• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    36°C 32.3°C / 36.8°C
    3 BF
    27%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.8°C / 37.8°C
    3 BF
    33%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.7°C / 35.4°C
    2 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.7°C / 32.9°C
    3 BF
    22%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 33.5°C
    3 BF
    43%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    37°C 34.6°C / 39.4°C
    2 BF
    15%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.4°C / 31.4°C
    2 BF
    19%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    36°C 36.3°C / 36.3°C
    2 BF
    26%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.8°C / 33.2°C
    4 BF
    50%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    35°C 32.3°C / 34.9°C
    4 BF
    31%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    33°C 30.8°C / 33.4°C
    4 BF
    31%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.2°C / 32.7°C
    2 BF
    40%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    3 BF
    51%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.5°C / 35.9°C
    3 BF
    26%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 33.4°C / 34.9°C
    2 BF
    30%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    32°C 32.1°C / 32.8°C
    3 BF
    41%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    35°C 32.5°C / 36.0°C
    3 BF
    16%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 31.0°C / 32.3°C
    3 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    35°C 31.7°C / 35.3°C
    3 BF
    32%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    34°C 34.0°C / 34.0°C
    2 BF
    18%

Νεοφιλελεύθερος εθνικισμός και Αριστερά

  • A-
  • A+

Ο απρόβλεπτος και αναθεωρητικός χαρακτήρας της πολιτικής Τραμπ, όπως και του Ερντογάν, της πολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη, και αλλού αποτελούν ακραία σημάδια της μοιραίας μετάλλαξης του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Το απρόβλεπτο και ο αναθεωρητισμός είναι έτσι κι αλλιώς δομικά στοιχεία του νεοφιλελευθερισμού.

Η ρήξη της διαιρετικής τομής Δεξιάς-Αριστεράς, που εγκαινίασε η σύμπλευση της σοσιαλδημοκρατίας με τη Δεξιά, και κατά συνέπεια η άρνηση της ταξικότητας που διέπει τις κοινωνικές σχέσεις και που είχε κινητοποιήσει συγκρούσεις αλλά και δημοκρατικές συναινέσεις τον 20ό αιώνα, η σχηματοποίηση και η απογύμνωση από το κοινωνικό περιεχόμενό τους των αξιών της δημοκρατίας αποτελούν εμβληματικά παραδείγματα μιας νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης που βασίστηκε πάνω σε συνεχείς ρήξεις και αναθεωρήσεις του παρελθόντος.

Η αντικατάσταση των αξιών από κανόνες δεν αποτέλεσε απλώς την πρώτη φάση προσαρμογής και ομογενοποίησης των κοινωνιών στις ανάγκες ενός ανεξέλεγκτου καπιταλισμού, αλλά επί της ουσίας έσπασε θεσμικά και αξιακά όρια και εξοικείωσε τις κοινωνίες με το απρόβλεπτο, με την ακραία εκδοχή του νεοφιλελευθερισμού.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι εμβληματικός εκπρόσωπος αυτής της ακραίας εκδοχής: του νεοφιλελεύθερου εθνικισμού, κινητήρια δύναμη εξουσίας και νέα δυναμική της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης.

Αν λοιπόν ο εθνικισμός είναι γέννημα-θρέμμα του καπιταλισμού, ο νεοφιλελεύθερος εθνικισμός είναι γέννημα-θρέμμα του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού.

Δεν διεκδικεί την κατάργηση της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης, αντιθέτως διεκδικεί την απόλυτη ή μερική οικειοποίησή της στο όνομα της ισχύος και της ανωτερότητας του έθνους.

Εχει ορμητικότητα: ενδύεται τον μανδύα των πιο παλιών και ξεπερασμένων εθνικιστικών σχημάτων, χρησιμοποιεί μια δημαγωγική και απλοϊκή ρητορική στο πλαίσιο της οποίας τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα συρρικνώνονται σε προνόμια αυτών που αξίζουν (με όρους ρατσιστικούς, θρησκευτικούς, πολιτισμικούς) να ανήκουν στο έθνος.

Ο Τραμπ δεν ξαναγυρίζει τις ΗΠΑ σε απομονωτισμό τύπου Μεσοπολέμου.

Αντιθέτως, επινοεί έναν αυτοκρατορισμό, όχημα οικειοποίησης της παγκοσμιοποίησης, σε συμμαχία με άλλα ισχυρά έθνη, εναντίον άλλων ισχυρών και γι' αυτό απειλητικών εχθρών.

Αυτός ο εθνικιστικός αυτοκρατορισμός δεν αναθεωρεί μόνο τις σχέσεις των ΗΠΑ με τον κόσμο (και την Ε.Ε.), αλλά και τη σχέση του αμερικανικού έθνους με τον εαυτό του: αναθεωρεί τη θεμελιακή, ομοσπονδιακή συγκρότηση του αμερικανικού έθνους.

Γι' αυτό άλλωστε συσπειρώνει εναντίον του τόσες δυνάμεις αντίστασης που, εκκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες, ανακαλούν το θεσμικό και κινηματικό βάθος της δημοκρατικής και ομοσπονδιακής μνήμης της Αμερικής.

Η αντιπαράθεση του Τραμπ με την Ευρώπη δεν είναι χειραφετική για τα πιο ανίσχυρα κράτη της Ε.Ε., αντιθέτως ενισχύει τους εθνικισμούς και τον ακραίο, ευρωπαϊκό νεοφιλελευθερισμό.

Η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση στην Ευρώπη βασίστηκε στην πλήρη κατίσχυση της λογικής του δυτικού βορειοατλαντισμού.

Ξαναπήρε το νήμα από την ιδρυτική πράξη της ΕΟΚ και του ΝΑΤΟ, επικαιροποίησε στοιχεία του ψυχροπολεμισμού και περιθωριοποίησε (κυρίως μετά την προδοσία της σοσιαλδημοκρατίας) το διάβημα της ευρωπαϊκής Αριστεράς (και όχι μόνο) για μια Ευρώπη των αξιών, της ισότητας των λαών της, με προοπτική διεθνισμού, εναντίον της λογικής του βορειοατλαντισμού.

Η Γερμανία του Σόιμπλε προχώρησε ένα βήμα πιο πέρα: δανειζόμενη στοιχεία από έναν γερμανικό αυτοκρατορισμό του τέλους 19ου-αρχών 20ού αιώνα και επαναθεμελιώνοντας τις αρχές του γερμανικού, οικονομικού εθνικισμού της δεκαετίας ’50, άρχισε να εμπεδώνει τη λογική της ισχυρής Ευρώπης – της ισχυρής γερμανικής Ευρώπης, όχημα της Γερμανίας για προνομιακή οικειοποίηση της παγκοσμιοποίησης.

Το Grexit αποτελεί δομικό στοιχείο της ιδεολογίας Σόιμπλε περί ισχυρών (ή πειθαρχημένων) εθνών και όχι συγκυριακή πολιτική.

Ωστόσο, αν ο εθνικισμός του Τραμπ ταράζει την ψυχή του αμερικανικού έθνους, η πολιτική του Σόιμπλε, και όσων συμμερίζονται την ιδεολογία του, ροκανίζει τα θεμέλια της Ευρώπης: οδηγεί μοιραία στην ανάπτυξη φυγόκεντρης δυναμικής στην Ε.Ε. και την ενίσχυση της Ακροδεξιάς, γιατί δεν υπάρχει ευρωπαϊκό έθνος, δεν υπάρχει μια ομοσπονδιακή, ευρωπαϊκή συγκρότηση με ιστορικό βάθος, θεσμική και κινηματική μνήμη.

Με δεδομένα τα παραπάνω, για την Αριστερά δεν τίθεται δίλημμα. Αν η αντίσταση στο -επινόησης Σόιμπλε- Grexit αποτέλεσε για τον ΣΥΡΙΖΑ πράξη αντίστασης κατά του σκληρού νεοφιλελευθερισμού της Ε.Ε. και της αποσύνθεσής της, τότε η σθεναρή αντίσταση στον νεοφιλελεύθερο εθνικισμό του Τραμπ συνιστά αδιαπραγμάτευτη πράξη αντίστασης κατά της ακροδεξιάς ρητορικής και πολιτικής.

Δεν υπάρχει πατριωτικό συμφέρον για την Αριστερά που να εξυπηρετείται από τέτοιους ακραίους εθνικισμούς.

Η Αριστερά τοποθετείται αξιακά κατά του εθνικισμού, του ρατσισμού, της λογικής των πολιτισμικά ανώτερων, όπως επίσης και κατά της λιτότητας, που είναι η ευρωπαϊκή έκφραση του γερμανικού εθνικισμού.

Από την άλλη μεριά, σε αυτό το πολύ δύσκολο γύρισμα της νέας σελίδας της παγκόσμιας Ιστορίας, η Αριστερά είναι υποχρεωμένη να ξανανοίξει τη συζήτηση με την κοινωνία για το πού ανήκουμε και με ποιους, τι συνέπειες και ποια προοπτική έχει αυτό το ανήκειν, κι αυτό με όρους δημοκρατικών αξιών, γεωπολιτικότητας και συγγένειας συμφερόντων με βάση ταξική και πατριωτική.

Είναι υποχρεωμένη να ξανασυζητήσει από αριστερή σκοπιά τις συμφέρουσες βεβαιότητες που επέβαλε κυρίως από το ’90 και μετά μια ντόπια, καθεστωτική πολιτική και οικονομική ελίτ, χωρίς καμιά συζήτηση με την κοινωνία, χωρίς καμιά προσπάθεια κινητοποίησης της κοινωνίας ώστε να σκεφτεί κριτικά, αναστοχαστικά και προοπτικά τον εαυτό της και το περιβάλλον της.

Η Αριστερά ορίζει τον πατριωτισμό και το ανήκειν εν τόπω και χρόνω - ούτε με όρους συγγένειας γένους (ξανθό ή λευκό), θρησκείας, ισχύος, ούτε όμως και με βεβαιότητες ενός -αδιαμεσολάβητου από την κοινωνία- εργαλειακού ανήκειν.

Ορίζει λοιπόν μαζί με την κοινωνία τους όρους και τους συνοδοιπόρους, τις αρχές και τις αξίες σε έναν αγώνα που διεξάγεται εν τόπω και χρόνω: κι αυτός ο τόπος -ο ευρωπαϊκός- ορίζεται πάνω απ’ όλα γεωπολιτικά και αξιακά.

*βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, ιστορικός

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης
Η Αριστερά παγκοσμίως, αλλά και στον τόπο μας, δεν το «βάζει κάτω». Ελπίζω, πιστεύω και διαβλέπω ότι τελικά το «πολιτικο-κοινωνικό κακό» της πανδημίας θα γίνει ο «δεύτερος ίππος» του καπιταλισμού και της...
Πανδημία και παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τέλος του νεοφιλελευθερισμού;
Το καπιταλιστικό κράτος δεν έφυγε ποτέ. Ο νεοφιλελευθερισμός δεν μείωσε το κράτος -αυτό που έκανε ήταν να συρρικνώσει στον μέγιστο βαθμό το κοινωνικό κράτος.
Τέλος του νεοφιλελευθερισμού;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μεταξύ άλλων, ο νεοφιλελευθερισμός;
O καπιταλισμός, ιδίως ως νεοφιλελευθερισμός, παύει να αποτελεί τον κύριο πόλο έναντι του οποίου αγωνίζεται και αποκτά τον λόγο ύπαρξής της η Αριστερά, και θεωρείται, στη χειρότερη περίπτωση, ως η φυσιολογική...
Μεταξύ άλλων, ο νεοφιλελευθερισμός;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ανατολική Ευρώπη
Η παραδοσιακή λοιπόν Ανατολική Ευρώπη, ως πολιτικο-οικονομική οργάνωση του κρατικού σοσιαλισμού, ανήκει στο ιστορικό παρελθόν. Αλλά ζούμε στην εποχή μιας άλλης Ανατολικής Ευρώπης, η οποία δομείται και...
Ο νεοφιλελευθερισμός στην Ανατολική Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Νεοφιλελευθερισμός, η γεροντική ασθένεια του καπιταλισμού
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη διανύει τις πρώτες ημέρες της, συγκροτήθηκε, ψήφισε τα πρώτα νομοσχέδιά της, ανακοίνωσε τις προθέσεις της για το μέλλον και έδωσε το στίγμα της. Μπορούμε πλέον να κάνουμε εμπεριστατωμένη...
Νεοφιλελευθερισμός, η γεροντική ασθένεια του καπιταλισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να ενισχυθεί η πρωτοπορία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρώπη
Η ανησυχία σχετικά με τις περιβαλλοντικές καταστροφές που επαναλαμβάνονται στην Ελλάδα και την Ευρώπη, και ενώ είναι εδώ και πολλά χρόνια γνωστές οι προβλέψεις για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, πρέπει...
Να ενισχυθεί η πρωτοπορία του ΣΥΡΙΖΑ στην Ευρώπη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας