Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Συντάξεις και κοινωνική συνοχή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Συντάξεις και κοινωνική συνοχή

  • A-
  • A+

Τις τελευταίες εβδομάδες στον δημόσιο διάλογο κυριαρχεί η συζήτηση για την αναγκαιότητα ή μη της εφαρμογής του μέτρου της περικοπής των συντάξεων. Η συζήτηση αυτή επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στις δημοσιονομικές συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης, ενώ γενικά αγνοεί άλλες σημαντικές διαστάσεις.

Σε κάθε περίπτωση, οι δημοσιονομικές συνέπειες πρέπει να μελετηθούν πολύ προσεκτικά, καθώς η όποια απόφαση πρέπει κατ’ αρχήν να διασφαλίζει τους δημοσιονομικούς στόχους που έχουν τεθεί όσον αφορά το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος και επιπλέον πρέπει να είναι αποτέλεσμα συμφωνίας με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Με δεδομένα τα παραπάνω, στον δημόσιο διάλογο που γίνεται, αξίζει να προβληθεί ο πολύ σημαντικός αναδιανεμητικός ρόλος των συνταξιοδοτικών δαπανών κυρίως στην Ελλάδα αλλά και στις άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, ο οποίος μάλιστα έχει ιδιαιτέρα ενισχυθεί στην περίοδο της πρόσφατης κρίσης.

Πράγματι, με βάση τα πιο πρόσφατα επίσημα στοιχεία της Eρευνας Εισοδημάτων και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών (EU-SILC) για το 2017 που δημοσιεύονται από τη Eurostat, οι συντάξεις από μόνες τους περιορίζουν τον κίνδυνο φτώχειας στην Ελλάδα κατά 26,8 ποσοστιαίες μονάδες, έναντι μόλις 18 ποσοστιαίων μονάδων για τον μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Πιο αναλυτικά, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του διαγράμματος, ο κίνδυνος της σχετικής φτώχειας στη χώρα μας, με βάση τα πιο πρόσφατα στοιχεία για το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ανήλθε σε 20,2% το 2017, έναντι 16,9% κατά μέσο όρο στις χώρες της Ε.Ε. Ωστόσο, αν στον ορισμό του συνολικού εισοδήματος των νοικοκυριών δεν συνυπολογιστούν οι συντάξεις και οι άλλες (μη συνταξιοδοτικές) κοινωνικές παροχές, όπως είναι τα κοινωνικά επιδόματα (ανεργίας, αναπηρίας, πρόνοιας, ασθένειας, στέγασης, οικογενειακά κ.ά.), τότε ο κίνδυνος φτώχειας διαμορφώνεται στο 50,8% για την Ελλάδα, έναντι 43,9% για τις χώρες της Ε.Ε.

Η δραματική αυτή αύξηση του κινδύνου φτώχειας στην περίπτωση της Ελλάδος κατά 30,6 ποσοστιαίες μονάδες οφείλεται κυρίως στην απουσία των συντάξεων (26,8 ποσοστιαίες μονάδες) και πολύ λιγότερο στην απουσία των κοινωνικών επιδομάτων και των άλλων κοινωνικών παροχών (μόλις 3,8 ποσοστιαίες μονάδες).

Αξίζει ακόμη να επισημανθεί ότι η αναδιανεμητική επίδραση των συνταξιοδοτικών δαπανών, και συγκεκριμένα η δυνατότητά τους να περιορίζουν τις διαστάσεις της φτώχειας στην Ελλάδα, ενισχύθηκε σημαντικά, κατά 10 περίπου ποσοστιαίες μονάδες, στην περίοδο της πρόσφατης κρίσης. Αυτό πιθανότατα ερμηνεύεται από τον τρόπο περικοπής των συνταξιοδοτικών δαπανών στην περίοδο της κρίσης, ο οποίος ενσωμάτωνε στοιχεία έντονης προοδευτικότητας με μεγάλες περικοπές κυρίως στις υψηλότερες συντάξεις και διατήρηση των πιο χαμηλών.

Η έρευνα μάλιστα έχει καταδείξει ότι στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου οι περικοπές στις συντάξεις όχι μόνο συνεπάγονται απώλειες εισοδήματος για τους ηλικιωμένους, αλλά έχουν επίσης σημαντική αρνητική επίδραση τόσο για τα νεότερα ζευγάρια όσο και για τα παιδιά με δεδομένη την πολυ-γενεακή δομή των οικογενειών.

Με άλλα λόγια, ο αναδιανεμητικός ρόλος των συντάξεων στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα σημαντικός και φαίνεται να αποτελεί τον πιο βασικό παράγοντα προστασίας καταστάσεων φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Η διάσταση αυτή, με δεδομένους όλους τους άλλους παράγοντες και κυρίως τη διασφάλιση των δημοσιονομικών στόχων, δεν πρέπει να παραβλέπεται κατά τον δημόσιο διάλογο, καθώς είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής που θα ανατροφοδοτήσει την αναπτυξιακή πορεία της χώρας μας.

* υποδιοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος

   

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα θεμέλια του μανιφέστου της Ευρωπαϊκής Ανοιξης-ΜέΡΑ25
Υπάρχουν δυο τρόποι να κάνει κανείς πολιτική. Ο παλαιοκομματικός τρόπος θέλει «στελέχη» να μαζεύονται σ’ ένα δωμάτιο και να αποφασίζουν την από κοινού κάθοδό τους στις εκλογές προσθέτοντας τα κουκιά τους.
Τα θεμέλια του μανιφέστου της Ευρωπαϊκής Ανοιξης-ΜέΡΑ25
ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΥ
Η μαύρη τρύπα της Δεξιάς
Ιστορικά ο καπιταλισμός και η αστική δημοκρατία εμφανίζονται μαζί. Ο νέος τρόπος παραγωγής, που αντικατέστησε τη φεουδαρχία, χρειαζόταν μιαν άλλη πολιτική εκπροσώπηση. Η μοναρχία με τους βαρόνους γαιοκτήμονες...
Η μαύρη τρύπα της Δεξιάς
ΑΡΧΕΙΟ
Διαβάστε σήμερα στην «Εφημερίδα των Συντακτών»
Συντάξεις: Η κυβέρνηση κερδίζει, η Ν.Δ. Υπονομεύει/ Αχτσιόγλου: 55 δισ. το κόστος της πρότασης της ΝΔ/ Αποκλειστικό: Η αλήθεια για τους «Μακεδονομάχους» από αέρος/ Μπάχαλο... υψηλής ευκρίνειας στην ΕΡΤ/...
Διαβάστε σήμερα στην «Εφημερίδα των Συντακτών»
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Νόσος πόλεως
Οι στατιστικές δεν αρκούν για να καταγράψουν αυτό που ζουν σήμερα οι πιο πολλοί άνθρωποι στην Ελλάδα. Και αν η ανέχεια, με τόσους ανθρώπους σκαρφαλωμένους μέρα μεσημέρι στους κάδους των σκουπιδιών, δεν έχει...
Νόσος πόλεως
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νέα φτώχεια και ευημερία στην Ε.Ε.
Στην κατάμεστη για πρώτη φορά φέτος από χιόνια Στοκχόλμη ακούω την υπουργό Οικονομικών της Σουηδίας Μαγκνταλένα Αντερσον να λέει πως ο διορισμός εργατικής δύναμης με χαμηλούς μισθούς, που βελτιώνει φαινομενικά...
Νέα φτώχεια και ευημερία στην Ε.Ε.
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Ευελιξία», μετανάστευση, ανεργία
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 η βαθμιαία αύξηση της ανεργίας σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο οδήγησε δυστυχώς, μεταξύ των άλλων, το συμβούλιο αρχηγών των κρατών-μελών της Ε.Ε. σ’ ένα περιβάλλον...
«Ευελιξία», μετανάστευση, ανεργία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας