Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Χάμπερμας και το «ελληνικό ζήτημα»

Ο Χάμπερμας και το «ελληνικό ζήτημα»

  • A-
  • A+

O Γερμανός φιλόσοφος, ο οποίος έχει καθιερωθεί ως διανοούμενος στην παγκόσμια πολιτική σφαίρα, Γιούργκεν Χάμπερμας με υποδέχθηκε για ακόμη μία φορά στο σπίτι του. Επί ώρες συζητήσαμε τα ειδικότερα φιλοσοφικά θέματά μας, όπως π.χ. πώς μπορούμε ως σύγχρονη πολιτική κοινωνία να σκεφτόμαστε τα προγράμματα ή τα σχέδια «κατασκευής» της ορθολογικής δομής των κοινωνιών μας.

Για ακόμη μία φορά διαπίστωσα ότι ο Γιούργκεν Χάμπερμας ενδιαφέρεται για το λεγόμενο «ελληνικό ζήτημα» τόσο πολύ όσο δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτό οι τεχνοκράτες.

Στη συνέχεια των συνομιλιών μας καταλήξαμε στο εξής συμπέρασμα: το λεγόμενο «ελληνικό ζήτημα» δεν είναι τεχνοκρατικό πρόβλημα χρέους ή ζήτημα δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά συνιστά μείζονα παράμετρο του καθολικού προβλήματος του πολιτικού αυτοπροσδιορισμού της ίδιας της Ευρώπης.

Με άλλα λόγια, ό,τι συμβαίνει στην Ελλάδα ως τμήμα της Ευρώπης, αναφέρεται στην ίδια την Ευρώπη η οποία ορίζεται ως συνείδηση της οικουμένης κατά τον Χούσερλ. Πολλοί έχουν αντιρρήσεις σχετικά με την αυτοσυνειδησία της Ευρώπης και σχετικά με τον ρόλο της ελληνικής κοινωνίας στη σύγχρονη ευρωπαϊκή κατάσταση.

Σε όλους όσοι αναπτύσσουν απόψεις και επιχειρήματα εναντίον της Ευρώπης αντιτάσσουμε ότι και η Ελλάδα και η Ευρώπη συγκροτούν ενιαία οντότητα. Με τους όρους του Αριστοτέλη, Ευρώπη και Ελλάδα είναι «τόπος» στον οποίο κατασκευάζονται τα συνειδησιακά περιεχόμενα της πολιτικής, της δημοκρατίας, της ίδιας της συνείδησης που ορίζει τα όρια και τα περιεχόμενά της.

Κάθε συνομιλία με τον Γιούργκεν Χάμπερμας είναι και δημιουργική για μένα προσωπικά, αλλά και για τους αποδέκτες στην παγκόσμια σφαίρα. Κοντολογίς, στην πρόσφατη συνομιλία μου με τον καθηγητή μου αποκόμισα δύο μείζονες προτάσεις: πρώτον, η ίδια η Ευρώπη όσο διαιρείται σε τεχνοκρατικές ζώνες ή τομείς τόσο περισσότερο υπονομεύει την αυτοσυνείδησή της ως συνείδηση της οικουμένης (Χούσερλ).

Και δεύτερον, το περιώνυμο «ελληνικό ζήτημα» δεν ορίζεται ως «κρίση του κρατικού χρέους» της ελληνικής οικονομίας, αλλά ως υπαρξιακή συνθήκη της ίδιας της Ελλάδας, η οποία εξακολουθεί να βλέπει τον εαυτό της στον «πολιτικό καθρέφτη» που εδώ και χρόνια έχει θρυμματιστεί.

Ως σύνοψη όλων των προηγούμενων προτάσεων μπορούν να ειπωθούν τα εξής: ο Γιούργκεν Χάμπερμας υποστηρίζει ότι το λεγόμενο «ελληνικό ζήτημα» είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Και ο Θεόδωρος Γεωργίου προσθέτει ότι εάν η ίδια η ελληνική κοινωνία ως πολιτική οντότητα (είτε ως «λαός» είτε ως πραγματική οικονομία) δεν αναλάβει το πολιτικό έργο της «διαχείρισης του κρατικού χρέους», τότε οι πολιτικές και οι ιστορικές προοπτικές για τον τόπο μας προδιαγράφονται με τη φράση: «βαδίζουμε σ’ ένα μονοπάτι χωρίς επιστροφή».

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δ. Π. Θ.

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πραγματικότητα, άλλη απ’ ό,τι μας δείχνουν
Η δημοκρατία είχε σημαντική επίδραση στην ανάπτυξη – στον βαθμό που στηρίζει καλύτερα αναγκαίες πολιτικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Αλλά η βαθιά συσχέτιση εκδημοκρατισμού και οικονομικής ανάπτυξης...
Η πραγματικότητα, άλλη απ’ ό,τι μας δείχνουν
ΑΠΟΨΕΙΣ
2019, έτος σημαντικών επετείων
Στην αρχή κάθε χρονιάς σημειώνουμε ποιες επετείους θα τιμήσουμε με την παρέλευση στρογγυλού αριθμού ετών κατά προτίμηση. Εχουμε λοιπόν και λέμε για το 2019: 100 χρόνια από την έναρξη της καταστροφικής...
2019, έτος σημαντικών επετείων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ελλάδα στον κόσμο του κ. Τραμπ
Άρθρο του Γ. Βαρουφάκη: Απώτερος στόχος του Τραμπ είναι η δημιουργία ενός νέου παγκόσμιου καπιταλισμού που να θυμίζει τροχό ποδηλάτου: με τις ΗΠΑ να είναι το κεντρικό ρουλεμάν/άξονας και τους υπόλοιπους...
Η Ελλάδα στον κόσμο του κ. Τραμπ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χρεοδουλοπαροικία 2018-2056
ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ Γ. ΒΑΡΟΥΦΑΚΗ: Προσέξτε την αντικατάσταση του όρου «αναδιάρθρωση χρέους» με τον όρο «ελάφρυνση χρέους». Στόχος της είναι να κρύψει την πικρή αλήθεια ότι οι δανειστές δεν ενδιαφέρονται να καταστήσουν...
Χρεοδουλοπαροικία 2018-2056
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εις δεινά ελληνικά, θεραπεία ελληνική
Η μακρά περίοδος ειρήνης και εκδημοκρατισμού που άρχισε αισιόδοξα για τη συνάντηση με τον 21ο αιώνα, με την ανάπτυξη της εκπαίδευσης όπου οι νέοι τού χθες θα πρωτοστατούσαν στην αναγέννηση της χώρας, δυστυχώς,...
Εις δεινά ελληνικά, θεραπεία ελληνική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ιδέα της γραφειοκρατικής σοσιαλδημοκρατίας
Με τον όρο σοσιαλδημοκρατία έχει επικρατήσει στην πολιτική μεταπολεμική ιστορία της Ευρώπης να ονομάζουμε ένα «πράγμα», το οποίο ως πολιτικός αστερισμός συνδέει την κομματική δημοκρατία ως οργανωτική και...
Η ιδέα της γραφειοκρατικής σοσιαλδημοκρατίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας