Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Λογοτεχνία και δημοσιογραφία

Λογοτεχνία και δημοσιογραφία

  • A-
  • A+

Συχνά ακούω να λένε ότι η λογοτεχνία δεν «αφηγείται τη ζωή». Και ότι τη ζωή την αφηγούνται καλύτερα οι δημοσιογράφοι γιατί λόγω επαγγελματικής ενασχόλησης είναι πιο κοντά στα γεγονότα.

Δεν συμφωνώ γιατί δεν είναι ξεκάθαρο τι σημαίνει να «αφηγείσαι τη ζωή». Πιστεύω ότι σημαίνει να αντιλαμβάνεσαι αμέσως τι το σημαντικό βρίσκεται κοντά στην αλήθεια του καιρού μας.

Αλλά την αλήθεια του καιρού μας, εκείνη που ενδιαφέρει τη λογοτεχνία, δεν τη βρίσκουμε ποτέ στις σελίδες των εφημερίδων ή στα ρεπορτάζ που στέλνουν οι ειδικοί ανταποκριτές από τις καυτές περιοχές του κόσμου∙ εξάλλου τίποτε δεν γερνάει περισσότερο από την επικαιρότητα.

Αλλο είναι το πεδίο της λογοτεχνίας: είναι η διαρκής αναζήτηση ενός παρόντος πιο αληθινού από το παρόν στο οποίο ζούμε.

Είναι μια αναζήτηση μέσα από μια άλλη γλώσσα, διαφορετική από εκείνη την αναγκαία για να γράψεις ένα καλό άρθρο, και γι’ αυτό μπορείς να τη διαβάσεις έπειτα από πολλά χρόνια παραμένοντας πάντα ζωντανή και προξενώντας πάντα τις ίδιες συγκινήσεις.

Θα έλεγα ότι η ποιότητα μιας αφήγησης είναι η ανεπανάληπτη φόρμα που παίρνει σ’ αυτή η μοναχική (φυσιολογική ή ενστικτώδης) αναζήτηση της αλήθειας του καιρού της.

Αυτή η αλήθεια δεν έχει μόνο μια μορφή, αλλά πολλές και μεταβλητές και όχι μόνο στα γεγονότα που συμβαίνουν αλλά ακόμη και σ’ εκείνα τα πιθανά, που δεν συμβαίνουν.

Δεν μπορεί να εκφραστεί από καμιά επιστήμη ή ειδικότητα, ούτε μπορεί να οριστεί ούτε να περιγραφεί.

Είναι όμως κάτι που υπάρχει, στην οποία όλοι, λίγο ή πολύ, συμμετέχουν, και που αναγνωρίζουν μόνον ύστερα από την αποκάλυψη ενός καλλιτέχνη.

Ενας αφηγητής μπορεί να τη συλλάβει με μια λέξη («Η βραδύτητα» του Κούντερα) ή μόνο με ένα επίθετο («Ο ξένος» του Καμί) που χρησιμοποιούνται με μια διαφορετική και αποκαλυπτική έννοια.

Η Πολιτική, η Ιδεολογία, η Μόδα, η Τηλεόραση, η Διαφήμιση, οι Εφημερίδες πιστεύουν ότι μας μιλούν για την αλήθεια του καιρού μας, αλλά δεν μπορούν παρά να τη χειραγωγήσουν σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα.

Ο,τι συμβαίνει, ό,τι φαίνεται μέσα από αυτούς τους φακούς, σχεδόν πάντα παραμορφώνεται, ακόμη και στη δομή των φράσεων και την επιλογή των εικόνων.

Οποιος καλλιτέχνης, ενστικτωδώς, ψάχνει να διηγηθεί κάτι σχετικό με την αλήθεια του καιρού μας, να ακουμπήσει το «νεύρο του καιρού», πρέπει να κρατιέται μακριά από όλα αυτά και, αν και το γνωρίζει καλά, πρέπει να είναι απροκατάληπτος και ανιδιοτελής.

*Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκστρατεία του Ερντογάν ενάντια στον Τύπο
Παρ’ όλες τις δηλώσεις του Ερντογάν και τις επιθέσεις… αγάπης προς τους δημοσιογράφους, η αλήθεια είναι ότι ο Τούρκος πρόεδρος τους απεχθάνεται, όπως και την οποιαδήποτε αντιπολιτευτική φωνή. Οταν η...
Η εκστρατεία του Ερντογάν ενάντια στον Τύπο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενημέρωση, όχι fake news: το ιστορικό ραντεβού της Ευρώπης
Πριν από τρεις μήνες, στις 12 Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφιζε μαζικά υπέρ ενός προσχεδίου-οδηγίας που θα επιτρέπει επιτέλους στον Τύπο και στα Πρακτορεία Ειδήσεων να ελπίζουν ότι θα αμείβονται από...
Ενημέρωση, όχι fake news: το ιστορικό ραντεβού της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρόστερ και δημοσιογραφία
Στην πρωτόγνωρη για τους εργαζόμενους και ακόμα πιο σκληρή από το παρελθόν αυτή συνθήκη –την οποία προφανώς δεν είχε διανοηθεί ούτε η σημαντική εκείνη μερίδα δημοσιογράφων του ΔΟΛ και άλλων που είχε επενδύσει...
Ρόστερ και δημοσιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπορούμε να σταματήσουμε τη ρητορική μίσους και τη διασπορά ψευδών ειδήσεων;
Οι όροι fake news, hate speech, hoax εμφανίζονται όλο και συχνότερα στη διεθνή βιβλιογραφία για να περιγράψουν φαινόμενα εξαπάτησης και παραπλάνησης των πολιτών στην προσπάθειά τους να ενημερωθούν. Ποια θα...
Μπορούμε να σταματήσουμε τη ρητορική μίσους και τη διασπορά ψευδών ειδήσεων;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η (ανταλλακτική) αξία της σιωπής
Ο Τζούλιαν Ασάνζ είναι αυτό που λένε «Ο ελέφαντας στο δωμάτιο». Δηλαδή, το καναρίνι βαθιά στο ορυχείο, που το κελάηδημά του προηγείται του θανάτου του. Η πορεία του Ασάνζ και ο προβλεπόμενος θάνατός του, εάν...
Η (ανταλλακτική) αξία της σιωπής
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Θάψτε την είδηση, αλλά όχι τον ύπνο του Κυριάκου Μητσοτάκη
Από το πρωί παίζει μία πολύ σημαντική είδηση: εισαγγελείς λένε πως έλαβαν καταγγελία ότι ο Γιάννης Στουρνάρας απείλησε μάρτυρα στην υπόθεση Novartis.
Θάψτε την είδηση, αλλά όχι τον ύπνο του Κυριάκου Μητσοτάκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας