Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κωφάλαλος, κωφός ή κουφός, την κουφή βδομάδα

Κωφάλαλος, κωφός ή κουφός, την κουφή βδομάδα

  • A-
  • A+

⌦ Σχεδόν κωμική σύμπτωση, που τη συνειδητοποίησα τελευταία στιγμή, ότι το κομμάτι αυτό γράφεται και δημοσιεύεται μέσα στην «κουφή βδομάδα» –σύμπτωση κουφή, με την αργκοτική χρήση της λέξης.

Κουφή (ή και βουβή, πάντως ποτέ κωφή) ονομάζεται, ως γνωστόν, η έκτη και τελευταία βδομάδα της Σαρακοστής, μια βδομάδα περίπου οικονομίας, ανάπαυλας, έπειτα από τις βδομάδες με τους Χαιρετισμούς, που κορυφώνονται την πέμπτη βδομάδα, μαζί και με τον Μεγάλο Κανόνα, και πριν από τη Μεγάλη Εβδομάδα, που είναι γεμάτη υποβλητικές ακολουθίες, διπλές και τριπλές κάθε μέρα.

Αφορμή για το θέμα μου, μια «διένεξη» του Κώστα Ζουράρι με την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος. Οτι ο Ζουράρις είναι από τους τελευταίους που θα ’θελα ποτέ να υπερασπίσω είναι, πιστεύω, γνωστό τοις πάσι. Ομως το μικροεπεισόδιο αυτό σχετίζεται με ένα θέμα γλωσσικό και μαζί, όπως πάντα, κοινωνικό.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΩΣ Ο ΖΟΥΡΑΡΙΣ, για να δικαιολογήσει την εισβολή τού (κουμπουροφόρου) Ιβάν Σαββίδη στο γήπεδο, είπε πως ο πρόεδρος της καρδιάς του δεν μιλάει καθόλου ελληνικά, «ουσιαστικά λειτουργεί ως κωφάλαλος», δεν καταλάβαινε λοιπόν τι γινόταν, και μπούκαρε.

Και ήρθε οργισμένη η αντίδραση της Ομοσπονδίας Κωφών Ελλάδος (ΟΚΕ), που δημοσιεύτηκε με τα ακόμα πιο οργισμένα σχόλια πολλών μίντια, που τάχα ήξεραν όσα κατάγγελλε η Ομοσπονδία, πως δηλαδή δεν λέμε πια κωφάλαλος, αφότου αποδείχτηκε πως ο κουφός δεν μιλάει αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν ακούει· άρα δεν πάσχει από αλαλία, πόσο μάλλον που έχει γλώσσα αναγνωρισμένη, τη νοηματική.

Οπότε, μόνο τον όρο «κωφός» δέχονται, και το «κωφάλαλος» το θεωρούν «υβριστικά σχόλια για την αναπηρία [τους]» –ρατσιστικό, σύμφωνα με άλλους σχολιαστές.

Βεβαιότατα και είναι σωστά όσα λέει η ΟΚΕ, πως είναι άκυρος ο όρος «κωφάλαλος»· όχι όμως πως είναι υβριστικός. Ή ρατσιστικός. Και έχει δίκιο η ΟΚΕ να αποβάλει το β΄ συνθετικό, όμως με το «κωφός» μάλλον το χάνει το παιχνίδι –παρά το αυτονόητο δικαίωμά της στον αυτοπροσδιορισμό.

Ποιο είναι όμως το θέμα μου, που το ξεκίνησα έτσι ανορθόδοξα; Η εναλλαγή των όρων κωφάλαλος-κωφός-κουφός για τα άτομα που δεν ακούνε, που δεν μπορούν να ακούσουν, άσχετα αν γεννήθηκαν χωρίς την αίσθηση της ακοής, ή την έχασαν αργότερα, από διάφορες, παθολογικές κατά κανόνα, αιτίες.

ΠΑΝΕ ΚΟΝΤΑ 40 ΧΡΟΝΙΑ, στο πλοίο για την Πάτμο γνωρίστηκα με μια Γαλλίδα ψυχολόγο, που ετοίμαζε τότε τη διατριβή της: «Ο λόγος του κουφού παιδιού» λεγόταν, κι έτσι έμαθα, εντελώς συμπτωματικά, την επιστημονική αυτή αλήθεια, πως μόνο όταν δεν ακούει κανείς, δεν μπορεί να μιλήσει.

Πάλι συμπτωματικά, πριν από δέκα χρόνια, γνώρισα διαδικτυακά μια «μεταγλωσσικά κωφή», που άρχισε να χάνει την ακοή της στην παιδική της ηλικία, αφού είχε ήδη μάθει και μιλούσε. Ονομάζεται Σοφία Κολοτούρου, είναι γιατρός κυτταρολόγος, η ποίησή της τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο του 2016, και με την άδειά της μεταφέρω όσα της έγραφα τότε, όταν κάποιος αναγνώστης τη χαρακτήρισε «κωφάλαλη».

Δεν έχει αλλάξει, πιστεύω, η κατάσταση, τα ίδια ισχύουν και σήμερα, και χαίρομαι που συμφωνούμε μ’ έναν άνθρωπο που είναι μέσα στο πρόβλημα και όχι παρατηρητής όπως εγώ.

Ελεγα λοιπόν ότι, ακόμα και όταν γνωρίζει κανείς την επιστημονική διάσταση του θέματος, γιατί δηλαδή δεν είναι σωστό το «κωφΑΛΑΛΟΣ», δύσκολα θα χρησιμοποιήσει το «κωφός»: ο τύπος αυτός, κακά τα ψέματα, όσο γνώριμος κι αν μας είναι, βρίσκεται αρκετά έξω από το γλωσσικό μας αισθητήριο, μοιάζει προϊόν αρχαϊστικής τάσης· ακόμα περισσότερο, μοιάζει εξεζητημένος όρος μεταξύ ειδικών, κάτι σαν το ιατρικό «φιλομόφυλος», που μολονότι πιο εύχρηστο από τον γλωσσοδέτη «ομοφυλόφιλος», δεν υιοθετήθηκε ποτέ από τη γλωσσική κοινότητα.

Ετσι, τολμώ να πω ότι μάλλον αποξενώνει τον χρήστη από το πρόβλημα, παρά τον εξοικειώνει· και αναλόγως, «γκετοποιεί», κατά κάποιον τρόπον, τον πάσχοντα, τον απομονώνει γλωσσικά και κοινωνικά.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗ, ΤΟ «ΚΟΥΦΟΣ» έχει συχνά επιτιμητική/υποτιμητική χρήση: «καλά, κουφάθηκες, δεν ακούς τι σου λέω;», «κουφάλογο», αλλά και εκφραστικότατη στην αργκό: «πόπο, με κούφανες», «κουφάθηκα, σου λέω», «πολύ κουφό αυτό», «κουφή γκόμενα» κ.ο.κ.

Ετσι, ανάμεσα στον «κουφό» με τις αρνητικές συνδηλώσεις του και στον αντισηπτικό, θαρρείς, «κωφό», ο χρήστης θα τείνει ενστικτωδώς να παραμείνει στην πεπατημένη του επίσης λόγιου, στο κάτω κάτω, όμως ιδιαίτερα οικείου «κωφάλαλος».

Βέβαια, με τον καιρό, όπως παρατήρησε η φίλη γλωσσολόγος Μάρω Κακριδή, είναι πολύ πιθανό το «κωφός» να χάσει τον αντισηπτικό, απομονωτικό χαρακτήρα του και να γίνει ουδέτερος, τεχνικός όρος, για τη συγκεκριμένη χρήση, σχηματίζοντας ένα ετυμολογικό ζεύγος κωφός-κουφός, όπως πτέρυγα-φτερούγα, δουλεία-δουλειά κτλ., οπότε και θα υποχωρήσει το άκυρο «κωφάλαλος».

Υπάρχει δρόμος ακόμα. Ως τότε, καθόλου δεν βοηθούν εξίσου άκυροι χαρακτηρισμοί όπως: «υβριστικά σχόλια», «ρατσιστικοί όροι» και τα τοιαύτα.

  

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Οι ευχές των χεριών
⌦ «“Χριστός ανέστη, θανάτω θάνατον πατήσας…”. Ολα τα χέρια που σφίγγουν απόψε τα κεριά, εύχονται να είμαστε όλες και όλοι αναστάσιμες και αναστάσιμοι! Και η Πατρίδα μας να έχει Θεία Χάριτι, ζωήν χαρισάμενην...
Οι ευχές των χεριών
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Η μοναξιά την Ανάσταση, ή Τα έξι δυναμιτάκια
Τρίτο δυναμιτάκι, τέταρτο, δεν θυμάμαι πια αν και πέμπτο, πες όμως ότι ήτανε και πέμπτο –σύνολο έξι τότε, μαζί με το πρώιμο, το πριν απ’ το Χριστός ανέστη. Κι ο νεαρός βάζει τα χέρια στις τσέπες του μπουφάν,...
Η μοναξιά την Ανάσταση, ή Τα έξι δυναμιτάκια
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Πασχαλιάτικες δόξες
Ου δόξα… Και μετά ουκ έστι δόξα, τέρμα ο χαβαλές -μόνο επικίνδυνες ατραποί: Το βράδυ της Ανάστασης, ο αρχιεπίσκοπος διακόπτει το δικό του «Χριστός ανέστη», για να ακολουθήσει, πρώτη φορά, τα στρατιωτικά...
Πασχαλιάτικες δόξες
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Εθιμα, θέαμα και βαρβαρότητα
Εντυπωσιακός σίγουρα ο ρουκετοπόλεμος, φαντασμαγορικός. Οπως και η φωτιά, εξάλλου, γι’ αυτό και έκαψε ο Νέρωνας τη Ρώμη, και παρακολουθούσε γράφοντας στίχους και παίζοντας τη λύρα του. Οπως και η λάβα που...
Εθιμα, θέαμα και βαρβαρότητα
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Ο Ρουβίκωνας στον Ρουβίκωνα
«Το δηλώνουμε εταστικά»: δηλαδή; Tο αλίευμα είναι από την τελευταία προκήρυξη του Ρουβίκωνα, έπειτα από την επίθεση στα γραφεία της αλυσίδας Mikel. Δεν είχα ξαναδιαβάσει, ομολογώ, κείμενο της οργάνωσης αυτής,...
Ο Ρουβίκωνας στον Ρουβίκωνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας