• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.2°C / 29.3°C
    2 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.6°C / 27.7°C
    2 BF
    64%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.0°C / 22.0°C
    1 BF
    40%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 23.6°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    3 BF
    50%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 24.6°C / 26.0°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.9°C / 22.4°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.7°C
    0 BF
    27%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 31.1°C
    2 BF
    33%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 25.7°C
    2 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    3 BF
    61%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.7°C / 24.7°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    64%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 26.2°C
    2 BF
    56%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 23.4°C / 26.2°C
    1 BF
    58%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    3 BF
    47%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.9°C / 28.8°C
    0 BF
    49%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.3°C / 25.5°C
    0 BF
    66%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 22.7°C / 26.7°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    0 BF
    65%

Οι «προύχοντες»

  • A-
  • A+

Πριν από περίπου δύο αιώνες όταν τα μεγάλα κράτη της Ευρώπης τα κυβερνούσαν μονάρχες, η έκφραση των συμφερόντων των πολλών ήταν μια εξαιρετικά περιορισμένη και ελεγχόμενη διαδικασία.

Εκείνοι που συνδιαλέγονταν με τον βασιλιά και απολάμβαναν τις θέσεις, τα αξιώματα και τα εισοδήματα που αυτός μοίραζε ήταν οι «εξ αίματος» αριστοκράτες και εκείνοι που είχαν ταχθεί στην υπηρεσία της Εκκλησίας και του Θεού, στην κορυφή της ιεραρχίας εννοείται. Το σύνολο και των δύο αυτών διακεκριμένων κατηγοριών δεν ξεπερνούσε ίσως το 3% του συνολικού πληθυσμού της Γαλλίας του Παλαιού Καθεστώτος.

Το υπόλοιπο 97% του πληθυσμού βρισκόταν μακριά από τα σαλόνια της κεντρικής εξουσίας. Το ονόμαζαν «Τρίτη Κατάσταση» (Tiers Etat) και στην ουσία αποτελούσε ένα ξεχωριστό κοινωνικό σύστημα.

Περιελάμβανε τις παραγωγικές δυνάμεις της χώρας στο σύνολό τους και το συγκροτούσαν πλούσιοι και φτωχοί, κάτοικοι των πόλεων και χωρικοί, μορφωμένοι και αμόρφωτοι. Αν και δεν κυβερνούσε τη χώρα, ετούτο το πλήθος την κρατούσε στη ζωή. Ολη η παραγωγή της γης ή της βιοτεχνίας περνούσε από τα χέρια του, στην κυριολεξία ή μεταφορικά.

Οι πλούσιοι έμποροι, οι εφοπλιστές των λιμανιών, οι ιδιοκτήτες των «βιομηχανικών» συγκροτημάτων, οι τοκογλύφοι, οι συμβολαιογράφοι και οι άνθρωποι των γραμμάτων περιλαμβάνονταν στον ίδιο αυτό χώρο μαζί με τους δουλοπάροικους των κτημάτων της αριστοκρατίας, τους φτωχούς χωρικούς, τους τεχνίτες και τους εργάτες των πόλεων, τους ναυτικούς και τους εξαθλιωμένους τού ιδιαίτερα άδικου και άνισου κόσμου.

Μπροστά στην απόλυτη εξουσία του βασιλιά, όλοι αυτοί εκπροσωπούνταν από τους οικονομικά ισχυρούς, τους «προύχοντες» της Τρίτης Κατάστασης.

Οι τελευταίοι συγκροτούσαν συμβούλια, τα κολέγια, και διαμέσου αυτών εκπλήρωναν τις υποχρεώσεις των πολλών προς το κράτος των λίγων. Συνήθως οι υποχρεώσεις αυτές συνοψίζονταν στις φορολογικές υποχρεώσεις. Ο βασιλιάς είχε στρατό και στόλο για τους πολέμους του, ανάκτορα και αυλή για την καλοπέρασή του. Ολα αυτά κόστιζαν πολύ και τον λογαριασμό κάποιος έπρεπε να τον πληρώσει.

Οταν ο λογαριασμός αυτός ξεπέρασε τις τότε «κόκκινες γραμμές», η Γαλλική Επανάσταση εγγράφηκε στην ιστορία του σύγχρονου κόσμου. Η πολιτική εξουσία αφαιρέθηκε από αριστοκράτες και καρδινάλιους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έγινε υπόθεση ολόκληρου του λαού. Οι «προύχοντες» του Παλαιού Καθεστώτος την κράτησαν για τον εαυτό τους και τη χρησιμοποίησαν για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα της τάξης τους.

Η τάξη αυτή ονομάστηκε «αστική» και ο τρόπος παραγωγής που την τροφοδοτούσε και τη στήριζε ήταν ο καπιταλισμός.

Οι πολλοί, εκείνοι που με τα χέρια και τον ιδρώτα τους εργάζονταν και δημιουργούσαν, δεν είχαν πλέον βασιλιά και καρδινάλιο να τους κυβερνά, είχαν όμως αφέντη -αφεντικό αν προτιμάτε- να τους εκμεταλλεύεται. Τους είχε ανάγκη ο τελευταίος.

Από τον δικό τους μόχθο αφαιρούσε το πλεόνασμα που του εξασφάλιζε κέρδος, που δημιουργούσε κεφάλαιο και που αβγάτιζε τον πλούτο και την δύναμη. Και όταν οι διαμάχες του με τους ανταγωνιστές ξεπερνούσαν τα όρια της ειρηνικής συμβίωσης, αυτούς τους πολλούς είχαν ανάγκη οι αστοί για να προασπίσουν τα κεφάλαια και τα κέρδη τους. Αυτούς έντυναν στρατιώτες και τους έστελναν να σκοτωθούν για την «πατρίδα» σε μακρινές στεριές και θάλασσες.

Περίσσευαν οι περί ελευθερίας λόγοι στην αυγή του αστικού κόσμου. Στην πράξη η ελευθερία αυτή ήταν λειψή, μονόπλευρη. Στον βωμό της πατρίδας όφειλαν οι πολλοί να καταθέτουν τον μόχθο τους (για την πρόοδό της) και το αίμα τους (για τη δόξα και την ισχύ της).

Τι σημασία είχε πως και το ένα και το άλλο συνδέονταν με τα συμφέροντα και τις επιδιώξεις των αστών; Η ελευθερία, η ισότητα και η αδελφοσύνη μετρούσαν μόνο για τους κάτω. Οι πάνω ήταν προφανώς λίγο πιο ίσοι από τους ίσους.

Σε κάθε περίπτωση, το νέο σύστημα ούτε αχάριστο ήταν ούτε δεσποτικό. Ηξερε να δίνει ανταλλάγματα για τις υπηρεσίες που του πρόσφεραν οι πολλοί. Τους έδωσε πολιτικά δικαιώματα, εάν και εφόσον υπηρετούσαν σωστά την «αστική» πατρίδα. Το δικαίωμα της «Γενικής Επιστράτευσης» των πολλών στην υπηρεσία των συμφερόντων των λίγων ήταν το αντάλλαγμα για την πολιτική συμμετοχή.

Η τελευταία γνώρισε πολλές εκδοχές από εκείνο τον καιρό ώς σήμερα. Σε κάθε περίπτωση, ο βασικός παρονομαστής, η λογική των «κολεγίων» του Παλαιού Καθεστώτος, παρέμεινε η ίδια.

Οι πολλοί απέκτησαν απλά το δικαίωμα να επιλέγουν ανάμεσα στους προύχοντες εκείνον που προτιμούσαν. Καθώς μάλιστα η αστική δημοκρατία εξελισσόταν, πλήθος νέα φίλτρα εγκαταστάθηκαν για να διασφαλίζουν την αποστολή του συστήματος: την πρόσδεση των εργαζόμενων και των παραγωγών στο κράτος και στα συμφέροντα των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής και του πλούτου. Τα αστικά κόμματα ήταν ένα από τα φίλτρα αυτά.

Τα θυμηθήκαμε όλα αυτά καθώς ο λόγος περί εκλογών βρίσκεται στο πολιτικό σκηνικό. Πρόκειται πάλι να προστεθούν «νέα μέτρα» στα παλαιότερα «νέα μέτρα» που συμπλήρωναν τα προγενέστερα «νέα μέτρα».

Ακόμα μια φορά βρισκόμαστε στο σημείο όπου οι «προύχοντες» αισθάνονται την ανάγκη να αλλάξουν θέσεις και ρόλους. Τον «αριστερό» θα τον διαδεχθεί ο «δεξιός».

Το «αριστερό» μνημόνιο θα το διαδεχθεί το «δεξιό». Ο χωρισμός της αστικής πολιτικής σε «Αριστερά» και «Δεξιά» αποτελούσε αναγκαία συνθήκη για την ομαλή λειτουργία της αστικής δημοκρατίας που προαναφέραμε.

Βοηθά πολύ ο διαχωρισμός σε εποχές όπου κοινός παρονομαστής είναι η ακόμα μεγαλύτερη εξαθλίωση εργαζομένων και λαού.

* καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περιφέρεια Μαδρίτης: Δεξιά 57,43%, Αριστερά 41,1%
Προσπαθώ να καταλάβω τις ιαχές και τις θριαμβολογίες δημοσιογράφων και δημοσιολογούντων για τη μεγάλη νίκη στις περιφερειακές εκλογές της Μαδρίτης της συντηρητικής Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, της «βασίλισσας των...
Περιφέρεια Μαδρίτης: Δεξιά 57,43%, Αριστερά 41,1%
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς ψηφίζουν οι νέοι
Πολιτικοί επιστήμονες και αναλυτές υπογραμμίζουν συχνά την ξεχωριστή σχέση των νεότερων ηλικιακά ψηφοφόρων με τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς ο τελευταίος...
Πώς ψηφίζουν οι νέοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χιλή: νέο Σύνταγμα, νέο ξεκίνημα;
Τα ζητούμενα των εκλογών του 2020 ύστερα από τις κινητοποιήσεις «από τα κάτω» ● Ο υπαρκτός κίνδυνος μη ουσιαστικής ρήξης με την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων είναι αυτός που ωθεί τους διαδηλωτές να απορρίπτουν κάθε...
Χιλή: νέο Σύνταγμα, νέο ξεκίνημα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δείχνουν οι πρόσφατες ευρωεκλογές «δεξιά στροφή» της ελληνικής κοινωνίας;
Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση μετά τις πρόσφατες ευρωεκλογές αφορά το κατά πόσο η ελληνική κοινωνία έκανε «δεξιά στροφή» ιδεολογικά. Οι ευρωεκλογές άλλωστε μάλλον είναι και οι πιο ενδεικτικές για τις ιδεολογικές...
Δείχνουν οι πρόσφατες ευρωεκλογές «δεξιά στροφή» της ελληνικής κοινωνίας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φινλανδία: νίκησε η διαμαρτυρία
Προσωπική νίκη του Γούσι Χάλα-άχο, προέδρου των (λαϊκιστών, ξενόφοβων και αντιευρωπαίων) Αληθινών Φινλανδών και προσωπική ήττα του προέδρου του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, Αντι Ρίνε, έδωσαν τα αποτελέσματα...
Φινλανδία: νίκησε η διαμαρτυρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπολσονάρο: η συντηρητική ολιγαρχία ανακτά την εξουσία
Ενα από τα πιο κωμικοτραγικά στοιχεία της προεκλογικής εκστρατείας ήταν η διαρκής αναφορά του Μπολσονάρο στο ότι η Αριστερά θέλει να διδάξει στα παιδιά την ομοφυλοφιλία και να τα ενθαρρύνει να αλλάξουν φύλο....
Μπολσονάρο: η συντηρητική ολιγαρχία ανακτά την εξουσία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας