Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αθησαύριστα χρονογραφικά Φώτα

Αθησαύριστα χρονογραφικά Φώτα

  • A-
  • A+

Στις μέρες μας διηγήματα και χρονογραφήματα στις εφημερίδες είναι σπάνια, ομοίως και εορταστικά ένθετα. Κάποτε η δημιουργία ένθετων εορταστικών φύλλων ήταν κανόνας. Εκεί δημοσιεύονταν συνεργασίες σημαντικών λογοτεχνών. Στη Μυτιλήνη του Μεσοπολέμου τα εορταστικά φύλλα ήταν εφάμιλλα των αθηναϊκών.

Οι λογοτέχνες και δημοσιογράφοι της «Λεσβιακής Ανοιξης» πλούτισαν τις εφημερίδες με τις συνεργασίες τους. Και αν δεν έγιναν περισσότερο γνωστοί είναι γιατί παρέμειναν στον μικρό χώρο του νησιού τους.

Οσοι όμως, όπως ο Μυριβήλης και ο Βενέζης, μετέφεραν την πνευματική δημιουργία τους στην Αθήνα, εξελίχθηκαν διαφορετικά. Το 1927 ο Μυριβήλης μαζί με τον Θίελπι Λευκία είναι εκδότες και διευθυντές της εφημερίδας «Ταχυδρόμος». Εκεί, στις 11 Ιανουαρίου, ο Μυριβήλης δημοσιεύει το χρονογράφημά του «Ανεπιθύμητοι αγιασταί», με θέμα τον αγιασμό των Φώτων.

Με επιδεξιότητα και χιούμορ πετυχαίνει να ισορροπήσει τη χρονογραφική ελευθερία με την κριτική στους εκπροσώπους του Θεού, παρουσιάζοντας το έθιμο ως «εισβολή» των ιερέων.

Ανεπιθύμητοι αγιασταί

Του Στράτη Μυριβήλη

Οι παπάδες συνηθίζουν τα Φώτα και την επομένην να περνούν […]* με την αγιαστούρα και παιδίον φέρον αγγείον πλήρες ύδατος […]* και να περιφέρονται τα σπίτια και τα μαγαζιά των χριστιανών της ενορίας των αγιάζοντες αυτά διά ραντίσματος και απαγγελίας του σχετικού τροπαρίου, του οποίου αι φράσεις διακόπτονται από διαφόρους ερωτήσεις και επιφωνήματα γαστρονομικής φύσεως, τα οποία ο ιερεύς -πειναλέος και αρπακτικός- (όπως μας τον παρέδωσε το παρελθόν και εξακολουθούμεν ακόμη δυστυχώς να τον διατηρούμεν απαράλλακτον και εις το παρόν) παρεμβάλλει μέσα εις το ωραίον τροπάριον.

Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε - Σφάξατι κυρά μ’ του γ’ρούν’; κ.τ.λ.

Η εισβολή του αγιαστού και της αγιαστούρας γίνεται κατά τας πρωινάς ώρας. Επονται διάφορα χαριτωμένα επεισόδια, από τα οποία ένας Βοκάκιος θα έγραφε άλλο ένα «Δεκαήμερο» σκανταλιάρικο.

Θυμάμαι ένα χωριό κάποτε, που ο παπάς, πολύ μύωψ, επήγε να φωτίσει το σπίτι ενός κουρέως, πολύ κουφού, ο οποίος κουρεύς ήτο αρραβωνιασμένος με μίαν νταρντάναν χωριατοπούλαν, πολύ θερμήν.

Η εισβολή του αγιαστού γίνεται πάντοτε σχεδόν στα χωριά -κι εδώ δα όχι λιγότερο- χωρίς να μεσολαβεί το προειδοποιητικό χτύπημα, το οποίον οφείλει κάθε στοιχειωδώς καλοαναθρεμμένος άνθρωπος να κάνει σε μια πόρτα, ανοιχτή ή κλειστή, την οποίαν πρόκειται να διαβεί.

Εισήλασε λοιπόν ο παπάς, εισήλασε και το παιδί με το χάλκινον αγγείον, και συνέβησαν παρατράγουδα. Ο κουρέας, ο οποίος ήτο μεν πολύ κουφός, ήτο όμως και πολύ βιαστικός εις τα ζητήματα της καρδίας, ευρέθη απησχολημένος εις εξόχως τρυφεράν αλλά ανομολόγητον πράξιν εις την οποίαν προέβαινε τη κοινή συνεργασία της θερμής και ανυπομόνου αρραβωνιαστικιάς του.

Και έτσι οι ανεπιθύμητοι αγιασταί, χωρίς να το θέλουν βέβαια, παρευρέθησαν εις θαύμα ενώπιον του οποίου και αυτός ο Ιορδάνης ποταμός θα εστρέφετο προς τα οπίσω διά δευτέραν φοράν.

Το νόστιμον ήταν ότι ο κουρέας, μη ακούσας ούτε τα βήματα του ανερχομένου ιερέως, εξηκολούθει με αξιοθαύμαστον αφοσίωσιν το έργον του, το οποίον μετεβλήθη εις πάλην ελληνορωμαϊκήν όταν η νύμφη εννόησε τον επερχόμενον κίνδυνον, τον οποίον η δυστυχής προσεπάθει, αλλά ματαίως, να εκφράσει εις τον βαρήκοον αλλά και ακατάσχετον πλέον εραστήν.

Την μικράν αλμυρήν αυτήν ιστορίαν, με την οποίαν άλλοτε επί έτη ολόκληρα εγέλα μία πλουσιόχωρος Λεσβιακή Κοινότης, ενθυμήθηκα προχτές που κάτι παρόμοιο συνέβη στον μαχαλά μου.

Υπάρχει εκεί μικρό χαμάμι -Λουτράκι επιλεγόμενον- το οποίον επισκέφθη ιερεύς μετά αγιαστούρας και παιδίου φέροντος το αγγείον του αγιασμού, διά να το αγιάσει. Εως εδώ ουδέν το αντικανονικόν υπάρχει.

Και οφείλομεν να ομολογήσωμεν ότι καθ’ ην στιγμήν αγιάζονται και φωτίζονται τα υπόπτου καθαριότητος νερά της εξέδρας Αξιώτη, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το δικαίωμα και εις τα νερά των λουτρών να φωτισθούν και να αγιασθούν και εκείνα εξ ίσου. Συνέβη όμως κάτι άλλο απρόοπτον.

Ο ιερεύς του Υψίστου, ελαχίστας πάντοτε σχέσεις έχων με τα ύδατα των λουτρών, ηγνόει ότι όλαι αι πρωιναί των ώραι είναι διά τας γυναίκας. Εχων δε και αυτός την κακήν συνήθειαν να μη χτυπά την πόρτα πριν εισέλθει, εισήλασε εις το Λουτράκι ψάλλων τον Ιορδάνην.

Και το αποτέλεσμα είναι ότι ευρέθη αιφνιδίως μέσα εις πλήθος γυμνών γυναικών απασών των ηλικιών, αι οποίαι αφίνουσαι μεγάλας κραυγάς προσεπάθουν να συγκαλύψουν τα ασυγκάλυπτα και μη γνωρίζουσαι περί τίνος πρόκειται, ώρμησαν, με την ηρωικήν λουτρατζούν επί κεφαλής, εκδιώξασαι διά των τσοκάρων των τον αθώον και άγιον επιδρομέα.

* Το φύλλο της εφημερίδας είναι φθαρμένο σ’ αυτά τα σημεία.

**συγγραφέα, διδάκτορος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Συγγραφείς του ιβηροαμερικανικού τόξου σε καιρούς κορονοϊού
Σήμερα Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου, αφού κουβέντιασα όλα όσα είχα να πω με τα αγαπημένα μου βιβλία, άρχισα να φαντάζομαι το πώς θα αντιμετώπιζαν οι αγαπημένοι μου συγγραφείς την πανδημία.
Συγγραφείς του ιβηροαμερικανικού τόξου σε καιρούς κορονοϊού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υφος και λογοτεχνική γραφή
Η λογοτεχνική γραφή δεν είναι λειτουργικός κώδικας επικοινωνίας, αλλά δημιουργική γλώσσα διακεκριμένων και συγκεκριμένων εμπειριών, που μετατρέπονται σε πραγματικότητα. Δημιουργία αυτών που δεν γνωρίζεις αλλά...
Υφος και λογοτεχνική γραφή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενθύμηση αγαπημένη*
Σε είδα να ανεβαίνεις στα μπεντένια του κάστρου. Αέρινη παρουσία, σαν τις κοπέλες στις ζωγραφιές της φίλης σου, της Νίκης. Δεν γινόταν να...
Ενθύμηση αγαπημένη*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η φούστα, ο Πάγκαλος και ο Μυριβήλης
Ο Μυριβήλης εμπνέεται και την απαγόρευση την κάνει θέμα σε έξι χρονογραφήματα, δημοσιευμένα από τις αρχές Δεκεμβρίου 1925 μέχρι τα μέσα Ιανουαρίου 1926. Στις 4 Δεκεμβρίου γράφει τη «Γαμπονομία».
Η φούστα, ο Πάγκαλος και ο Μυριβήλης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μνημείο της Λεσβιακής Φάλαγγας
Ο σκοπός της Λεσβιακής Φάλαγγας και η διαφοροποίησή της από άλλες αποστολές ήταν να τεθεί στις διαταγές της ελληνικής κυβέρνησης ένα σώμα ένστολο, εξοπλισμένο με όπλα και πολεμοφόδια, γυμνασμένο, δομημένο σε...
Μνημείο της Λεσβιακής Φάλαγγας
ΑΠΟΨΕΙΣ
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, με το ποίημα «Το Σύνταγμα της Ηδονής» (που έχει συμπεριλάβει ο Γ.Π. Σαββίδης στον τόμο με τίτλο «Κρυμμένα Ποιήματα 1877-1923», εκδόσεις Ικαρος), ίσως πριν από την ψυχανάλυση...
«To Σύνταγμα της Ηδονής»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας