Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τι είν’ η Ευρώπη μας;

Η ίδια η έννοια της «Ευρώπης» εμπεριέχει τα πιο αντιφατικά συμφραζόμενα

Τάσος Κωστόπουλος

Τι είν’ η Ευρώπη μας;

  • A-
  • A+

Mε την υπερψήφιση του τρίτου (και βαρύτερου) μνημονίου, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ ακολουθεί νομοτελειακά την πορεία του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. προς τη διάσπαση και τη σταδιακή απαξίωση, οι σοβαρότεροι προασπιστές του «οδυνηρού συμβιβασμού» της 12ης Ιουλίου επιστρατεύουν κυρίως δύο επιχειρήματα.

Το πρώτο είναι οικονομικό και περιορίζεται στην αποτίμηση του (πραγματικού ή εικαζόμενου) κόστους των εκατέρωθεν δυνητικών επιλογών.

Παρά τον φαινομενικά «τεχνικό» του χαρακτήρα, δεν παύει φυσικά να υπακούει σε οφθαλμοφανείς ταξικές ιεραρχήσεις: «Αυτό που δεν θα άντεχε η πρώτη αριστερή κυβέρνηση», ξεκαθάρισε λ.χ. ο Νίκος Παππάς σε τούτην εδώ την εφημερίδα (20.7), «θα ήταν η κατάρρευση μιας τράπεζας και η απώλεια καταθέσεων»˙ η μοίρα όσων δεν έχουν καταθέσεις (και συνεπώς έχουν ακόμη λιγότερα περιθώρια αξιοπρεπούς επιβίωσης στο μνημονιακό μας μέλλον) αφορά, προφανώς, κάποιους άλλους.

Οι περισσότεροι από τους πρωτοκλασάτους υπουργούς της «πρώτης αριστερής κυβέρνησης» διαθέτουν άλλωστε αρκετά παχυλό τραπεζικό κομπόδεμα για να παραμείνουν υπεράνω τέτοιων ανησυχιών.

Το δεύτερο επιχείρημα είναι καθαρά πολιτικό: η ανάγκη να διαφυλαχθεί η «ευρωπαϊκή πορεία» και ταυτότητα της χώρας.

Η αρχική ιδέα ανάγεται στα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όταν η ένταξη στην τότε ΕΟΚ λειτουργούσε όντως ως πολιτική διασφάλιση της εύθραυστης ακόμη κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και ως μηχανισμός διεύρυνσης του θεσμικού εκδημοκρατισμού, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτή την προοπτική μιας συλλογικής οικονομικής αναβάθμισης μέσω της πρόσβασης στην ανθηρή δυτικοευρωπαϊκή «κοινή αγορά».

Πόσο ισχύει όμως κάτι τέτοιο για τη σημερινή Ε.Ε. των πολλαπλών στεγανών και ταχυτήτων (μια «κοινότητα» που χωράει τερατώδεις αποκλίσεις, όχι μόνο στο επίπεδο του κατά κεφαλήν εισοδήματος, αλλά ακόμη και σ’ εκείνο των δημοκρατικών ελευθεριών, βλ. Βαλτική), σε μια μάλιστα εποχή όπου κυρίαρχη τάση αναδεικνύεται σχεδόν παντού η στροφή προς την εθνικιστική περιχαράκωση και την Ακροδεξιά;

Η ίδια η έννοια της «Ευρώπης» εμπεριέχει άλλωστε τα πιο αντιφατικά συμφραζόμενα, διεκδικούμενη εξίσου βάσιμα από φιλελεύθερους, ριζοσπάστες, σοσιαλιστές και χιτλερικούς, καθένας από τους οποίους παραπέμπει στον δικό του ιδρυτικό μύθο.

Πρωταρχική μήτρα της «ευρωπαϊκής ταυτότητας» δεν υπήρξε ωστόσο η Γαλλική Επανάσταση του 1789, αλλά η μισαλλοδοξία του ύστερου Μεσαίωνα, μισαλλοδοξία που συγκρότησε τη νοερή κοινότητα της (δυτικής) Χριστιανοσύνης μέσω της κατασκευής και της στοχοποίησης του διττού συλλογικού εχθρού –εξωτερικού (Ισλάμ) κι εσωτερικού (Εβραίοι, μάγισσες, αιρετικοί), περνώντας και τους δύο διά πυρός και σιδήρου.

Η φαντασιακή σύνδεση αυτής της ταυτότητας με την (εξιδανικευμένη) κλασική αρχαιότητα προέκυψε πολύ αργότερα, τον 19ο αιώνα, ως καθαρά αντεπαναστατικό εγχείρημα: επίκληση μιας λαμπρής «καταγωγής» (και των προνομίων που «απέρρεαν» δικαιωματικά απ’ αυτήν), προκειμένου να καταπολεμηθούν τα κηρύγματα για ισότητα και πανανθρώπινη αδερφοσύνη˙ εξ ου και γεννοβόλησε, με τη σειρά της, φυλετικές θεωρίες και πολιτικά τέρατα.

Η ευρωπαϊκή σημαία νομιμοποίησε αποικιακούς πολέμους («εκπολιτιστικό φορτίο του λευκού ανθρώπου») και το ναζιστικό σχέδιο της επιστροφής σε μια φυλετικά ιεραρχημένη δουλοκτητική κοινωνία, απαλλαγμένη από κάθε λογής «υπανθρώπους», ενώ οι στρατιές της ελευθερίας και της ισότητας μάχονταν για μια καλύτερη Οικουμένη.

Τάσος Κωστόπουλος

Παλιές και ξεχασμένες ιστορίες; Κάθε άλλο. Η ταύτιση της «ευρωπαϊκής» ταυτότητας με τη χριστιανική αποτελεί και στη χώρα μας εξαιρετικά διαδεδομένη πρόσληψη˙ στο πρόσφατο παρελθόν προβλήθηκε ως επιχείρημα αποκλεισμού της Τουρκίας από την Ε.Ε. (φωτογραφία 1) και, με δεδομένο το σοκ από την προέλαση του ισλαμοφασισμού στη ρημαγμένη ενδοχώρα της Μέσης Ανατολής, κάθε άλλο παρά προβλέπεται να υποχωρήσει.

Τάσος Κωστόπουλος

Ποιος θυμάται, άλλωστε, σήμερα τις ανθρωπιστικές ευαισθησίες που ενέπνεαν προ δεκαετίας τις αντιδράσεις για το ρατσιστικό «Φρούριο Ευρώπη» της συνθήκης Σένγκεν (φωτογραφία 2);

Και τι είδους ουσιαστική νομιμοποίηση διατηρούν οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί, όταν ο πρόεδρος της Κομισιόν, ο «πρωθυπουργός» με άλλα λόγια της Ενωσης, δηλώνει πανηγυρικά πως «δεν μπορεί να υπάρξει δημοκρατική επιλογή ενάντια στις ευρωπαϊκές συνθήκες» (Le Figaro 29.1.2015), η δε γραμματεία του Eurogroup διακηρύσσει ότι το αποφασιστικότερο όργανο της σημερινής Ε.Ε. «δεν έχει νομική υπόσταση και συνεπώς η δραστηριότητα του προέδρου του δεν περιορίζεται από κανένα νόμο» (27.6.2015);

Τάσος Κωστόπουλος

Τάσος Κωστόπουλος

Καθόλου περίεργο που η «υπαρκτή Ευρώπη» εκλαμβάνεται πια όλο και περισσότερο ως ένας μηχανισμός αυταρχικής πολιτικής επιβολής και οικονομικής λεηλασίας (φωτογραφίες 3-4)...

Τάσος Κωστόπουλος

... με τους οπαδούς της να μην έχουν ν’ αντιτάξουν παρά το απόλυτο κενό ενός «ουρανού με αστέρια» (φωτογραφία 5).

 

Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ
Oι στάχτες του ευρωπαϊκού ονείρου
Mια στρατηγική αντίληψη για τις προοπτικές της ελληνικής κοινωνίας δοκιμάζεται σκληρά από την πραγματικότητα τις τελευταίες εβδομάδες. Οχι μόνο ο διαπραγματευτικός σχεδιασμός της κυβέρνησης για έναν «έντιμο...
Oι στάχτες του ευρωπαϊκού ονείρου
Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ
Η αυτοκτονία του «μικρού ΣΥΡΙΖΑ»
Περισσότερο από την τελική νίκη του Αλέξη Τσίπρα, η βασική είδηση των εκλογών της 20ής Σεπτεμβρίου βρίσκεται στην πανωλεθρία της Λαϊκής Ενότητας, του πολιτικού σχηματισμού που φιλοδόξησε να εκφράσει τις...
Η αυτοκτονία του «μικρού ΣΥΡΙΖΑ»
Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ
Νέα κυβέρνηση, νέος «λαός»
Η διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου που έφερε τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία αφήνει ήδη σε τοίχους και οδοστρώματα ίχνη υβριστικά ή πικραμένα. Τα νωπά κατάλοιπα της καμπάνιας τού «Οχι» αποπνέουν πια μια πικρόχολη...
Νέα κυβέρνηση, νέος «λαός»
Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ
Το κλείσιμο της παρένθεσης
Ερχονται στιγμές που ο δημοσιογράφος θα ήθελε όσο τίποτα να είχαν διαψευστεί οι προβλέψεις του. «Για τα αφεντικά της ευρωζώνης», εκτιμούσε τούτη εδώ...
Το κλείσιμο της παρένθεσης
Ο ΙΟΣ
Δυο Ελλάδες στην κάλπη
Ενα φάντασμα πλανιέται τα τελευταία 24ωρα πάνω από την Ελλάδα: το φάντασμα του νέου εθνικού διχασμού που, αν πιστέψουμε τους οπαδούς του «Ναι», πυροδοτήθηκε από την απόφαση του πρωθυπουργού να θέσει τις...
Δυο Ελλάδες στην κάλπη
Η ΚΡΑΥΓΗ ΤΩΝ ΤΟΙΧΩΝ
Γαλάτες και λύκοι
Καθώς η «διαπραγμάτευση» με τους εταίρους έχει μπει πια στην τελική της κλιμάκωση και η κυβέρνηση αρνείται να υποκύψει στο τελεσίγραφο των «θεσμών» για άνευ όρων συνθηκολόγηση, η δημόσια εικόνα της Ελλάδας...
Γαλάτες και λύκοι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας