• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.0°C / 16.1°C
    2 BF
    75%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 7.5°C / 13.3°C
    1 BF
    74%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.5°C
    4 BF
    80%
  • Ιωάννινα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    10°C 9.9°C / 11.4°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    71%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.6°C / 12.6°C
    2 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 4.0°C / 6.4°C
    1 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.6°C / 15.6°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.1°C / 14.9°C
    4 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    4 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.1°C / 16.8°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    4 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.5°C / 16.5°C
    5 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.5°C / 6.5°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 6.5°C / 13.4°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 10.8°C / 15.8°C
    1 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.0°C / 16.3°C
    2 BF
    64%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 7.7°C / 12.1°C
    1 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.3°C / 13.4°C
    1 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    1 BF
    94%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Και ενεφύσησεν πνοήν ζωής

  • A-
  • A+

⌦ Ιούνιος 1974, διερευνητικό ταξίδι στο Παρίσι, όπου στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο και την περίφημη Εκόλ Πρατίκ μπορεί κανείς να γραφτεί χωρίς απολυτήριο λυκείου –η περίπτωσή μου. Η φίλη μου η Θοδώρα, που κάνει μεταπτυχιακό εκεί, με φιλοξενεί κρυφά στο δωμάτιό της, στο Ελληνικό Σπίτι στην Πανεπιστημιούπολη, στη Σιτέ. Tο πρώτο που κάνω, και συνεχίζω επί μέρες, είναι να παίζω στο πικάπ, επιτέλους ελεύθερα και στη διαπασών, το τραγούδι-ποταμός «Χάρης 1944» του Θεοδωράκη σε ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη, που ακούγεται ώς κάτω στον κήπο –πόσοι θα μ’ έβριζαν τότε…

Στον οποίο Θεοδωράκη έχω να μεταφέρω κάποια απάντηση από το εδώ αφεντικό και φίλο μου στις εκδόσεις Ολκός, τον Αντώνη Καρκαγιάννη, και τον «συνεταίρο», τον Δήμο Μαυρομμάτη, φυσιογνωμίες της Αριστεράς και οι δύο, της Ομάδας του Χάους, στους οποίους είχε στείλει τότε κοντά ο Θεοδωράκης 44 σελίδες υπόμνημα για την ενότητα της Αριστεράς.

Μου ’χουν δώσει το τηλέφωνο ενός δικηγόρου, στενού συνεργάτη του Μίκη, τηλεφωνώ, μου λέει πως ο Μίκης είναι σε περιοδεία στη Γερμανία, έρχεται όμως κάθε Τετάρτη που γίνονται πρόβες στο Καθολικό Ινστιτούτο για ένα του έργο –ήταν το Κάντο Χενεράλ, που θα το πρωτοπαρουσίαζε σε λίγους μήνες στο φεστιβάλ της Ουμανιτέ. Μου δίνει τη διεύθυνση, έλα την επόμενη Τετάρτη, μου λέει, και το κανονίζουμε.

Την Τετάρτη, φτάνουμε με τη φίλη μου τη Θοδώρα, η πρόβα της χορωδίας έχει αρχίσει, ο Μίκης δεν ήταν εκεί, ακούμε ένα άνευρο, υποτονικό έργο: πάει, ξόφλησε ο Μίκης, στεναχωριόμαστε κι οι δύο φεύγοντας.

Την επόμενη ή τη μεθεπόμενη Τετάρτη ο Μίκης είναι εκεί, με τη Μυρτώ και μια μεγαλούτσικη παρέα, και παρακολουθεί την πρόβα, το ίδιο υποτονικό κομμάτι: «Οχι, όχι, δεν είναι έτσι!» πετάγεται όρθιος ξαφνικά, πάει μπροστά κι αρχίζει να διευθύνει, το κομμάτι αμέσως μεταμορφώνεται και λάμπει, αφήνει ο Μίκης τον διευθυντή να συνεχίσει με το καινούριο τέμπο, κι ο ίδιος περνάει διαδοχικά από όλες τις ομάδες, σοπράνο, άλτο, τενόρους, βαρύτονους, μπάσους, χώνεται ανάμεσά τους και τραγουδάει μαζί τους: και ενεφύσησεν αυτοίς πνοήν ζωής!

⌦ Το ασχημόπαπο που γίνεται κύκνος, το άνευρο, το υποτονικό κομμάτι που γίνεται ένα εμπνευσμένο έργο, μια έκρηξη ρυθμού και μελωδίας, όπως το είχε συλλάβει προφανώς ο συνθέτης.

Το θαύμα συντελείται μπροστά μας! Κι αν έχω εμπειρία από την κλασική μουσική, με τις διαφορετικές εκτελέσεις που άλλαζαν ένα έργο, τον ξένο μαέστρο που μεταμόρφωνε την έρμη την Κρατική μας κτλ. Τώρα όμως το ’βλεπα με τα ίδια μου τα μάτια, το ζούσα!

Η πρόβα τελειώνει, οι χορωδοί φεύγουν σιγά σιγά, μένουν μερικοί, που πλησιάζουν τον Μίκη και μαζί με τον διευθυντή τους κάτι τον ρωτάνε, κάτι τους λέει.

⌦ Και νά, θαύμα νούμερο δύο, κάθεται ο Μίκης στο πιάνο, κι αρχίζει: «Οταν το πρώτο πιάνο παίζει αυτό…», παίζει και συνοδεύει με τη φωνή, «το δεύτερο πιάνο παίζει αυτό…», και παίζει και συνοδεύει με τη φωνή· «ενώ τα κρουστά παίζουν αυτό…» κ.ο.κ., κάνει δηλαδή όλα τα όργανα του μουσικού συνόλου και μαζί τη χορωδία. Δεν υπάρχουν λόγια!

«Παίξε μας κάνα τραγούδι, ρε Μίκη» ακούγεται, όταν τελειώνει, μια φωνή, αρχίζει ο Μίκης, έχουμε πλησιάσει όλοι στο μεταξύ, «αχ Μαργαρίτα, μαγιοπούλα», και νά τα δάκρυα, κλάματα σωστά μετά… Το μίνι ρεσιτάλ προχωρεί, τα μάτια τρέχουν, πώς θα πάω να του πω εγώ μετά πως είπε ο Αντώνης με τον Δήμο να σας πω…

Στο τέλος με συστήνει ο συνεργάτης δικηγόρος, ο πάντα προσηνής Μίκης με χτυπάει στην πλάτη, «Ελα» μου λέει, «θα πάμε στο τάδε μέρος για φαγητό, θα ’ναι και η Μελίνα…», εγώ ν’ ανοίξει η γη να με καταπιεί: «συζήτηση» έτσι κι αλλιώς δεν θα γινόταν, το βασικότερο όμως: είχα κομπλάρει εντελώς… Αρνήθηκα αμήχανα την πρόσκληση, είπαμε αόριστα για κάποιαν άλλη φορά, θα κανόνιζα με τον δικηγόρο.

Η άλλη φορά θα ήταν έπειτα από μια συναυλία που θα έδινε ο Μίκης, συμπαράσταση στους Μαροκινούς φοιτητές που έκαναν πολυήμερη απεργία πείνας, στο Περίπτερό τους, στην Πανεπιστημιούπολη. Ημερομηνία, 23 Ιουλίου 1974! Περνάει η ώρα, περνάει, πουθενά ο Μίκης. Κάποια στιγμή εμφανίζεται στη σκηνή: «Απόψε η δημοκρατία γύρισε στη χώρα μου» άρχισε, και κόντεψε να πέσει το κτίριο, «και κατεβαίνουμε με τον Καραμανλή στην Ελλάδα…» είπε και βγήκε. Πανδαιμόνιο, οι Ελληνες πεταχτήκαμε έξω, στο φουαγιέ, πηδώντας πάνω απ’ τα καθίσματα, πάνω από τους εξαντλημένους απεργούς που ήταν ξαπλωμένοι στα πλαϊνά σκαλοπάτια –όλο το φουαγιέ ένα πηγαδάκι γύρω από τον Μίκη, μπας και μάθουμε κάτι απ’ όσα δεν ήξερε ούτε ο ίδιος ακόμα.

Η περίφημη «αποστολή» δεν εξετελέσθη ποτέ. Ομως η βραδιά που έζησα το θαύμα μπρος στα μάτια μου είναι από τους θησαυρούς που κουβαλάω στη ζωή μου, και ανατριχιάζω όποτε τον ανακαλώ και τον μοιράζομαι με κάποιον, νά, λόγου χάρη, τώρα που γράφω.

Και μεγαλύνω άλλη μια φορά τον Μίκη.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Ο Ρουβάς, τα σαλόνια και η επετηρίδα
Ο Μπιθικώτσης στο Αξιον εστί είναι μεγαλειώδης, αξεπέραστος. Ο πρώτος όμως που το κακοποίησε ήταν ο ίδιος καθώς είχε ξοδέψει τη φωνή του σ’ ένα ρεπερτόριο έτη φωτός μακριά από το θεοδωρακικό, ενώ με την...
Ο Ρουβάς, τα σαλόνια και η επετηρίδα
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Το σπουδαιότερο τραγούδι του Μίκη
Σήμερα, 2 Οκτωβρίου, κλείνει ακριβώς ένας μήνας από τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη, ένας μήνας σαν μια μέρα, μια στιγμή, όπως μια στιγμή πάντα, ένα τίποτα, θα μοιάζει να μας χωρίζει από τον βιολογικό θάνατο...
Το σπουδαιότερο τραγούδι του Μίκη
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
του Περικλή
Δεν ήξερε από μέτρο ο Περικλής. Ποτέ του δεν μετάνιωνε, όπως πολλοί, οι περισσότεροι, ούτε στεναχωριόταν ούτε είχε την παραμικρή ενοχή, πόσο μάλλον δισταγμό, που δινόταν αφειδώλευτα στον έρωτα, στον καπνό, στο...
του Περικλή
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Περσινά σταφύλια, ξινά απ’ το αμπέλι ήδη, ή Ποίος σήμερα ο φασισμός
Περσινά ξινά σταφύλια, από μιαν άποψη, που όσο μένουν, ξινίζουν περισσότερο, από μιαν άλλη ωστόσο άποψη: σταφύλια περσινά, ξινά όμως από μιας αρχής. Μια τέτοια περίπτωση, που την κουβαλώ απ’ το μεσοκαλόκαιρο,...
Περσινά σταφύλια, ξινά απ’ το αμπέλι ήδη, ή Ποίος σήμερα ο φασισμός
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Τραγούδια στη σωστή τους ώρα
Γράμματα, ταχυδρομικά δελτάρια, τηλεγραφήματα, τότε, ιμέιλ, Σκάιπ, Μέσεντζερ, κινητή τηλεφωνία, τώρα, απόσταση όχι δεκαετιών αλλά θαρρείς αιώνων, μοιάζει να γεφυρώνεται από τον πόνο των ανθρώπων, ανεξάρτητα...
Τραγούδια στη σωστή τους ώρα
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Για τους γκέι ούτε λουλούδια ούτε κεριά
⌦ Καλά να «Είμαι Σαρλί», να «Είμαι Παρίσι» ή να «Είμαι Βέλγος» κτλ., αλλά έτσι και «Είμαι Ορλάντο», μπορεί, θου Κύριε, και να σημαίνει ότι ίσως «Είμαι γκέι»! Μπορεί και γι’ αυτό λοιπόν να μη φάνηκε ανάλογη...
Για τους γκέι ούτε λουλούδια ούτε κεριά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας