• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.4°C / 17.2°C
    2 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.3°C / 17.2°C
    4 BF
    59%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 10.0°C / 18.3°C
    3 BF
    82%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 6.1°C / 11.0°C
    1 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    88%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 16.7°C
    1 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    3 BF
    62%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 7.8°C / 18.3°C
    3 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    18°C 16.7°C / 19.0°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    1 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    4 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 13.3°C / 18.0°C
    4 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    2 BF
    82%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 14.4°C
    1 BF
    94%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.9°C / 15.0°C
    1 BF
    82%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.0°C / 21.1°C
    2 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.1°C / 14.4°C
    2 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    2 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 13.9°C / 16.7°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    3 BF
    62%
στον Δημήτρη Παπαϊωάννου
ΝΥΣΟΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ

στον Δημήτρη Παπαϊωάννου

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

⌦ Οταν μου έδωσε ο Οδυσσέας Ελύτης για επιμέλεια τα σπαραχτικά Ελεγεία της Οξώπετρας, είχε προηγηθεί αρκετών χρόνων συνεργασία, με αντικείμενο όμως πεζά του κείμενα.

Διαβάζοντας πια στο δαχτυλόγραφο τα Ελεγεία, και σ’ όλη την εκδοτική διαδικασία έπειτα, που την παρακολουθούσε πάντοτε ο ποιητής από πολύ κοντά, συχνά έλεγα να τον ρωτήσω για κάποιον στίχο, κάποια εικόνα κτλ. Δεν το ’κανα ποτέ, ενστικτωδώς, θαρρείς, παρά από απόφαση, όσο κι αν σε τέτοιες περιπτώσεις σκέφτεται κανείς:

βρε, μου ’λαχε να βρεθώ κοντά στον πιο αγαπημένο μου ποιητή· τι ευκαιρία! να ρωτήσω, να μάθω…

Κι όμως, ήταν εξαιρετικά γενναιόδωρος ο ποιητής, σε ιστορίες, ακόμα και προσωπικές. Δεν ήταν θέμα άνεσης λοιπόν. Εκανα απλούστατα, μάλλον δεν έκανα ό,τι δεν είχα κάνει ποτέ ώς τότε ούτε κι έπειτα, δεν ρώτησα ποτέ φίλους ποιητές και φίλες ποιήτριες που είχα την τύχη, στο πλαίσιο ακριβώς της στενής προσωπικής σχέσης, να διαβάζω σε πρώιμη μορφή τα ποιήματά τους –αφού, ως γνωστόν, και η ποίηση, όπως η φύση, κρύπτεσθαι φιλεί.

⌦ ΑΣ ΜΕΝΟΥΝ ΑΝΕΡΜΗΝΕΥΤΑ λοιπόν, στίχοι και εικόνες, να τα προσεγγίσει με τον δικό του τρόπο ο καθένας, προβάλλοντας δικά του βιώματα –για να μη θίξουμε εδώ άλλο κεφάλαιο μεγάλο, ότι πολλές φορές η προσωπική (η αυθεντική!) εκδοχή του ποιητή ενδέχεται να περιορίζει, ακόμα ακόμα και να συρρικνώνει, τις διαστάσεις του ίδιου του του έργου.

Ωστε μπορεί να μας συγκινεί ένα ποίημα και να μας συνταράζει, ακόμα κι αν πολλές φορές δεν ξεκλειδώνουμε όλα του τα στοιχεία, όλα του τα συστατικά.

Επειτα από την ποίηση, που είναι μάλιστα λόγος αρθρωμένος, είναι νομίζω περιττό να συνεχίσουμε με τις άλλες τέχνες, από την πιο αφηρημένη, τη μοντέρνα ζωγραφική, αλλά και τον μοντέρνο χορό, ώς την πιο προσιτή καταρχήν σε όλους τέχνη, τη μουσική:

από το τραγούδι, όπου μας συγκινούν τραγούδια ξένα που δεν ξέρουμε τα λόγια τους, ώς την κλασική μουσική, που προφανώς εκφράζει και αυτή κάτι συγκεκριμένο κάθε φορά, το οποίο όμως μόνο να το εικάσει μπορεί ο ακροατής και να το προσεγγίσει (δι)αισθητικά –ακόμα και τη λεγόμενη «προγραμματική» μουσική, τη μουσική που δηλώνει η ίδια το θέμα της, όπως η Θάλασσα του Ντεμπυσσύ, οι Εικόνες από μια έκθεση του Μουσόργκσκι κ.α.

Ενώ, ακόμα παραπέρα, υπάρχουν και μας αρέσουν τραγούδια εξαιρετικά αλλά με φαιδρούς στίχους, τραγούδια με υπέροχο κουπλέ και καταστροφικό ρεφρέν, όπερες με αφελή λιμπρέτα, συμφωνίες με άνισα μέρη ή όπου το σκέρτσο, όσο κι αν αποτελεί σύμβαση του είδους, πέφτει συχνά ταφόπλακα πάνω στο αντάτζιο.

Το θέμα είναι ότι σε όλες τις τέχνες, απέναντι σε όλα τα έργα τέχνης, η πρόσβασή μας ούτε άμεση είναι πάντοτε ούτε εύκολη, ακόμα κι όταν κατέχουμε ερμηνευτικά κλειδιά από τον ίδιο τον δημιουργό, ή από κριτικές αναλύσεις –που πάλι ωστόσο θα σταθούν σε μία από τις πιθανότατα πολλές αναγνώσεις του έργου.

Η «εγκυκλοπαιδική», ας την πω έτσι, γνώση δεν είναι αναγκαίος όρος για την πραγματική απόλαυση και τη συγκίνηση που μπορεί να μας προσφέρει ένα μεγάλο έργο, ένας μεγάλος δημιουργός.

⌦ ΓΙΑΤΙ ΕΝΑΣ ΜΕΓΑΛΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ δημιουργεί έναν ολόκληρο κόσμο, τον δικό του κόσμο –όταν δεν αναδημιουργεί τον υπάρχοντα (επίτευγμα, θα έλεγα, ισάξιο, όπου μόνο οι προθέσεις του δημιουργού αλλάζουν).

Και σ’ έναν ολόκληρο, εντελή κόσμο δεν είναι πάντα εύκολο ή καν δυνατόν να ξεκλειδώσουμε τη λογική που τον συνέχει, το νόημα και προπαντός τη λειτουργία κάθε επιμέρους στοιχείου, την ισορροπία λοιπόν όλων των επιμέρους στοιχείων, όσων μας μαγεύουν κι όσων μας αφήνουν αμήχανους ή και μας απωθούν, είτε γιατί δεν τα κατανοούμε, είτε γιατί συγκρούονται με την εκάστοτε κυρίαρχη αισθητική και την κουλτούρα διαφορετικών λαών, ολόκληρων εποχών κ.ο.κ.

Να, έτσι όπως δεν ξέρουμε λ.χ. τι θέλει πλάι στην κοινά αναγνωρισμένη ομορφιά του τριαντάφυλλου το γαϊδουράγκαθο, πλάι στο κουταβάκι η κατσαρίδα κ.ο.κ.

Ετσι, είναι εντέλει μάταιο και άγονο, για να μην πω άτοπο, να επιδιώκουμε σ’ ένα μεγάλο έργο τέχνης να ανακρίνουμε κάθε του στοιχείο, να το βάλουμε σώνει και καλά να ομολογήσει ποιος ο σκοπός του κι οι προθέσεις του.

⌦ Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ, αφορμή γι’ αυτές εδώ τις σκέψεις για την πρόσληψη της τέχνης, και πέρα από κάθε είδους κριτική προσέγγιση, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου λοιπόν, όπως κάθε γνήσιος δημιουργός, με κάθε του μεμονωμένο έργο καταρχήν, κι έπειτα με το σύνολο του έργου του, αναδημιουργεί τον κόσμο ή δημιουργεί έναν δικό του κόσμο, έναν κόσμο πάντως εντελή, άλλοτε με την προφανή γοητεία του, άλλοτε με εικόνες δυσπροσπέλαστες, κι όμως αναγκαίες στο σχέδιο του Δημιουργού –με κεφαλαίο τώρα.

Γενικότερα πια, αν δεν θέλουμε να χάνουμε την ουσία, την απόλαυση και τη συγκίνηση μπροστά στο θαύμα της δημιουργίας, αρκεί μια στοχαστική πάντως ματιά στον ήδη κόσμο μας. Τον αλλού ωραίο κι αλλού άσκημο. Τον καταληπτό και τον ακατάληπτο. Τον μικρό και μέγα, μια και μνημονεύσαμε Οδυσσέα Ελύτη.

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Κλεμμένες προτομές και ηθικός πανικός
Από το λεγόμενο «Πάρκο Ελλήνων Λογοτεχνών» του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων έκλεψαν τις προάλλες τις μπρούντζινες προτομές του Τερζάκη, του Θεοτοκά, του Μπαστιά, του Ουράνη και του Παντελή Χορν.
Κλεμμένες προτομές και ηθικός πανικός
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Το «άραχλο κουτορνίθι» και η Κιμαδομηχανή
«Η ομαδούλα σκάει μύτη. Νά κι ο Γιάννης Χάρης»: έτσι απαντάει-ότι-δεν-απαντάει ο Γ. Κεντρωτής σε επιφυλλίδα μου όπου μετέφερα σχετικά μεγάλο μέρος από την κριτική του καθηγητή Μιχαήλ Πασχάλη για τα Ιταλικά του...
Το «άραχλο κουτορνίθι» και η Κιμαδομηχανή
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Η μιχτότητα και η τσου-τσου
Πεζή μα ουσιωδώς ποιητική, ξαναλέω, απέναντι σε κακο-ποιητική, πάγια δυστυχώς τακτική, που κρύβεται και μαζί καμαρώνει, όλο «βροχές φθεγμάτων», πίσω από «μιχτότητες» και άλλες συναφείς «θεωρίες», που τάχα...
Η μιχτότητα και η τσου-τσου
ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ
Δημοσιογραφία, ώρα Αρβελέρ
Είναι «Το μοναδικό ποίημα της Ελένης Αρβελέρ για την “Καθημερινή”», όπως το διαφήμισε η εφημερίδα και το αναπαρήγαγαν διάφορες ιστοσελίδες, νομίζοντας πως είναι το ένα και μοναδικό ποίημα της «Αυτοκράτειρας...
Δημοσιογραφία, ώρα Αρβελέρ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας