Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ξορκίζοντας τον θάνατο και το κακό
EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ξορκίζοντας τον θάνατο και το κακό

  • A-
  • A+

⌦ Πάνε κάμποσα χρόνια, σε μια παράσταση του Πέτερ Στάιν στην Επίδαυρο, συνωστισμός έξω απ’ τα καμαρίνια, μπροστά μου ένα νεαρό ζευγάρι, ο άντρας κρατάει μια τεράστια φωτογραφική μηχανή, απ’ αυτές με τους χιλιάδες φακούς, επαγγελματική δηλαδή, ο ίδιος επαγγελματίας ή χομπίστας άδηλο, πάντως δεν τραβούσε φωτογραφίες, περίμενε να πλησιάσει τον Στάιν.

Οταν κόντευε πια, έδωσε τη μηχανή στην κοπέλα του, κι αυτός χαιρέτησε με χειραψία διαρκείας τον Στάιν, κι έπιασε να του λέει τα νενομισμένα, «συγχαρητήρια», «τι ωραία» κτλ., όλο πλατιά χαμόγελα και χειρονομίες, σκέτη πόζα, γυρισμένος με τρόπο προς την κοπέλα του, που φωτογράφιζε, εννοείται, μανιωδώς, τα δυο καρντάσια. Επειτα αποχαιρέτησε, σφίγγοντας πάλι επί ώρα το χέρι του Στάιν, κι έφυγε, τάχα χώρια από την κοπέλα με τη μηχανή, που του την έδωσε μόλις έσμιξαν λίγο παραπέρα: αποστολή εξετελέσθη, μια ιστορία πλασματικής φιλίας είχε επικυρωθεί διά του φακού, αθάνατη πια στο βιογραφικό του νεαρού –που σίγουρα θα είναι γεμάτο από τέτοιες ιστορίες, ανάλογα ντοκουμενταρισμένες πάντα.

Κοίτα, σκέφτηκα, με κάτι σαν ζήλια, ομολογώ: έπειτα από χρόνια συνεργασία και επαφή, ούτε διανοήθηκα να ζητήσω να βγω φωτογραφία π.χ. με τον Κούντερα ή με τον Ελύτη, και ο μεν Κούντερα μου ’δωσε κάποτε μερικές δικές του, του Ελύτη ούτε του ζήτησα ποτέ, να ’ναι καλά η σύντροφός του, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, που μου δώρισε, μετά τον θάνατό του, μία εξαιρετική, και σε υπέροχη κορνίζα μάλιστα.

Παλιά τις απεχθανόμουν τις φωτογραφίες, τη φωτογράφιση για την ακρίβεια, αν και δεν είναι δυνατόν να ξεχωρίσει κανείς το πολύτιμο συχνά αποτέλεσμα: μια φωτογραφία-μαρτυρία ή με συναισθηματική αξία λ.χ., από την ενοχλητική έως βάρβαρη διαδικασία της φωτογράφισης: οι επαγγελματίες αλλά κι οι ερασιτέχνες που θα σε σπρώξουν, θα σε ποδοπατήσουν, στην καλύτερη περίπτωση θα σου χωθούν μπροστά, στο μουσείο, στον δρόμο, σε μια εκδήλωση, άσε τα κλικ-κλικ-κλικ σε μια θεατρική παράσταση ή συναυλία.

ΤΗΝ ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΔΕΝ ΤΗΝ ΕΛΥΣΑ ΠΟΤΕ, ίσα ίσα έγινα μέρος της ο ίδιος, όταν κάποια στιγμή, αρκετά μεγάλος πάντως, με κίνητρο τα ταξίδια με τη χορωδία του Λυκούργου Αγγελόπουλου, πήρα μια τόση δα ψηφιακή μηχανή, κι άρχισα να τραβάω αβέρτα, χωρίς δυστυχώς το απειροελάχιστο όχι θράσος αλλά απλό θάρρος να φωτογραφίσω ξένο κόσμο: πάντα μισές δουλειές.

Την έχω ξανακάνει την αυτοκριτική μου, με άλλες ιστορίες και κυρίως με άλλη αφορμή: το προβοκατόρικο πρωτοσέλιδο της κιτρινόμαυρης φυλλάδας του μαύρου Αναστασιάδη, που το έπιανε όλο η φωτογραφία του μαχαιρωμένου Φύσσα, στα χέρια της καλής του, με τίτλο «Δεν ξεχνώ τον φασισμό»!

Ομως, «αυτή η συγκλονιστική Πιετά, με τον σπαραγμό στο πρόσωπο της ανακαθισμένης κοπέλας που κρατάει τον γερμένο απάνω της ετοιμοθάνατο Παύλο Φύσσα, επείγει να αποσυνδεθεί από τον βούρκο του Αναστασιάδη και να μας δοθεί.

Καθαρή, όπως είναι από μόνη της. Ιστορία πια και ιστορία μας –περιουσία μας» έγραφα τότε, που, λίγο τα προσωπικά δεδομένα (ορθώς καταρχήν), λίγο η φρίκη ή κι η αηδία, λίγο (μάλλον πολύ) ο μεταφυσικός μας τρόμος, γενικευόταν ήδη η αντίδραση στη δημοσίευση φωτογραφιών με τραυματίες και νεκρούς, ιδίως παραμορφωμένους. Και ιδιαίτατα απανθρακωμένους, όπως τώρα με την τραγωδία στο Μάτι, που είναι και η νέα μου αφορμή.

ΕΙΝΑΙ ΑΦΑΝΤΑΣΤΑ ΛΕΠΤΟ ΤΟ ΘΕΜΑ, όταν αμέσως αμέσως σκεφτεί κανείς πως κάθε τραυματίας ή νεκρός έχει γονείς, παιδιά, αδέρφια, φίλους κτλ. Από την άλλη, είναι γνωστό ότι, χωρίς τις φωτογραφίες των σκελετωμένων του Αουσβιτς, αλλά και των σκελετών των ομαδικών τάφων, ελάχιστα θα ξέραμε, και κυρίως θα ήμασταν σε θέση να αποδείξουμε παραέξω, για το Ολοκαύτωμα.

Πως δεν θα ’χαμε την ίδια εικόνα για τον πόλεμο στο Βιετνάμ χωρίς το επίσης σκελετωμένο γυμνό κοριτσάκι, που τρέχει κλαίγοντας να σωθεί από τις φλόγες των ναπάλμ. Ούτε για την τραγωδία των μεταναστών, χωρίς φωτογραφίες με πνιγμένους που επιπλέουν στο νερό, με το ξεβρασμένο στην ακτή κορμάκι του μικρού Αϊλάν, με μανάδες και πατεράδες με μωρά στην αγκαλιά, τον άντρα με την υπέργηρη μάνα του στους ώμους, τον νεαρό που υποβαστάζει τον φίλο του με το ακρωτηριασμένο πόδι ή σπρώχνει το αναπηρικό καροτσάκι κάποιου άλλου.

Αλλωστε με φωτογραφίες, γενικότερα, βίντεο κτλ., εικόνα δηλαδή, στηρίζονται οι κατηγορίες στη δίκη της Χρυσής Αυγής, και με τα παραμορφωμένα πρόσωπα των θυμάτων από τις παλιές ή νέες επιθέσεις της αποκτούν υπόσταση τα ίδια τα θύματα απ’ τη μια, τα εγκλήματα απ’ την άλλη.

Οχι, δεν πιστεύω στο υπεραπλουστευτικό κλισέ πως μία φωτογραφία ίσον χίλιες λέξεις, όμως η εικόνα δεν επιτρέπει σε κανέναν να δηλώνει ανίδεος και άρα αθώος, η εικόνα μάς φέρνει αντιμέτωπους με τη μεγαλύτερη φρίκη, όπως είναι λόγου χάρη ένα απανθρακωμένο πτώμα, γιατί αυτός είναι ο καθρέφτης όπου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να κοιταχτούμε ανά πάσα στιγμή.

  

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Σεξισμός και πολιτική ορθότητα δι’ αρχαρίους
Πάτμος, πριν από δεκαετίες, χαρακτηριστική ατραξιόν ο Παναγιώτης ο βαρκάρης, κορμί άγαλμα σωστό, Ποσειδώνας πολλά βαρύς... ο Παναγιώτης στο παραδιπλανό τραπέζι έχει πιάσει κουβέντα με μια γλυκύτατη Δανέζα,...
Σεξισμός και πολιτική ορθότητα δι’ αρχαρίους
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Ελληνοφρένεια που δίδασκες
ΣΤΕΚΟΜΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΟΦΡΕΝΕΙΑ, γιατί σαν σατιρική εκπομπή, πέντε μέρες τη βδομάδα απ’ το ραδιόφωνο και δύο απ’ την τηλεόραση, εκλαϊκεύει, όπως είναι φυσικό, τη γραμμή, πάντως τις ιδέες του Κόμματος, πολύ...
Ελληνοφρένεια που δίδασκες
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Ο Ρουβίκωνας στον Ρουβίκωνα
«Το δηλώνουμε εταστικά»: δηλαδή; Tο αλίευμα είναι από την τελευταία προκήρυξη του Ρουβίκωνα, έπειτα από την επίθεση στα γραφεία της αλυσίδας Mikel. Δεν είχα ξαναδιαβάσει, ομολογώ, κείμενο της οργάνωσης αυτής,...
Ο Ρουβίκωνας στον Ρουβίκωνα
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Ο απατεώνας και ο άγιος
ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΓΚΑΛΟ Ο ΛΟΓΟΣ, που υπουργός επί δεκαετίες υπέγραψε τη χρεοκοπία της χώρας –μαζί με «τον τυροπιτά που δεν έκοβε απόδειξη»· τώρα στη σύνταξη αλλά όχι σε αποστρατεία, με καθημερινό σχεδόν βήμα σε...
Ο απατεώνας και ο άγιος
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Καλοκαιριάτικες φωτογραφίες (α΄)
Εικόνες καλοκαιρινές, φωτογραφίες που μαζεύτηκαν σωρός, κάποιες που μπαίνουν δίπλα σ’ άλλες από το συρτάρι, κάποιες καινούργιες, άλλες λυπηρές, άλλες αστείες, άλλες, αν είχε προχωρήσει η τεχνολογία, θα έζεχναν...
Καλοκαιριάτικες φωτογραφίες (α΄)
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Το δημοψήφισμα και το ηθικό πλεονέκτημα
Χίλιοι και ένας λόγοι δηλαδή, σ’ έναν μακρύ, ατέλειωτο κατάλογο που μπορεί να τον συμπληρώσει ο καθένας, επιβάλλουν προσφυγή στον λαό, ώστε να του δοθεί η δυνατότητα να αποδοκιμάσει την κυβερνητική πολιτική, ή...
Το δημοψήφισμα και το ηθικό πλεονέκτημα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας