• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.4°C / 20.7°C
    2 BF
    56%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 16.9°C / 21.0°C
    0 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.8°C / 22.0°C
    2 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.1°C / 19.9°C
    2 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 17.4°C
    3 BF
    55%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 20.4°C
    2 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.4°C / 16.4°C
    1 BF
    42%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 21.9°C
    1 BF
    65%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 21.4°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.9°C / 19.9°C
    4 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.3°C / 20.2°C
    5 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 17.6°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.9°C / 21.9°C
    2 BF
    60%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 18.5°C
    3 BF
    59%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.5°C / 18.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 23.8°C
    3 BF
    59%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 20.9°C
    2 BF
    59%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.5°C / 17.3°C
    1 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.8°C / 21.1°C
    2 BF
    61%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    1 BF
    58%

Το φλεγόμενο χριστουγεννιάτικο δέντρο της πλατείας Συντάγματος στα τέλη του 2008 ήταν προείκασμα των χρόνων που ακολούθησαν

EUROKINISSI/ΒΑΪΟΣ ΧΑΣΙΑΛΗΣ

Κυνόδοντας

  • A-
  • A+

Στις 6 Δεκεμβρίου ήταν η όγδοη επέτειος της εξέγερσης του Δεκέμβρη 2008, η μνήμη της οποίας ξεθυμαίνει όσο περνάει ο καιρός και απομένει ένα τελετουργικό χαμηλής έντασης σε μερικά τετράγωνα της πόλης.

Αναδρομικά, κάπως αναστοχαστικά και γνωρίζοντας τι επακολούθησε, στο ερώτημα «τι ήταν ο Δεκέμβρης;», που άλλοτε προκάλεσε σφοδρές αντιπαραθέσεις, μπορεί δοθεί η απάντηση ότι αν και δεν ανήκε στον κύκλο της οικονομικής κρίσης, ήταν ωστόσο η έκρηξη μιας υπόγειας κοινωνικής και πολιτικής αποσταθεροποίησης των χρόνων της ευημερίας που πάνω της επικάθισε η κρίση.

Ηταν ένα άναρθρο, μαζικό και γενικευμένο ξέσπασμα, μια «αντι-εξουσιαστική» δυσθυμία που στράφηκε αδιακρίτως ενάντια σχεδόν σε καθετί δημόσιο και ιδιωτικό, μια εκτροπή από την κανονικότητα που δεν άφησε όμως τελικά ορατό ίχνος.

Ακόμη κι αν δεν υπήρχε η κρίση του 2009, ο Δεκέμβρης του 2008 πάλι θα ήταν το βίαιο σύμπτωμα ενός αυξανόμενου χάσματος ανάμεσα στους νεότερους και τους μεγαλύτερους, τους outsiders και τους insiders μιας ολόκληρης θεσμικής και οικονομικής διευθέτησης, καθώς κάθε νεότερη γενιά, εδώ και χρόνια, εντασσόταν στην αγορά εργασίας, στο σύστημα πρόνοιας κ.ο.κ. με όρους χειρότερους από την προηγούμενη –την ίδια στιγμή που μεγάλωνε μέσα σε έναν προστατευτικό οικογενειακό κλοιό μαθαίνοντας να κατασκευάζει την εξατομικευμένη καταναλωτική βιογραφία της.

Η ενδόρρηξη προϋπήρχε καθώς μπαίναμε σε μια εποχή μειωμένων ατομικών προσδοκιών και φραγμένων διόδων συλλογικής πολιτικής εκπροσώπησης. Με αυτή την έννοια το φλεγόμενο χριστουγεννιάτικο δέντρο της πλατείας Συντάγματος στα τέλη του 2008 ήταν προείκασμα των χρόνων που ακολούθησαν.

Οι ίδιες αυτές γενιές σύντομα έμελλε να γίνουν οι κατεξοχήν γενιές-θύματα της κρίσης, ιδίως σε ένα πεδίο πολιτικής, την απελευθέρωση της αγοράς εργασίας, όπου επιδοθήκαμε σε μεταρρυθμιστικό πρωταθλητισμό στα κατοπινά χρόνια της δημοσιονομικής προσαρμογής (αντίθετα με τον παραδεδεγμένο κοινό τόπο ότι «στην Ελλάδα οι μεταρρυθμίσεις δεν προχωρούν»).

Μετά τη σαρωτική αυτή απορρύθμιση οι νέοι των πιο παραγωγικών ηλικιών, 35άρηδες και κάτω, εάν έχουν την αγαθή τύχη να δουλεύουν, εργάζονται σε συνθήκες όλο και πιο ελαστικές και επισφαλείς, χωρίς συλλογικές συμβάσεις, part-time και όχι σπάνια «μαύρα».

Απορρύθμιση που υπονομεύει την ιδέα κάθε μεταρρύθμισης, η οποία θα «ολοκληρωθεί» εάν επιβληθούν και οι τελευταίες απαιτήσεις για διευκόλυνση των ομαδικών απολύσεων και θεσμοθέτηση του λοκ άουτ –ίσως απομένει ένα τελευταίο συναφές «εμπόδιο» στην επιχειρηματικότητα που πρέπει να αρθεί: η υποχρέωση καταβολής ενός κάποιου μισθού τελος πάντων.

Λίγες ημέρες μετά την επέτειο του Δεκέμβρη, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα αξιοποιήσει μέρος από τα πλεονάσματα του προϋπολογισμού δίνοντας εφάπαξ βοήθημα σε μια πράγματι ευπαθή αλλά και εκλογικά κρίσιμη ομάδα του πληθυσμού, τους χαμηλοσυνταξιούχους (προκαλώντας την παρέμβαση του Γερμανού υπουργού των οικονομικών προς τον ESM για να παγώσουν τα μέτρα διευθέτησης του ελληνικού χρέους –δικαίωμα που άγνωστο από ποια συνθήκη των 27 ισότιμων εταίρων της Ε.Ε. απορρέει και που σίγουρα δεν θα μπορούσε να ασκήσει, ας πούμε, ο πρωθυπουργός της Μάλτας).

Οσο όμως και αν μοιάζει εύλογη η στήριξη μιας αδύναμης ομάδας, δεν παύει η κυβερνητική επιλογή να παρακάμπτει ακριβώς τους outsiders τους οποίους κατά τα άλλα υπερασπίζεται στις διαπραγματεύσεις για τα εργασιακά. Είναι άλλωστε πια γνωστό ότι ο δρόμος προς ένα πιο δίκαιο, αλληλέγγυο και βιώσιμο σύστημα συντάξεων περνάει μέσα από την ουσιαστική ανακατανομή ανάμεσα στους σημερινούς και στους μελλοντικούς (σήμερα εργαζόμενους) συνταξιούχους.

Πολλώ μάλλον που ακόμη και με τις δραστικές περικοπές στις συντάξεις οι κανόνες του συνταξιοδοτικού συνεχίζουν να ευνοούν τους ήδη συνταξιούχους που στην πλειονότητά τους συνεχίζουν να εισπράττουν υπερ-ανταποδοτικές συντάξεις σε σχέση με τις εισφορές που έχουν καταβάλει (βλ. επ’ αυτών το διαφωτιστικό «Ενημερωτικό Δελτίο» που εκδίδει η Ομάδα Ανάλυσης Δημόσιας Πολιτικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, με τη φροντίδα του Μάνου Ματσαγγάνη και της Χρύσας Λεβέντη).

Αν όμως το συνταξιοδοτικό είναι εν μέρει ελληνική ανορθογραφία, το υλικό χάσμα που χωρίζει τις γενιές δεν είναι. Οι «millennials» είναι από τους μεγάλους χαμένους του μοντέλου ανάπτυξης των τελευταίων δεκαετιών, της αγοραίας απορρύθμισης αλλά και των διευθετήσεων που κλείδωσαν στην προηγούμενη φάση των «ένδοξων» μεταπολεμικών χρόνων, δηλαδή της γενιάς των γονιών τους.

Στις χώρες του αναπτυγμένου κόσμου η γενιά των νέων ηλικίας 20-35 ετών αποκόπτεται όλο και περισσότερο από τον παραγόμενο πλούτο. Ενώ η γενιά των γονιών τους στη νεότητά της κέρδιζε σταθερά περισσότερα από τον εθνικό μέσο όρο αποδοχών, σήμερα οι αντίστοιχης ηλικίας νέοι κερδίζουν έως και 20% λιγότερα.

Τα δε τελευταία χρόνια είδαν τους πραγματικούς μισθούς τους να μειώνονται πριν ακόμη από το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης· στις ΗΠΑ τα φοιτητικά δάνεια είναι άχθος για τους νέους από την αρχή του ενήλικου βίου τους, στην Ευρώπη η εργασιακή επισφάλεια συνεπάγεται ότι οι τριαντάρηδες όλο και περισσότερο αναγκάζονται να ζουν με τους γονείς τους, όχι μόνο στη «μεσογειακή» Ιταλία αλλά και στη Βρετανία.

Περίπου όπως στον «Κυνόδοντα», τη γυρισμένη προ κρίσης ταινία του Γιώργου Λάνθιμου, όπου η οικογένεια κρατά αιχμάλωτα τα παιδιά της στο ακριβό, απομονωμένο στα προάστια πατρικό σπίτι, προστατευμένα, υποτίθεται, από την κακία των ανθρώπων και ανήμπορα να βγουν στον μεγάλο άγνωστο κόσμο παρά μόνο αν σπάσουν με βία τον κυνόδοντά τους.

Αυτό το υπογείως συσσωρευμένο βίαιο δυναμικό μοιάζει όλο και περισσότερο να βγαίνει στην επιφάνεια και μάλλον δεν είναι άσχετο με τα πολιτικά γεγονότα που δικαίως ή αδίκως μας εκπλήσσουν στις χώρες του δυτικού κόσμου.

Από τις εκδόσεις Πόλις κυκλοφορεί το βιβλίο του «Ευρωκομμουνισμός. Από την κομμουνιστική στη ριζοσπαστική ευρωπαϊκή Αριστερά»

* πολιτικός επιστήμονας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διαχείριση ΣΥΡΙΖΑ και το «μικρότερο κακό»
Η βασική κριτική που ασκείται σήμερα από τη Δεξιά στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι κατέστρεψε την οικονομία οδηγώντας τη σε καχεξία και οπισθοδρόμηση. Το δυστύχημα είναι ότι την κριτική αυτή ασπάζεται από άλλη...
Η διαχείριση ΣΥΡΙΖΑ και το «μικρότερο κακό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για να μην είναι ανάμνηση η Αριστερά
Διαβάζοντας και ακούγοντας την, ας το πούμε έτσι, εξ αριστερών κριτική στην κυβέρνηση και στον ΣΥΡΙΖΑ -και δεν εννοώ την κριτική από το ΚΚΕ- διαπιστώνεις δύο γραμμές επιχειρημάτων. Η μία λέει ότι η κυβέρνηση...
Για να μην είναι ανάμνηση η Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χρειαζόμαστε πολιτικό σχέδιο απεμπλοκής
Η συμφωνία που επίκειται να υπογραφεί, αναντίρρητα προϊόν εκβιασμού, δεν είναι μόνον ότι δεν βγαίνει οικονομικά ή καταλήγει σε περαιτέρω κοινωνική ισοπέδωση. Το πιο σοβαρό είναι ότι απογοητεύει και απομακρύνει...
Χρειαζόμαστε πολιτικό σχέδιο απεμπλοκής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά στα χρόνια της λιτότητας
Αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή ότι στο πλαίσιο του επώδυνου συμβιβασμού που σηματοδοτεί η συμφωνία με τους πιστωτές, η Αριστερά πρέπει να επινοήσει εκ νέου τον ρόλο της και να επαναδιατυπώσει το όραμά της με...
Η Αριστερά στα χρόνια της λιτότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μέθοδος του ευρήματος του Μνημονίου
Κατά τη διάρκεια του δίμηνου –λόγω κορονοϊού– υποχρεωτικού εγκλεισμού στο σπίτι, ερευνώντας τις ψηφιοποιημένες από τη Βουλή των Ελλήνων εφημερίδες των δύο περασμένων αιώνων, πρόσεξα το παρακάτω ανυπόγραφο...
Η μέθοδος του ευρήματος του Μνημονίου
ΑΠΟΨΕΙΣ
And a happy new fear?
Εχουν περάσει 11 ολόκληρα χρόνια από όταν στους τοίχους εμφανίστηκε, σε πολλές μορφικές παραλλαγές, ένα σύνθημα, πρόγνωση και κατάρα, ταυτόχρονα: «Merry Crisis and a happy new fear». Η χώρα καιγόταν,...
And a happy new fear?

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας