Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Στη γη της αιώνιας φωτιάς»

Το εξώφυλλο του βιβλίου του Γεώργιου Νικ.Σχορετσανίτης από τις εκδόσεις Βήτα

«Στη γη της αιώνιας φωτιάς»

  • A-
  • A+

Το εν λόγω βιβλίο του γιατρού και λογοτέχνη Γιώργου Σχορετσανίτη δεν περιέχει απλές περιγραφικές ταξιδιωτικές εντυπώσεις για τη χώρα του Αζερμπαιτζάν, αλλά είναι μία συμπυκνωμένη με λογοτεχνικό τρόπο γραφή της πολιτισμικής του, πολυκύμαντης ιστορίας, της πνευματικής του δημιουργίας και της προσφοράς αυτής της χώρας στον κόσμο.

Ακόμα και η γεωλογική της ιδιομορφία είναι καταλυτική στην αισθητική, οικονομική και πολιτιστική της  ανάπτυξη, αφού το Αζερμπαιτζάν εκτός από τα πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου κ.λπ. τα οποία είναι γνωστά από πολύ παλιά, η χώρα διαθέτει τα περισσότερα ηφαίστεια λάσπης στον κόσμο  τα οποία συνθέτουν ένα μοναδικό θέαμα όταν εκρήγνυνται.  Η ιστορική αρχαία θρησκεία του Ζωροαστρισμού έχει εδώ τις αφετηρίες της.

Η χώρα της αιώνιας φωτιάς λοιπόν είναι τα σπλάχνα και η μορφή της μαζί. Οι πολυσήμαντοι ποιητές, οι φιλόσοφοι και στοχαστές, η αστρονομία, η επιστήμη συνολικότερα, η μουσική, η αρχιτεκτονική κληρονομιά και κυρίως η μεγάλη ιατρική παράδοση, μέσα από την επαφή και τον επηρεασμό από τον Αραβικό πολιτισμό σε συνδυασμό με τις αρχαιότερες παραδόσεις  που αναμείχθηκαν, είναι θεμελιώδη πολιτισμικά στοιχεία με καθολικό χαρακτήρα του Αζερμπαιτζάν , που αναδεικνύονται στις σελίδες του μελετήματος.

Είναι χαρακτηριστικό από αυτήν την πλευρά πως ο διανοητής του 13ου αιώνα Tusi, είχε αναπτύξει  την εξελικτική θεωρία , έξι αιώνες πριν τον Δαρβίνο!

Ένα από τα κομβικά σημεία του βιβλίου είναι πως ο αναγνώστης εισάγεται σε μια διαδικασία μύησης της πολύπλευρης σχέσης  αυτής της χώρας με τον Ευρωπαϊκό πολιτισμό και <<σπάει>> στερεότυπα του μονοσήμαντου και στείρου Ευρωκεντρισμού που αρκετές φορές υπήρξε επικίνδυνος ομφαλοσκοπισμός.

Στοχαστές και επιστήμονες του Αζερμπαιτζάν ήρθαν σε επαφή με το οικονομικό και πνευματικό Ευρωπαϊκό γίγνεσθαι ήδη από τον μεσαίωνα, περίοδο εξαιρετικής άνθισης της χώρας, που υπήρξε πολιτισμικό κέντρο της Ευρασίας στον Μεγάλο Δρόμο του Μεταξιού.

Γι’ αυτή την ιστορική και πολιτιστική πλευρά ο συγγραφέας, σημειώνει μεταξύ των άλλων: «Στις αρχές της μεσαιωνικής περιόδου και αργότερα, ο Μεγάλος Δρόμος του Μεταξιού ήταν βασικός οικονομικός παράγοντας που συνέδεε όχι μόνο τις αυτοκρατορίες της Κίνας, του Βυζαντίου και του Αραβικού Χαλιφάτου, αλλά και των δεκάδων χωρών που ενέπιπταν στη σφαίρα της επιρροής  των προαναφερθέντων αυτοκρατοριών. Αυτό το μεγάλο δίκτυο συνεργασίας κάλυπτε τις νότιες και ακόμη τις βόρειες περιοχές της Ευρώπης.

»Εντός αυτών των τεραστίων πράγματι γεωγραφικών ορίων, ο μεγάλος δρόμος του μεταξιού βοήθησε τα μέγιστα στην ανάπτυξη των πόλεων, τη γεωργία, την ιδιωτική καλλιέργεια και την παραγωγή μεταξιού και καθιέρωσε τις χερσαίες και θαλάσσιες οδούς μεταφοράς, μια κυριολεκτικά μοναδική οικονομική εν τέλει διαδικασία στην ιστορία του πολιτισμού της Ευρασίας.

Το Αζερμπαιτζάν χρησίμευσε ως γέφυρα στην περιοχή της Κασπίας, που συνέδεε τον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και τη βορειοανατολική Ευρώπη. Πριν από τους μογγολικούς πολέμους, το Αζερμπαιτζάν, ήταν ένα από τα πλουσιότερα κράτη της Μέσης Ανατολής».

Ο Σχορετσανίτης, σημειώνει πως η περιοχή του Γκομπουτσάν, εξήντα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας Μπακού, αποτελεί το «εθνικό και ιστορικό ορόσημο του Αζερμπαιτζάν», είναι ένας τόπος που έχει καθορίσει την πολιτισμική φυσιογνωμία της χώρας αφού εκεί βρίσκονται τουλάχιστον έξι χιλιάδες βραχογραφίες που καλύπτουν μία εξαιρετικά μεγάλη περίοδο μεταξύ 5000 π. Χ. έως 40.000 π.Χ. και  προστατεύεται από την Ουνέσκο.

Ποίηση

Ο συγγραφέας γνώστης της ποίησης αυτής της χώρας έχει μεταφράσει ποιητές του Αζεμπαιτζάν σε άλλο του βιβλίο, παρουσιάζει και «Στη γη της αιώνιας φωτιάς», από τους μεγαλύτερους ποιητές, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν την ψυχή του λαού στην διαχρονική του πορεία. Καταρχάς τον Μαχαμμάντ Φιζουλί (1494/95  - 1555/56).

Ο μεγαλύτερος ποιητής και φιλόσοφος έγραψε αρκετά έργα του στα Αραβικά, τα Αζέρικα και  τα Περσικά. 

Γνώριζε ταυτόχρονα μαθηματικά, ιατρική, αστρονομία, θεωρία της μουσικής θεολογία, ιστορία κ.λπ. Υπήρξε δηλαδή ένα είδος καθολικού  ανθρώπου.

Προβάλλεται συνοπτικά αλλά καίρια το πολυσχιδές έργο του και η προσωπικότητά του. Ενδεικτικά δημοσιεύουμε μερικούς  στίχους του:

«Δεν έχω κανένα πόνο και θλίψη. Φοβάμαι μη διαλύσω
Αυτό που με απομακρύνει από εσένα αγάπη μου,
Το ξέρω πάρα πολύ καλά
Και όμως είμαι, στην πραγματικότητα, απρόθυμος να παραπονεθώ
Για το αν θα φύγεις από κοντά μου, εις μάτην
Αισθάνομαι όμως ότι είσαι κοντά μου, όπου κι αν είσαι
».

Ιατρική

Ο Σχορετσανίτης, είναι εξειδικευμένος μελετητής της  σημαντικής Ισλαμικής ιατρικής και έχει εκδώσει  μία μελέτη «Η Ιστορία της Ισλαμικής Ιατρικής».

Αντλώντας  από τον πλούτο αυτής της γνώσης του έχει αφιερώσει ένα ειδικό κεφάλαιο στο παρόν πόνημά του ε τίτλο : «Σύντομη Επισκόπηση της ιστορίας της ιατρικής στο Αζερμπαιτζάν».

Στην πολυποίκιλη παράθεση ιστορικών στοιχείων για την ιατρική εξέλιξη στην χώρα αυτή που ανάγονται στο 4.000 π. Χ. οι χειρουργικές επεμβάσεις στο κρανίο,  μετά την Περσική περίοδο αναφέρονται οι μεγάλες επιτεύξεις στην φάση του Αραβικού πολιτισμού που αναμιγνύονται οι διαφορετικές ιατρικές παραδόσεις αζερικές, τουρκικές, ελληνικές, ινδικές, αραβικές.

Σημειώνεται πως η άνοδος της σκέψης και των Επιστημών αρχίζει στα τέλη του δέκατου αιώνα, όταν επισκέπτονται το Αζερμπαιτζάν μεγάλοι διανοητές της Ανατολής, όπως ο Αμπού Αλί Ιμπν Σίνα ( 980 – 1037) και είχε πολλούς μαθητές με σημαντικότερο τον Ζωροάστρη φιλόσοφο, Bahmanyar.

Μεταξύ 8ου και 14ου αιώνα λειτουργούν πολλές κλινικές, νοσοκομεία δημόσια και φαρμακεία, αφού οι μεγάλες πόλεις της περιοχής αυτής είχαν 200.000  και 700.000 πληθυσμό, όταν αντίστοιχα η Φλωρεντία  το Παρίσι κ.λ.π. έφταναν τους 30.000 ανθρώπους. Οι μεγαλύτερες επιστημονικές επιτυχίες πραγματοποιούνται την περίοδο της μογγολικής κατάκτησης παρά την μεγάλη καταστροφή που επέφεραν οι Μογγόλοι.

Εξέχων φιλόσοφος και γιατρός αναφέρεται ο Τusi, ο οποίος εξέδωσε περισσότερα από 80 βιβλία μετά το 1200, ασχολήθηκε και προέκτεινε τα μαθηματικά του Ευκλείδη, διατύπωσε την άποψη πως υπάρχει γη δυτικά του Ατλαντικού Ωκεανού. Ταυτόχρονα σημειώνεται  από τον συγγραφέα πως, «αυτό που ξέρουν λίγοι άνθρωποι ωστόσο, είναι ότι κατά την περίοδο που μελετούσε ιατρική και ανατομία, ο Τusi ανέπτυξε επίσης τη βασική θεωρία της εξέλιξης, περισσότερα από 600 χρόνια πριν από τον Κάρολο Δαρβίνο». Το εν λόγω έργο μεταφράστηκε  στα Αγγλικά το 1964.

Στην πλούσια θεματολογία του βιβλίου υπάρχουν κεφάλαια για την έντεχνη και τη λαϊκή μουσική, τις παραδόσεις, καθώς και η επιχειρηματική δραστηριότητα των αδελφών Νόμπελ, οι οποίοι  εκμεταλλεύτηκαν τα πετρέλαια της περιοχής του Μπακού.                              

Συνολικά η μελέτη ανοίγει ορίζοντες σκέψης  βαθιάς επικοινωνίας και αγάπης για τον πολιτισμικό πλούτο της Ανατολής και των λαών της. 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μία ακόμη «μελέτη θανάτου»;
Κατάμεστη αίθουσα, διαρκής εγρήγορση του «κοινού» με περισσότερους νέους και νέες που επευφημούσαν κατά τη θεατρική ροή του έργου με τη συνδρομή δύο και μόνο ηθοποιών, του πανεπιστημιακού δασκάλου...
Μία ακόμη «μελέτη θανάτου»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, με το ποίημα «Το Σύνταγμα της Ηδονής» (που έχει συμπεριλάβει ο Γ.Π. Σαββίδης στον τόμο με τίτλο «Κρυμμένα Ποιήματα 1877-1923», εκδόσεις Ικαρος), ίσως πριν από την ψυχανάλυση...
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σκηνή
Σκηνή. Γράφω περισσότερο από σαράντα χρόνια στις εφημερίδες. «Κάνω σκηνή» στη σκηνή, γράφω, θυμώνω. Δεν έχω οδηγηθεί στο έγκλημα. Σωφρονίζω. Φρονηματίζομαι. Φρονώ πολλά. Κρύβω τα περισσότερα. Πολλοί φίλοι,...
Σκηνή
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Παιγνίδι Ανοιχτό» του Περοδασκαλάκη
Σε αυτό το λεηλατημένο τοπίο η εξαιρετική ποιητική συλλογή του Δημήτρη Περοδασκαλάκη, από τις σημαντικότερες των τελευταίων χρόνων, «Παιγνίδι Ανοιχτό», εκδόσεις Γαβριηλίδης, με την ποιότητά της επιτελεί σε...
«Παιγνίδι Ανοιχτό» του Περοδασκαλάκη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι μπορεί να κάνει η Ιστορία;
Δύο ποιητές, δύο λαοί που πάλευαν να ορθοποδήσουν. Καταγράφουν τους φόβους, τις αγωνίες των ανθρώπων, αποτιμούν τα ιστορικά γεγονότα χαράζοντας την Ιστορία. Τι μας μαθαίνει η Ιστορία; Οπως λέει και ο Patrick...
Τι μπορεί να κάνει η Ιστορία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατμόπλοιον Αγγέλικα
Το αίτημα για ελευθερία και αξιοπρέπεια, που οδηγεί στην αυτονομία του ανθρώπινου προσώπου, ακόμα και στις πιο καταπιεστικές συνθήκες της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, διατυπώνεται εύστοχα στο...
Ατμόπλοιον Αγγέλικα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας