• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.3°C / 17.9°C
    6 BF
    46%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.9°C / 18.8°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 21.0°C
    2 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.7°C / 14.9°C
    5 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 18.0°C
    4 BF
    51%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.9°C
    1 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.4°C / 13.4°C
    0 BF
    41%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.1°C / 14.1°C
    3 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 20.4°C
    4 BF
    85%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 16.9°C
    4 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.4°C / 16.8°C
    6 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 14.6°C / 16.7°C
    4 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    3 BF
    46%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    2 BF
    46%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.1°C / 16.5°C
    2 BF
    71%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 22.1°C
    3 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.5°C / 17.7°C
    5 BF
    49%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    3 BF
    45%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.7°C / 18.6°C
    3 BF
    47%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    2 BF
    78%

Διαστημικές αναζητήσεις

  • A-
  • A+

Τρεις είναι οι κύριες αντιλήψεις για το διάστημα που μας έδωσε η παράδοση. Το διάστημα είναι ένα άδειο δοχείο που εν μέρει γεμίζει από τα υπάρχοντα αντικείμενα (Νεύτων)∙ το διάστημα είναι ένα σύστημα σχέσεων ανάμεσα στα αντικείμενα (Λάιμπνιτς)∙ το διάστημα, όπως και ο χρόνος, είναι μια εμπειρική διάσταση και όχι μια ανεξάρτητη πραγματικότητα (Καντ).

Από κάθε μία από αυτές, κάνουμε δεκτά ορισμένα στοιχεία. Για μας το διάστημα είναι η κίνηση μιας φόρμας, ο ορίζοντας μέσα στον οποίο βρίσκεται κάθε πράξη του και πραγματοποιείται το πεπρωμένο του. Είναι περιορισμένο και καθορισμένο από την παρουσία άλλων τύπων φόρμας και από το δικό τους διάστημα.

Και ζει ως κενό: η φόρμα βρίσκει θέση και εδράζεται, επιμηκύνει τα πλοκάμια της χωρίς να βρει αντίσταση, δίδοντας οντολογική και δομική αξιοπρέπεια σ’ αυτό που διαφορετικά θα ήταν ένας εύκολος και αδύναμος χώρος κυριαρχίας. Αλλά το κενό δεν είναι πρωτογενές∙ είναι το αποτέλεσμα μιας βίαιης πράξης.

Πρέπει να δημιουργηθεί το κενό για να είναι τέτοιο∙ και για να γίνει πρέπει να πάμε ακόμη πιο πέρα τη μετατροπή άλλων μορφών σ’ αυτή την περίπτωση. Δεν πρόκειται πια μόνο για τη χρήση εκείνων των τρόπων ως παθητικά εργαλεία∙ δεν πρόκειται ούτε καν να τα βλέπουμε, να συμπεριφέρονται σαν να μην υπήρχαν, ίσως αφού είχαν συμβάλει με ικανότητα στη μη ύπαρξή τους.

Οι πόλεις, οι βιομηχανίες, τα εμπορικά κέντρα και τα πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών (για παράδειγμα) ξεφύτρωσαν και συνεχίζουν να ξεφυτρώνουν πάνω σε ένα «παρθένο» πεδίο, που δεν ήταν κατειλημμένο από παλιά: ακριβώς, κενό. Αυτό το κενό όμως πραγματοποιήθηκε εξαρθρώνοντας εκατομμύρια Ινδιάνους, καταστρέφοντας τα χωριά τους και τους πολιτισμούς τους, αντικαθιστώντας τους με έναν καθαρό χώρο κίνησης για τον λευκό άνθρωπο.

Ο Χίτλερ ήθελε να κάνει το ίδιο στις στέπες της Ρωσίας∙ ευτυχώς, το πρόγραμμά του απέτυχε. Ενα κενό διάστημα είναι άπειρο και είναι ένας ουτοπικός προορισμός ενός τέτοιου προγράμματος: η προφητεία μιας απόλυτης και πλήρους πραγματοποίησής του, όχι μόνο θα υπερέχει σε κάθε ανταγωνιστή, αλλά θα τον εκμηδενίζει.

Η αντίθεση ανάμεσα στον Νεύτωνα και τον Λάιμπνιτς και η παρέμβαση του Καντ λειτουργούν τώρα με αναπόφευκτες παραμέτρους για μια συζήτηση πάνω στο διάστημα. Εναλλακτικά σ’ αυτές τις δεδομένες προϋποθέσεις, θα πρέπει να ανακαλέσουμε την προηγούμενη αντίθεση ανάμεσα στον Νεύτωνα και τον Καρτέσιο, και ένα κεντρικό σημείο της θέσης του τελευταίου.

Σ’ αυτή τη θέση το διάστημα είναι βέβαια ένα δοχείο, αλλά είναι πάντα πλήρες∙ και κάθε κίνηση στο διάστημα νοείται πάντα στη μετακίνηση ορισμένων από τους παρόντες, άρα επίσης στο να καθορίζει νέες ιεραρχίες και νέες προτεραιότητες.

Οποιος έχει συνειδητοποιήσει αυτή την κατάσταση δεν θα αποκλείσει την έμφυτη ευθύνη σε κάθε κίνηση∙ δεν θα αντιληφθεί με ποιο τρόπο μέσα στον ορίζοντά του δεν υπάρχει το κενό αλλά ένα τεράστιο νούμερο άλλων τύπων και πως αρνούμενοι το κενό ισοδυναμεί με το να αρνούμαστε αυτές τις φόρμες, αρνούμαστε ότι αυτές υπάρχουν, και άρα πρέπει να προτιμώνται στρατηγικές που καθιστούν το διάστημα των κινήσεών μας τόπο συνάντησης και ανταλλαγής, αμοιβαίου ενδιαφέροντος και φιλικής εμπιστοσύνης, που να το ανοίγουν σε μια επικοινωνία ανάμεσα σε διαστήματα, στη δημιουργία ενός κοινού διαστήματος.

Γι’ αυτό το διάστημα μπορούμε να διαπιστώσουμε το άπειρό του, καταλήγοντας ότι με κάθε φόρμα στο άπειρο στερέωμα είναι δυνατό να εγκαθιδρύσουμε έναν ουσιαστικό διάλογο.

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Βιομηχανικά διδακτορικά στην υπηρεσία της ελεύθερης αγοράς»
Η παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, ο διεθνής ανταγωνισμός, αλλά και μια σειρά από προκλήσεις όπως η επερχόμενη 4η Βιομηχανική Επανάσταση και η κλιματική αλλαγή επιβάλλουν στις επιχειρήσεις τη διαρκή αναζήτηση...
«Βιομηχανικά διδακτορικά στην υπηρεσία της ελεύθερης αγοράς»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χειλική ανάγνωση
Η ανάπτυξη προγράμματος τεχνητής νοημοσύνης με τη δυνατότητα χειλικής ανάγνωσης, δηλαδή κατανόησης της ομιλίας αναγνωρίζοντας τις κινήσεις των χειλιών, ανακοινώθηκε προ λίγων εβδομάδων .Αυτό που πριν από 70...
Χειλική ανάγνωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η τεχνοκρατική δημαγωγία
Κάθε καινοτομία παρουσιάζεται συνήθως με ουτοπικό φωτοστέφανο και κάθε επιστήμη έχει το όραμά της για τον κόσμο. Στον 19ο αι. λ.χ., η χημεία θα εξαφάνιζε την πείνα από την ανθρωπότητα γιατί θα εξασφάλιζε...
Η τεχνοκρατική δημαγωγία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στέρηση ελέγχου
Εισερχόμαστε στο έτος 2108 μ.Χ. όταν συμπληρώνονται 70 χρόνια από το 1948, όταν εμφανίστηκαν δύο σημαντικά συγγραφικά έργα, ορόσημα στον χώρο της λογοτεχνίας του φανταστικού: «Ο φρουρός» του Αρθουρ Κλαρκ και...
Στέρηση ελέγχου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ας δώσουμε όλο το δυναμικό μας στην ανάπτυξη και στην προσέλκυση επενδύσεων
Το ζητούμενο, που όλα αυτά τα χρόνια της κρίσης παραμένει εκκρεμές, αυτό της επιστροφής στην κανονικότητα, είναι ώρα να γίνει πράξη. Η συμφωνία με τους θεσμούς στα μέσα του Μάη έβαλε ένα λιθαράκι στην...
Ας δώσουμε όλο το δυναμικό μας στην ανάπτυξη και στην προσέλκυση επενδύσεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο εμφύλιος που δεν τελείωσε ποτέ
Η νίκη του Τραμπ αποτελεί στην καλύτερη περίπτωση μια κούφια νίκη για τους «αντισυστημικούς» ψηφοφόρους που τον έκαναν πρόεδρο. Θα καταγραφεί από τους ιστορικούς του μέλλοντος, υποψιάζομαι, ως άλλη μία...
Ο εμφύλιος που δεν τελείωσε ποτέ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας