἀόρατος θίασος νὰ περνᾶ, μὲ μουσικὲς ἐξαίσιες, μὲ φωνές—τὴν τύχη σου πού ἐνδίδει πιά, τὰ ἔργα σου, πού ἀπέτυχαν, τὰ σχέδια τῆς ζωῆς σου

πού βγῆκαν ὅλα πλάνες, μὴ ἀνοφέλετα θρηνήσεις.

«Σὰν ἕτοιμος ἀπὸ καιρό, σὰ θαρραλέος, ἀποχαιρέτα την, τὴν Ἀλεξάνδρεια πού φεύγει.

Πρὸ πάντων νὰ μὴ γελασθεῖς, μὴν πεῖς πώς ἦταν ἕνα ὄνειρο…

…πλησίασε σταθερὰ πρὸς τὸ παράθυρο, κι ἄκουσε μὲ συγκίνησιν, ἀλλ’ ὄχι μὲ τῶν δειλῶν τὰ παρακάλια καὶ παράπονα, ὡς τελευταία ἀπόλαυσι τοὺς ἤχους, τὰ ἐξαίσια ὄργανα τοῦ μυστικοῦ θιάσου, κι ἀποχαιρέτα την, τὴν Ἀλεξάνδρεια πού χάνεις». Και, κοιτάζοντας τον κόσμο έξω, από το δικό μου παράθυρο, αναλογίζομαι αυτά που φεύγουν και τα χάνουμε για πάντα αλλά κι αυτά που έρχονται και μας δίνουν χαρά, και παίρνω κουράγιο.

ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Πολυθρόνα, αγάπη του…
Μπαίνει στο σπίτι μετά τη δουλειά και το πρώτο που λέει είναι: «Ηρθα, αγάπη μου!». Δεν το λέει στη γυναίκα του, ούτε στην κατεργάρα γάτα τους. Το...
Πολυθρόνα, αγάπη του…
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Το παράδειγμα του σαλιγκαριού
Κάθε ζωντανό ον σήμερα και πάντοτε απειλείται από ένα ανάθεμα. Οι κεραίες του ατονούν από τα αυταρχικά καθεστώτα, όπου κι αν βρίσκονται. Στο σπίτι, στο σχολείο, στον κοινωνικό περίγυρο. Οι φανατικοί βέβαια δεν...
Το παράδειγμα του σαλιγκαριού
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Γραφτά σε στιγμές δίχως έμπνευση
Τυχαία, –48 χρόνια μετά!–, είδα ότι κίχλη έλεγαν οι αρχαίοι το πουλί, που έφτασε έως εμάς, μέσω του γλωσσικού φαινομένου του τσιτακισμού, με την ονομασία τσίχλα. Το είχαν και οι παλαιοί Αθηναίοι, το έχουν και...
Γραφτά σε στιγμές δίχως έμπνευση
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Το περιστέρι
Δυο μεγάλοι όγκοι από τσιμέντο κι ανάμεσά τους ένα ποτάμι, επίσης τσιμεντένιο. Μα τα πουλιά… είναι τα ίδια. Τα περιστέρια εξακολουθούν να πετούν ανάμεσά τους. Δοκιμαστικές πτήσεις αντοχής.
Το περιστέρι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Κυρία της πλατείας
Τη θυμόμουν πάντα νέα. Ετσι, όταν αυτό το καλοκαίρι γύρισα και την είδα πάλι να κάθεται στο πεζούλι της πλατείας, ηλικιωμένη πια, μου φάνηκε πως γέρασε και η πλατεία μαζί, και το χωριό, και ξαφνικά ο κόσμος...
Η Κυρία της πλατείας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι κάτι στιγμές
Στο μυαλό μας πολλές φορές αντικαθιστούμε το πραγματικό με το παρελθόν. Ομως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το ιδεώδες είναι το πιο πραγματικό πράγμα στον κόσμο.
Είναι κάτι στιγμές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας