Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κωμική γλώσσα
© Sergey Novikov | Dreamstime.com

Κωμική γλώσσα

  • A-
  • A+

⌦ «Εγινε αποδέκτης εννιά μαχαιριών» μας πληροφόρησε ο ρεπόρτερ, και δεν εννοούσε πως κάποιου του κάναν δώρο ένα σερβίτσιο με εννιά μαχαίρια.

Ο «αποδέκτης» ήταν ο άτυχος 19χρονος που τον μαχαίρωσαν τις προάλλες στην Καλλιθέα. Κι όμως, μιλούσε αργά και καθαρά ο ρεπόρτερ, απάγγελλε την είδηση όπως σαφώς –και ορθώς– την είχε προετοιμάσει…

«…σιδερώσει…» θα έπρεπε όμως να πω: «όπως την είχε σιδερώσει», με βάση προαιώνιες διακρίσεις, βάσιμες ώς ένα βαθμό, ανάμεσα σε επίσημη και ανεπίσημη γλώσσα, αλλά πιο πολύ τις προχειρολογίες για ανώτερη και κατώτερη γλώσσα, ή, λέει, «ταπεινωμένα ελληνικά»! Οπου η επίσημη και ανώτερη γλώσσα ήταν πάντα η αρχαία και η καθαρεύουσα, η λόγια εν πάση περιπτώσει.

Οπου το πρώτο που έρχεται κανονικά στο στόμα: «δέχτηκε εννιά μαχαιριές», το μόνο φυσικό και ομαλό δηλαδή, απορρίπτεται αυτομάτως, έτσι που έχει εσωτερικευτεί πια η απαξίωση της ομιλούμενης γλώσσας.

⌦ «Προβαίνει σε μακιγιάζ» λοιπόν η άλλη, ακριβώς για να μην ξεπέσει σε «ταπεινωμένα ελληνικά»:

«Δεν προβαίνω σε βαρύ μακιγιάζ…» δήλωσε στον τηλεοπτικό φακό ένα μοντέλο· «λίγο κραγιόν… και μετά προβαίνω σε κονσίλερ»!

Ακριβώς το ίδιο σύμπτωμα, η ίδια πάθηση. «Κάνω μακιγιάζ», λέμε, ή και «φοράω μακιγιάζ», «βάζω κραγιόν, μάσκαρα…» κτλ. Ομως «κάνω» και «βάζω»; Μπανάλ, θα σκέφτηκε η κοπέλα, και πως δεν γίνεται να τα λέμε όλα όπως τα λέγαμε, κάπου είχε αρπάξει τ’ αφτί της το πιο γυαλιστερό «προβαίνω», και αμ’ έπος αμ’ έργον.

Οχι, δεν είναι λάθος. Οπως δεν είναι λάθος και ο «αποδέκτης των μαχαιριών» –ούτε θα αμφέβαλλε κανείς για το νόημα, όπως αστειεύτηκα με το σερβίτσιο δώρο. Δεν είναι λάθος αγραμματοσύνης τάχα του μοντέλου.

Γιατί π.χ. δεν θα ’λεγε ποτέ κανένα μοντέλο ή όποιος άλλος: *«δεν φορέθηκα βαρύ μακιγιάζ» ή κάτι τέτοιο. Γιατί αυτά είναι λάθη. Τα άλλα δεν είναι –ή δεν είναι πάντα.

Είναι απλώς κωμικά ελληνικά. Που αυτά κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, μας απασχολούν. Και για τα οποία, εννοείται, ευθύνονται κυρίως οι διδάχοι της συμφοράς –αλλά αυτό θέλει κι άλλη κουβέντα.

⌦ Δεν είναι πάντα λάθη, είπα. Γιατί υπάρχουν και τα όντως λάθη, από γραμματικοσυντακτική άποψη.

Πάλι γλωσσική ξιπασιά δηλαδή, συνειδητή ή όχι, που όμως παραβιάζει το τυπικό της γλώσσας. Απλώς και μόνο επειδή αλληθωρίζει προς παλαιότερα και πάντα λογιότερα στάδια της γλώσσας –προς «ένδοξα» και «περήφανα» ελληνικά, κι όχι «ταπεινωμένα», τρομάρα μας.

⌦ Τι κάνει τότε ο ιμάμης στο τζαμί; Δεν ξέρω, και δεν το ’ψαξα ιδιαίτερα, όπως θα το ’ψαχνα, αν έπρεπε να γράψω σχετικά. Οπως έπρεπε να γράψει κάποιος δημοσιογράφος για τη σφαγή στα δύο τεμένη στη Νέα Ζηλανδία πριν από τρεις μήνες (15/3).

Τι να σκεφτεί τότε; Σ’ εμάς ο παπάς, ο ιερέας, λειτουργεί, τελεί τη θεία λειτουργία κτλ. Στο τζαμί όμως, όπου γίνεται η προσευχή την Παρασκευή, ο ιμάμης, το μακρινό αντίστοιχο του δικού μας παπά, τι κάνει; Σίγουρα δεν λειτουργεί, κάτι διαφορετικό, μάλλον απλούστερο, κάνει, αλλά τι; και κάπως αλλιώς θα λέγεται αυτό που κάνει, αλλά πώς;

Ομως όχι απλούστερο αλλά ό,τι πιο «παραπάνω» σκέφτηκε ο δημοσιογράφος (και τον αντέγραψαν περιχαρείς όλοι οι επόμενοι στο διαδίκτυο): το ρ. χοροστατώ, ό,τι πιο επίσημο δηλαδή βρήκε, το ρήμα που χρησιμοποιείται για ανώτατο κληρικό, μητροπολίτη ή πατριάρχη (και με την έννοια: προΐσταται, όχι λειτουργεί).

Αυτό λοιπόν το πιο εξεζητημένο και φανταχτερό διάλεξε ο δημοσιογράφος: «Ο ιμάμης ο οποίος χοροστάτησε της προσευχής της Παρασκευής στο ένα τέμενος…»

Κωμική γλώσσα, που λέγαμε. Και το λάθος; Η γενική, φυσικά: «της προσευχής»! Στην ίδια δηλαδή γραμμή της εκζήτησης και της λογιοπληξίας.

⌦ Της λογιοπληξίας που μας έχει φορτώσει λανθασμένες γενικές: «Ο δράστης αντιστάθηκε της σύλληψης»· «υπέκυψε των βαρύτατων τραυματισμών που είχε υποστεί» (κλεμμένο από Σαραντάκο)· «ανταποκρίθηκε των υψηλών προσδοκιών»· «η κ. Νοτοπούλου επωμίστηκε της διεύθυνσης του πρωθυπουργικού γραφείου…» κτλ.

Ομως αυτός ο ούριος, όπως νομίζουμε, άνεμος λογιοσύνης μπορεί να μας τραβήξει σε βαθιά νερά: μακριά οπωσδήποτε από το γλωσσικό μας αίσθημα, ακόμα και με μια «σωστή» τώρα γενική, το ναυάγιο είναι δεδομένο:

«Ο Χ ευτύχησε να μεγαλώσει σ’ ένα περιβάλλον όπου τυγχάνει αντιμετώπισης και αρωγής»!

Οχι κωμική πια, αλλά αλλοπρόσαλλη γλώσσα.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
H Τσαντρική σχολή και οι Μη Πολάκηδες
⌦ Τσαντρικής σχολής κι αυτός. Αν έτυχε να προσέξετε τις δύο Κυριακές των εκλογών σφύζουσες εκκλησίες, ιδίως στα Εξάρχεια και στην ευρύτερη περιοχή, με ουρές απέξω, αλλά και κόσμο στον δρόμο να βαδίζει και να...
H Τσαντρική σχολή και οι Μη Πολάκηδες
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Ηττα; Και πόσο ήττα;
«Σαρωτική νίκη της Νέας Δημοκρατίας»; Αναμφίβολα. «Συντριπτική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ»; Αναμφίβολα, καταρχήν. Και πάλι καταρχήν, με το συμπάθιο: ήττα ναι, έτσι κι αλλιώς, συντριπτική όμως όχι.
Ηττα; Και πόσο ήττα;
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Οι αμέτρητες αποχρώσεις του κιτς
Κάλπες αύριο. Κι όσο μπορούμε το γλεντάμε. Οχι, όχι άλλο με τη Βίκυ Φλέσσα· κλέβουμε εκκλησία… Αλλά και για ποιον να πρωτοπείς… Τον ακραιφνή Λαφαζάνη, που με δική του μάλιστα πρωτοβουλία πήγε να τακιμιάσει με...
Οι αμέτρητες αποχρώσεις του κιτς
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Οι ευχές των χεριών
⌦ «“Χριστός ανέστη, θανάτω θάνατον πατήσας…”. Ολα τα χέρια που σφίγγουν απόψε τα κεριά, εύχονται να είμαστε όλες και όλοι αναστάσιμες και αναστάσιμοι! Και η Πατρίδα μας να έχει Θεία Χάριτι, ζωήν χαρισάμενην...
Οι ευχές των χεριών
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Είναι κι άλλοι που μας ξεβλαχεύουν
⌦ Κι άλλοι ξεβλαχευτές μας, μετά τον Πέτρο Κωστόπουλο: Διαβάζουμε, διαφημίσεις: Onassis Stegi / For ever more images? / Εκθεση 9-22.4.2019 / We are all made of pixels: ημισέλιδη διαφήμιση, ό,τι και όσοι...
Είναι κι άλλοι που μας ξεβλαχεύουν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας