Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μια δημοκρατία που αυτοκτονεί
AP Photo / Eugene Hoshiko

Μια δημοκρατία που αυτοκτονεί

  • A-
  • A+

Προσεγγίσεις στο φαινόμενο Τραμπ υπάρχουν σίγουρα πολλές. Καμία όμως δεν μπορεί καν να ξεκινήσει χωρίς να λάβει υπόψη τι συνέβη την πρώτη μέρα της νέας κρατικής εξουσίας.

Είναι πολύ πιθανόν η μέρα αυτή να σημαδέψει την Ιστορία βαθύτερα από οποιαδήποτε πράξη τής εν λόγω κυβέρνησης, η οποία μέσα σε μια βδομάδα, με πρωτοφανή αλαζονεία εκτελεστικής εξουσίας, έχει ήδη περάσει σε έναν χώρο συνταγματικής παρανομίας.

Η 21η Ιανουαρίου υπήρξε η μέρα των πολυπληθέστερων διαδηλώσεων στην Ιστορία της Αμερικής.

Διαδηλώσεις έλαβαν μέρος σε κάθε πολιτεία ανεξαιρέτως και στις περισσότερες πόλεις (όπως στο Λος Αντζελες ή στη Βοστόνη) σημειώθηκαν οι μεγαλύτερες διαδηλώσεις στην Ιστορία τους.

Σύνολο 637 διαδηλώσεις, πολλές από αυτές σε πόλεις και πολιτείες που εξέλεξαν τον Τραμπ.

Ταυτόχρονα διαδηλώσεις οργανώθηκαν σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, συμπεριλαμβανομένης και της Ανταρκτικής!

Το φαινόμενο Τραμπ σηματοδοτεί το παράδοξο να ασκεί εξουσία μια εκλεγμένη κυβέρνηση μειοψηφίας.

Η εκλογή της νέας κυβέρνησης έγινε εναντίον σχεδόν 3 εκατομμυρίων παραπάνω ψήφων υπέρ της ηττημένης αντιπάλου, γι’ αυτό εξάλλου η πρώτη μέρα της νέας εξουσίας σημαδεύτηκε άμεσα από τη μεγαλύτερη δημόσια απονομιμοποίηση κυβέρνησης στην Ιστορία της χώρας.

Φορμαλιστικές αντιλογίες του τύπου «μα έτσι είναι το εκλεκτορικό σύστημα των ΗΠΑ» είναι εκφράσεις γυμνού κυνισμού.

Η εκλογή του προέδρου Τραμπ μπορεί να είναι νόμιμη σύμφωνα με το εκλογικό σύστημα της χώρας, αλλά η νομιμοποίησή της ακυρώνεται πάραυτα από την έννομη απόρριψή της από την πλειοψηφία της κοινωνίας.

Οπότε έχουμε να κάνουμε με το παράδοξο σχήμα μιας εκλεγμένης κρατικής εξουσίας εναντίον της κοινωνίας που (δεν) την εξέλεξε.

Θα μπορούσαμε να διασκεδάσουμε με όλα αυτά, αποδεχόμενοι το γεγονός ότι έτσι κι αλλιώς η δημοκρατία είναι πολίτευμα υψηλού ρίσκου, στο οποίο κατά καιρούς θριαμβεύουν εξέχοντες δημαγωγοί.

Μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με την αποτυχία της δημοκρατίας.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι γι’ αυτό, αλλά για την ώρα το εστιάζω σε τουλάχιστον δύο σκανδαλώδη σημεία:

Πρώτον, στις αμερικανικές εκλογές καταγγέλλεται πως παρενέβησαν ξένες δυνάμεις (Ρώσοι χάκερ, αν όχι με την εντολή, σίγουρα με την ανοχή του Πούτιν), οι οποίες επηρέασαν το αποτέλεσμα.

Κατά πόσο ακριβώς το επηρέασαν δεν μας ενδιαφέρει, γιατί το γεγονός και μόνο της ξένης παρέμβασης καταλύει τη δημοκρατία.

Το ότι σε κάθε άλλη ιστορική συγκυρία το συγκεκριμένο γεγονός θα ήταν αφορμή ακόμη και για πυρηνική σύγκρουση υπερδυνάμεων, ενώ τώρα είναι απλά ένα αμελητέο σημείο καθημερινής ειδησεογραφίας, δείχνει από μόνο του το πρωτόγνωρο ιστορικό-πολιτικό πεδίο της υπόθεσης.

Δεύτερον, η παρέμβαση των Ρώσων δεν ήταν απλώς κάποιο ταραχοποιό σαμποτάζ.

Ηταν αποτέλεσμα ενός συσχετισμού συμφερόντων, τα οποία ο νέος πρόεδρος προφανώς εξυπηρετεί.

Αυτό φάνηκε πεντακάθαρα όταν επέλεξε για υπουργό Εξωτερικών τον Ρεξ Τίλερσον, γενικό διευθυντή της Exxon Mobil, της μεγαλύτερης μη κρατικής εταιρείας πετρελαίων στον κόσμο.

Είναι γνωστό ότι ο Τίλερσον έχει συνάψει συμφωνία εξόρυξης πετρελαίων με τη Ρωσία, αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων, η οποία δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί λόγω των κυρώσεων που η προηγούμενη κυβέρνηση Ομπάμα (μαζί με την Ε.Ε.) έχουν επιβάλει στη Ρωσία.

Μία από τις πρώτες κινήσεις που έγιναν από τη νέα κυβέρνηση ήταν η μαζική απόλυση των πιο υψηλόβαθμων στελεχών του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κυριολεκτικά ένα πογκρόμ εναντίον μη κομματικών λειτουργών με εμπειρία δεκαετιών.

Ο νέος υπουργός, πριν καν αναλάβει επίσημα καθήκοντα, καθαρίζει τον χώρο από οποιαδήποτε θεσμικά εμπόδια ενδέχεται να καθυστερήσουν τα πλάνα του.

Στο μεταξύ, η σύλληψη και εξαφάνιση (κυριολεκτικά) δύο κορυφαίων στελεχών των μυστικών υπηρεσιών στη Ρωσία με κατηγορίες προδοσίας για συνεργασία με τη CIA επί προεδρίας Ομπάμα συνιστούν την ακριβώς αντίστοιχη κίνηση.

Δεν πρόκειται για συνωμοσιολογία. Η σύμπραξη συμφερόντων περί τους Πούτιν και Τραμπ είναι γεγονός και τα συμφέροντα είναι απροκάλυπτα.

Η ελίτ του διεθνούς κεφαλαίου ανέκαθεν επηρέαζε τις διάφορες κρατικές πολιτικές εξελίξεις.

Ομως τώρα προχώρησε πολύ πιο πέρα: κατέλαβε κυριολεκτικά το ισχυρότερο πολιτικό πόστο στον πλανήτη.

Οι ΗΠΑ πλέον βρίσκονται σε πρωτοφανή συνταγματική και γενικότερα θεσμική κρίση.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει αν θεσμοί περίπου 250 ετών μπορούν να αντέξουν το νέο καθεστώς πραγμάτων, αν οι δικλίδες ασφαλείας των νομικών και δικαστικών οργάνων θα μπορέσουν να λειτουργήσουν ως οφείλουν και, ταυτόχρονα, αν ο Τύπος θα μπορέσει να διατηρήσει την ελευθερία που του παρέχει το Σύνταγμα.

Ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί να πάσχει από φασιστικές τάσεις απολυταρχισμού που έχουν στοιχειωθεί όχι τόσο ιδεολογικά όσο ψυχοκοινωνικά στα όρια της ψυχασθένειας, αλλά είναι συνάμα κάτι πέρα από ένα ανθρώπινο υποκείμενο.

Ο Τραμπ είναι ένα μιντιακό φαινόμενο. Το όνομά του, το πρόσωπό του, η υπόστασή του, είναι μια μάρκα, ένα εμπορεύσιμο προϊόν.

Για πρώτη φορά στην Ιστορία της ανθρωπότητας η πολιτική εξουσία έχει περάσει στα χέρια μιας μάρκας, ενός εμπορεύματος που είναι ταυτόχρονα προσωποποιημένο αλλά και παντελώς απρόσωπο: σκέτο χρήμα, ασύνδετο με παραγωγικές δυνάμεις.

Ο πρόεδρος είναι ένας αυτόματος μηχανισμός πολλαπλασιασμού κεφαλαίου.

Αυτή η εικονική υπόσταση είναι όλως διόλου πραγματική, με οδυνηρές συνέπειες για τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων στην Αμερική, ενδεχομένως δισεκατομμυρίων παγκοσμίως, συν του πλανήτη του ίδιου.

Αυτή τη στιγμή, που είμαστε ακόμα στην αρχή, ήδη διεξάγεται ένας σφοδρός πόλεμος στο πεδίο της εικόνας και της πληροφορίας, στο μιντιακό επίπεδο αυτό καθεαυτό.

Γι’ αυτό και σύσσωμος ο Τύπος, από τις πιο παραδοσιακές του μορφές μέχρι τις πιο καινοτόμες, από τις εφημερίδες μέχρι τα κοινωνικά δίκτυα, παίζει την ίδια του την επιβίωση στο πώς θα καταφέρει να αντισταθεί σε μια φάση που η δημοκρατία κατέχεται από αυτοκτονικές τάσεις.

Μαζί βέβαια είναι πια απαραίτητη πράξη επιβίωσης της κοινωνίας η παλαιότερη και θεμελιώδης αρχή της δημοκρατίας: η εξωθεσμική αντίσταση της κοινωνίας, η αυτοοργάνωση των πολιτών σε όλα τα επίπεδα καθημερινής ζωής.

Δημοκρατία παύει να υπάρχει όταν το κράτος κινείται εναντίον του δήμου, ακόμη και αν ο δήμος ενέχεται στη (μη) εκλογή αυτού του κράτους.

Σε αυτή την περίπτωση η μόνη πράξη που απομένει είναι ο δήμος να κινηθεί εναντίον του κράτους που ο ίδιος (δεν) εξέλεξε.

*Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας και Κοινωνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Columbia

ΑΠΟΨΕΙΣ
Δύο ξένα εκλογικά σώματα και ο θρίαμβος του λαϊκισμού
Η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ κατέδειξε για ακόμα μία φορά πως όσο οι πολιτικές ελίτ αδυνατούν να προσεγγίσουν και να παράσχουν εχέγγυα στις επισφαλείς λαϊκές μάζες τόσο αυτές γίνονται πιο ευεπίφορες σε έναν...
Δύο ξένα εκλογικά σώματα και ο θρίαμβος του λαϊκισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρωσική εκκρεμότητα
Σε ποιο βαθμό το τέλος της δικαστικής πολιορκίας του Τραμπ διευκολύνει μια εξομάλυνση–προσέγγιση ΗΠΑ–Ρωσίας έπειτα από ενδεχόμενη επανεκλογή του ενοίκου του Λευκού Οίκου;
Ρωσική εκκρεμότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συγκοινωνούντα δοχεία…
Είναι φανερό ότι οι ΗΠΑ θα είναι μια μεταβλητή μειωμένης προβλεψιμότητας στη διεθνή σκηνή μέχρι την προεδρική εκλογή του Νοεμβρίου του 2020, καθώς όλες οι παραδόσεις συναίνεσης που κρατούσαν την εξωτερική...
Συγκοινωνούντα δοχεία…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Μαδούρο, ο Τραμπ και το χρέος της διεθνούς κοινότητας
Η κατάσταση σήμερα, με τον αυτοανακηρυχθέντα πρόεδρο Γουαϊδό και τα τελεσίγραφα των Ευρωπαίων, είναι αποτέλεσμα μιας μακράς προσπάθειας αποσταθεροποίησης και ανατροπής της μπολιβαριανής επανάστασης. Η ντε...
Ο Μαδούρο, ο Τραμπ και το χρέος της διεθνούς κοινότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επικίνδυνη αυταπάτη του Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χτίζει τείχη προστασίας και επιβάλλει δασμούς εισαγωγής στο ατσάλι και το αλουμίνιο, στο όνομα της προστασίας της εγχώριας παραγωγής. Κι όλα αυτά χωρίς την παραμικρή συνεννόηση στους κόλπους...
Η επικίνδυνη αυταπάτη του Τραμπ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική παρακμή των ΗΠΑ
Για πρώτη φορά ίσως στην αμερικανική ιστορία οι φυλετικές, ρατσιστικές και νεοφασιστικές απόψεις έχουν δικό τους πρόεδρο. Δικαιολογημένα μεγάλες και έγκριτες εφημερίδες των ΗΠΑ αναφέρουν ότι «το έθνος μπορεί...
Η πολιτική παρακμή των ΗΠΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας