• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 9.6°C / 12.3°C
    3 BF
    81%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.9°C / 11.2°C
    2 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 13.3°C
    4 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.9°C / 8.3°C
    1 BF
    60%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.7°C
    3 BF
    76%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 9.3°C
    1 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 5.6°C
    2 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    2 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.2°C / 14.1°C
    2 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.3°C
    1 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 12.2°C / 15.4°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.5°C / 13.5°C
    5 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.3°C / 14.3°C
    3 BF
    73%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 8.4°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.8°C / 10.1°C
    2 BF
    81%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 14.8°C
    1 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 12.1°C
    0 BF
    80%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 11.0°C
    2 BF
    77%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 11.2°C
    1 BF
    73%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    1 BF
    89%

Μπορούμε να σταματήσουμε τη ρητορική μίσους και τη διασπορά ψευδών ειδήσεων;

  • A-
  • A+

Οι όροι fake news, hate speech, hoax εμφανίζονται όλο και συχνότερα στη διεθνή βιβλιογραφία για να περιγράψουν φαινόμενα εξαπάτησης και παραπλάνησης των πολιτών κατά την προσπάθειά τους να ενημερωθούν.

Τα φαινόμενα αυτά αυξάνονται με τις δυνατότητες διάχυσης της πληροφορίας που προσφέρουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η ανθρώπινη ανάγκη της συντροφικότητας γίνεται πλέον ψηφιακή και ικανοποιείται από ένα μίγμα ερεθισμάτων και ανταλλαγών που διαμορφώνουν από κοινού αλγόριθμοι, διαφημιστικές αναρτήσεις και οι κάθε λογής διαδικτυακές κοινότητες.

Σε καθημερινή βάση εκτιμάται ότι δημιουργούνται 1,5 εκατομμύριο νέες ιστοσελίδες παγκοσμίως και πραγματοποιούνται δισεκατομμύρια ψηφιακές ανταλλαγές περιεχομένου κάθε τύπου.

Ακόμη και οι μελέτες που αναφέρουν ότι ο συνολικός αριθμός των sites μειώθηκε το 2015 διαπιστώνουν ότι υπάρχει εκθετική ανάπτυξη της διακίνησης δεδομένων, τόσο ώστε πράγματι να μιλάμε για ένα νέο σύμπαν.

Αυτό το σύμπαν του roaming, των downloads, των big data, του streaming και του cloud computing λειτουργεί καταλυτικά και σε έναν βαθμό ανεξάρτητα από τον υπόλοιπο πραγματικό κόσμο, καθώς παράγει νέες αγορές και υπηρεσίες που επηρεάζουν τις προτιμήσεις, τις επιλογές και εν τέλει τις συνήθειες των πολιτών.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν γεγονότα όπως το Brexit και η εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ.

Το διαδίκτυο και η επικοινωνιακή αξιοποίησή του από τα αντιμαχόμενα επιτελεία φαίνεται να έπαιξαν καθοριστικό ρόλο τόσο κατά τη διάρκεια της καμπάνιας του δημοψηφίσματος για το Brexit όσο και κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα outsiders κέρδισαν την κούρσα παρά την απροκάλυπτη υποστήριξη των mainstream μέσων ενημέρωσης τόσο στην Κλίντον όσο και στο βρετανικό κίνημα του Ναι - Μένουμε Ευρώπη.

Σε πολλές χώρες έχουν ήδη αρχίσει να ανησυχούν για το τι συνέβη στο διαδίκτυο και πώς ο κόσμος μας μπορεί να αλλάζει προς το χειρότερο από την ικανότητα διαφόρων κέντρων εξουσίας να προσελκύουν νέους, κυρίως, ανθρώπους στους κόλπους τους.

Ποια θα μπορούσε να είναι η λύση στο πρόβλημα; Μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες προκρίνουν τη δημιουργία μιας θέσης ανεξάρτητου «διαμεσολαβητή» (ombudsman), ο οποίος θα εξετάζει τις καταγγελίες και θα δίνει το πράσινο φως για να «κατεβούν» αναρτήσεις.

Πόσος χρόνος θα χρειάζεται, όμως, ώστε ο «διαμεσολαβητής» να μπορεί να ελέγξει μια κατηγορία;

Και δεν είναι μόνο ζήτημα όγκου αλλά και ζήτημα ποιότητας.

Σε μια τέτοια θέση ο οποιοσδήποτε θα είναι αναγκασμένος να εξετάσει όλες τις παραμέτρους, να μελετήσει το θέμα, να εξετάσει νόμους και νομολογία.

Προφανέστατα, λοιπόν, θα χρειαζόταν αρκετός χρόνος. Και μάλιστα για το ίδιο πράγμα που ένας έμπειρος αρχισυντάκτης θα μπορούσε να κάνει σε τρία λεπτά.

Η Γαλλία δείχνει ήδη τον δρόμο με ένα καινούργιο νομοσχέδιο που βρίσκεται αυτήν τη στιγμή στη Γερουσία και που προβλέπει μια απλή διαδικασία: οι εταιρείες που δεν είναι σίγουρες για το τι πρέπει να κάνουν καθώς και για να αποφευχθεί ο υπερβάλλων ζήλος ή η λογοκρισία, ιδιαίτερα εάν υπάρχει καταγγελία, θα προσφεύγουν στον εθνικό διαμεσολαβητή.

Εάν το σύστημα λειτουργήσει, θα μπορούσαν να το αντιγράψουν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Από πλευράς εταιρειών το Facebook έχει ξεκινήσει πιλοτικά ένα πρόγραμμα «επιβεβαίωσης στοιχείων».

Οταν συμπληρωθεί ένας μεγάλος αριθμός από χρήστες που «μαρκάρουν» ένα άρθρο ως ανακριβές, το Facebook ζητά από εθελοντές οργανισμούς να επιβεβαιώσουν τα στοιχεία.

Εάν τα θεωρήσουν ανακριβή, η εταιρεία τα «μαρκάρει» ως «διαφιλονικούμενα (disputed)» και δεν έχουν πια «προτεραιότητα» στην εμφάνιση.

Δεν υπάρχουν ακόμα αποτελέσματα από τις δοκιμές, αλλά ένα τέτοιο σύστημα απαιτεί γερές επενδύσεις και δεν μπορεί να αφεθεί μόνο σε χέρια εθελοντών.

Δεν είναι άλλωστε τα κεφάλαια που λείπουν σε εταιρείες όπως το Facebook, η Google, το Twitter.

Στη Γερμανία, όπου οι νόμοι για τη ρητορική μίσους είναι αυστηρότατοι, το 2015 ο υπουργός Δικαιοσύνης, Χέικο Μας, δημιούργησε μια «δύναμη κρούσης» με τις παραπάνω εταιρείες, με στόχο να συμφωνήσουν ένα σύστημα όπου παράνομες αναρτήσεις θα σβήνονται εντός 24ώρου.

Ομως τον περασμένο Σεπτέμβριο παρουσιάστηκε η έκθεση εργασιών η οποία έδειξε ότι το πρόγραμμα δεν πηγαίνει και τόσο καλά, το Facebook διαγράφει το 46%, το YouTube 10% και το Twitter 1% από τις αναρτήσεις που «μαρκάρονται» από απλούς πολίτες.

Ας σημειώσουμε ότι ο χρόνος απόκρισης για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων για τον αλγόριθμο του YouTube ή μετά από καταγγελία εταιρείας είναι πράγματι γύρω στις 24 ώρες ή και λιγότερες.

Στο πλαίσιο αυτό υπάρχει άμεση ανάγκη ο κάθε πολίτης και μάλιστα από νεαρή ηλικία να «εκπαιδευτεί» στο πώς λειτουργούν τα μέσα, πώς διαμορφώνεται η ατζέντα τους, πώς να ανακαλύπτει τις κοινωνικές, πολιτικές ή οικονομικές ομάδες που κρύβονται πίσω από «τις γραμμές» που διαβάζει.

Και φυσικά ο ο εγγραμματισμός στα μέσα περιλαμβάνει τόσο τα παραδοσιακά μέσα, δημόσια και ιδιωτικά, αλλά και τα νέα μέσα.

Δεν είναι μόνο το διαδίκτυο που αλλάζει τα δεδομένα.

Τα fake news που ανακάλυψαν τώρα τα «παραδοσιακά μέσα» ως πρόβλημα είναι στην ουσία και δικό τους δημιούργημα, γιατί πολύ συχνά εδώ και δεκαετίες έχουν χρησιμοποιηθεί από τις -οικονομικές και πολιτικές- ολιγαρχίες ως μέσο παραπλάνησης και εξαπάτησης των πολιτών.

*Γενικός γραμματέας Ενημέρωσης και Επικοινωνίας στο υπ. ΨΗΠΤΕ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκστρατεία του Ερντογάν ενάντια στον Τύπο
Παρ’ όλες τις δηλώσεις του Ερντογάν και τις επιθέσεις… αγάπης προς τους δημοσιογράφους, η αλήθεια είναι ότι ο Τούρκος πρόεδρος τους απεχθάνεται, όπως και την οποιαδήποτε αντιπολιτευτική φωνή. Οταν η...
Η εκστρατεία του Ερντογάν ενάντια στον Τύπο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενημέρωση, όχι fake news: το ιστορικό ραντεβού της Ευρώπης
Πριν από τρεις μήνες, στις 12 Σεπτεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφιζε μαζικά υπέρ ενός προσχεδίου-οδηγίας που θα επιτρέπει επιτέλους στον Τύπο και στα Πρακτορεία Ειδήσεων να ελπίζουν ότι θα αμείβονται από...
Ενημέρωση, όχι fake news: το ιστορικό ραντεβού της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρόστερ και δημοσιογραφία
Στην πρωτόγνωρη για τους εργαζόμενους και ακόμα πιο σκληρή από το παρελθόν αυτή συνθήκη –την οποία προφανώς δεν είχε διανοηθεί ούτε η σημαντική εκείνη μερίδα δημοσιογράφων του ΔΟΛ και άλλων που είχε επενδύσει...
Ρόστερ και δημοσιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λογοτεχνία και δημοσιογραφία
Συχνά ακούω να λένε ότι η λογοτεχνία δεν «αφηγείται τη ζωή». Και ότι τη ζωή την αφηγούνται καλύτερα οι δημοσιογράφοι γιατί λόγω επαγγελματικής ενασχόλησης είναι πιο κοντά στα γεγονότα. Δεν συμφωνώ γιατί δεν...
Λογοτεχνία και δημοσιογραφία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοσιότητα της προδικασίας ως αντικίνητρο για την εξακρίβωση της αλήθειας
Το τελευταίο διάστημα η κοινωνία γίνεται μάρτυρας μιας υπερδημοσιότητας που λαμβάνει χώρα για εγκλήματα που τελούνται σε βάρος ανηλίκων, καθώς όλα τα ΜΜΕ ασχολούνται εκτενώς με τις περιπτώσεις που έρχονται...
Η δημοσιότητα της προδικασίας ως αντικίνητρο για την εξακρίβωση της αλήθειας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σερβίρισμα (ιστορικών) παραμυθιών
Αυτά τα κατασκευασμένα παραμύθια, ένα είδος ψευδο-ειδήσεων, κρύβουν τους λόγους, γιατί και για ποιους λόγους έγινε ένα συγκεκριμένο περιστατικό. Και καταστρατηγούν την ίδια την ψυχή της ενημέρωσης, που είναι ο...
Σερβίρισμα (ιστορικών) παραμυθιών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας