Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Της Ωκεανίς, όπως του Πάσχα;

 © DREAMSTIME

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Της Ωκεανίς, όπως του Πάσχα;

  • A-
  • A+

⌦ Παιδεραστής ή παιδόφιλος, όπως χρησιμοποιείται όλο και πιο συχνά, π.χ. τώρα με τα σκάνδαλα στην καθολική εκκλησία, ή την πρωτοβάθμια καταδίκη του συμβούλου του Αρίστου;

Παιδεραστής είναι αυτό ακριβώς που λέει η λέξη: εραστής παιδιών, δηλαδή ανηλίκων.

Το ίδιο και ο παιδόφιλος: εδώ, όχι ακριβώς αυτό που λέει η λέξη: φίλος (απλώς) των παιδιών, όπως ο ζωόφιλος = φίλος των ζώων (ή της ζωής) κτλ. Αλλά αυτό που συμφωνήσαμε ότι σημαίνει: φίλος με την έννοια του εραστή – διαδικασία, πάντως, απολύτως νόμιμη στις γλώσσες.

Γιατί όμως προτιμούμε, αντί για το διαφανέστατο «παιδεραστής», το κατά σύμβαση όμοιό του «παιδόφιλος»;

Μάλλον επειδή ο παιδόφιλος έχει κυρίως ξενικές περγαμηνές. Ψωνίζουμε έτσι, ως συνήθως, τον πιο φρέσκο, που έχει όλα τα φώτα στραμμένα επάνω του.

Πάντως, στα γαλλικά, λ.χ., ο pédophile δεν είναι θέμα μοντερνιάς, αλλά υποχρεωτική επιλογή, γιατί pédéraste είναι (είχε κι εκεί συμφωνηθεί να είναι) ο ομοφυλόφιλος γενικά (και pédé στην αργκό, υβριστικά: πούστης, αδερφή κτλ).

Ο,τι μας αρέσει, εννοείται. Καλό θα ’ταν απλώς να ξέρουμε και γιατί.

(Με κατάπληξη όμως είδα στη Βικιπαίδεια εκτενές λήμμα για την παιδοφιλία, χωρίς την παραμικρή μνεία της παιδεραστίας.)

⌦ «Αλκηστι!» απευθύνεται σε διαγωνιζόμενη του Μάστερ Σεφ ένας κριτής. «Αλκηστις, με σίγμα» διορθώνει εκείνη. «Μα, είναι κλητική. Ω Αλκηστι!» επιμένει ο κριτής, «Αλκηστις, γιατί ακούγεται πιο φινετσάτο» επιμένει κι εκείνη.

Δεν το βάζει κάτω ο σεφ: «Μα δεν είναι η Αλκηστις, της Αλκήστιδος, τη Αλκήστιδι, την Αλκηστιν, ω Αλκηστι;» «Δεν ξέρω ποιο είναι το σωστό, κι ούτε μ’ ενδιαφέρει…» έκλεισε το θέμα η λάτρις του σίγμα –που έτσι κι αλλιώς μάλλον άκλιτο το εννοούσε το όνομά της, όπως πολλοί σήμερα. (Ο Τιμολέων, του Τιμολέων, τον Τιμολέων ήταν ο περσινός νικητής του ίδιου διαγωνισμού.)

Η αλήθεια είναι πως υπάρχει και ο τύπος με σίγμα στην κλητική, όμως το θέμα δεν είναι αυτό, το «λάθος» δηλαδή ή το «σωστό». Το θέμα είναι πως από παλιά είχε εξομαλυνθεί και αυτών των ονομάτων η κλίση: η Αλκηστη, της Αλκηστης· η Αρτεμη, της Αρτεμης κ.ο.κ. Κι όταν λέω «εξομαλυνθεί», δεν εννοώ έπειτα από εισήγηση κάποιων ειδικών, αλλά με τον τρόπο που αυτορυθμίζεται εξελισσόμενη η γλώσσα.

Τώρα το ζητούμενο είναι το «πιο φινετσάτο». Οταν δεν είναι, όπως συνήθως και συνειδητά πλέον, η παλινόρθωση της χαμένης λογιότητας.

⌦ Το σκληρό τίμημα: Ο,τι και με την Αλκηστις, σε πρωτοσέλιδο εφημερίδας τώρα, διαβάζουμε τον κύριο τίτλο: «Εν αναμονή της… Ωκεανίς» (Ο Λόγος, 22/2).

Και την επομένη (23/2), με μικρότερα γράμματα: «Από σήμερα και μέχρι αύριο η χώρα βρίσκεται στον κλοιό της “Ωκεανίς”».

Δεν είναι τόσο απλό όσο ότι «τα μεταξωτά βρακιά…». Είναι η διαρκής –και πανηγυρική– επιβεβαίωση ότι η γλώσσα αυτορυθμίζεται, όπως είπα πιο πριν, και κατά κανόνα δεν ανέχεται τζάμπα ανομοιομορφίες, πισωπατήματα και τσαμπουκάδες.

Και γλώσσα είναι πάντοτε, ως γνωστόν, οι χρήστες της. Οχι βεβαίως κατά τα κέφια και τις ιδεοληψίες του ο καθένας, αλλά σαν γλωσσική κοινότητα.

⌦ Ακλιτα, γιατί όχι; Δεν εννοώ να προβοκάρω, όμως κάνω συχνά τη σκέψη πως όσο εντονότερη γίνεται η τάση για λογιότερη γλώσσα, κυρίως με επανεισαγωγή αρχαϊκών τύπων (βλ. και της Θεανούς), με αναστροφή της έως τώρα εξελικτικής πορείας της γλώσσας, τόσο περισσότερα θα είναι τα λάθη·

τα λάθη, ο κύριος όγκος των λαθών, που γίνονται στα κενά, στις μαύρες τρύπες του συστήματος.

Και τότε μπορεί να είμαστε μπροστά σε ενδεχόμενη γλωσσική αλλαγή. Την ακλισία, εν προκειμένω στα αρχαιόκλιτα. Εχει προηγηθεί η Χάρις Αλεξίου, της Χάρις Αλεξίου, με μόνο εναλλακτικό τύπο: της Χαρούλας Αλεξίου! Ή όπως λ.χ. το τριπλούν άλμα, που αρνήθηκε να γίνει τριπλό, κι έμεινε έτσι άκλιτο: το τριπλούν, του τριπλούν.

Και; Σάμπως δεν ζούμε με πλήθος άκλιτα; Και δεν εννοώ το πιο πρόσφατο κι όμως παλιό σάντουιτς ή το τραμ.

Αλλά το από αιώνες Πάσχα που πλησιάζει. Και που δεν προσαρμόστηκε ποτέ στο κλιτικό σύστημα, όσο πρόσφορο κι αν εμφανίζεται.

Κι αυτό κι αν είναι εγγεγραμμένο στο γλωσσικό ντιενέι μας, στις βαθύτερες παραδόσεις και την καθημερινή ζωή μας.

Η μαγεία της γλώσσας.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Το απευθυσμένο και οι Λειτουργοί
«Και χα, χα, χα…», έτσι κύριε Μπαμπινιώτη; Λέω για την «απεύθυνση» που είπε ο Τσίπρας, σε φράση, είν’ η αλήθεια, που δεν μπορεί να την υποστηρίξει κανείς: «απεύθυνση πλατιού καλέσματος», όμως εσάς ορθώς σας...
Το απευθυσμένο και οι Λειτουργοί
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Η Ειρεσιώνη και η μελάμπεπλος νύχτα
⌦ Με δανεικές ευχές να υποδεχτούμε το νέο έτος: «Τρυφερή αύρα διαπερνά τις χορδές της ψυχής. Ψιθυρίζει το τραγούδι της νέας χρονιάς. Οι νευρώνες και η καρδιά πάλλονται στους ρυθμούς αισιοδοξίας με ένα...
Η Ειρεσιώνη και η μελάμπεπλος νύχτα
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Τα τσούρμα και το τσούκι
Ετσι, με τσούρμα, τσουλήθρες, οικτρές κλίσεις, τσούκια κ.ά., εμφανίστηκαν πρόσφατα τα Ανθη του κακού του Μπωντλαίρ, όπως τα θέλησε ο Γ. Κεντρωτής (ΓΚ). Ούτε εδώ χρειάζονται γαλλικά, όπως δεν χρειάζονταν αρχαία...
Τα τσούρμα και το τσούκι
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Εξτρα-φίνα-γκουτ
​⌦ «Γι’ αυτό –γαμώ, την τύχη μου γαμώ!– καλύτερα είναι να του δίνω»: Ετσι σκεφτόμουν να κλείσω, πιθανότατα έτσι θα κλείσω αυτή την άχαρη και άκρως ανθυγιεινή εργασία κι είπα εντέλει έτσι και ν’ αρχίσω, σαν...
Εξτρα-φίνα-γκουτ
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Νυμφευοπαντρευόμαστε;
​⌦ «Κάποια στιγμή νυμφεύεστε την τάδε...», άκουσα ξαφνικά, και ευχήθηκα να ήταν η βαρηκοΐα μου, να παράκουσα, όμως, αλίμονο, ήμουν σίγουρος, η λίγη μου ακοή δεν με γελούσε, ποιος θα το ’λεγε άλλωστε το...
Νυμφευοπαντρευόμαστε;
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Μου αφορά - σου αφορά, ή Ποίοι οι αδαείς
Μας αρέσει δεν μας αρέσει, η εμπρόθετη σύνταξη διεκδικεί σήμερα ικανό μερίδιο στη χρήση, μαζί με διάφορες άλλες γραμματικοσυντακτικές υποχωρήσεις προς μία λογιότερη γλώσσα. Από αυτό όμως το σημείο ώς τον...
Μου αφορά - σου αφορά, ή Ποίοι οι αδαείς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας