• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    7°C 2.8°C / 9.0°C
    1 BF
    78%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    3°C 0.8°C / 5.5°C
    0 BF
    62%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 5.0°C / 11.0°C
    2 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    -3°C -3.1°C / -3.1°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    2 BF
    65%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    1°C 0.7°C / 3.7°C
    1 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -3°C -2.6°C / -2.0°C
    0 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.6°C / 10.7°C
    1 BF
    70%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.4°C / 8.3°C
    3 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C -1.1°C / 3.9°C
    3 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 4.9°C / 10.8°C
    3 BF
    66%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    6°C 6.2°C / 6.6°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    76%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.1°C / -1.5°C
    0 BF
    86%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    7°C -1.5°C / 7.3°C
    1 BF
    59%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    7°C 1.8°C / 7.1°C
    2 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    6°C 3.0°C / 9.2°C
    1 BF
    70%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    4°C 0.4°C / 4.4°C
    1 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.4°C / 5.5°C
    1 BF
    68%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    51%
EUROKINISSI/ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ

Ο πολίτης και ο πιστός

  • A-
  • A+

Η επικαιρότητα είναι σαν την παλίρροια. Βγαίνει έξω, στην αμμουδιά του μυαλού, σβήνοντας και ανατρέποντας προγραμματισμούς. Γράφοντας κάθε βδομάδα, πολύ περισσότερο κάθε μέρα, η επικαιρότητα εξελίσσεται σε δυνάστη ενός αρθρογράφου, ο οποίος θέτει, με κάθε γραφή του, σε δοκιμασία τη σχέση του με το αναγνωστικό κοινό αλλά και με τις προτεραιότητές του που οφείλουν να διέπονται από την ψύχραιμη προσέγγιση των δεδομένων.

Αυτό το κλίμα απουσίαζε από τη συζήτηση για την πρόταση του υπουργείου Παιδείας σχετικά με τη διαφοροποίηση του περιεχομένου του μαθήματος των θρησκευτικών. Ο διάλογος, ιδίως από τη μεριά της Εκκλησίας, είχε πολεμικά χαρακτηριστικά και τραυμάτισε τόσο τον απελθόντα υπουργό Παιδείας όσο και το σώμα της Εκκλησίας ως μια οντότητα, όπου η ανεκτικότητα και ο νηφάλιος λόγος συμπλέκονται ως απότοκο της φροντίδας για όλους τους πολίτες ενός κράτους, ανεξάρτητα από το θρήσκευμά τους.

Τα θέματα, όμως, της πίστης και της σχέσης της Πολιτείας με την Εκκλησία λειτουργούν σαν τους τροπικούς κυκλώνες για τη χώρα μας, εισβάλλοντας, ανά τακτά σχεδόν διαστήματα, θορυβωδώς στην επικαιρότητα.

Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, συμμεριζόμουν, καιρό τώρα, τη θέση στην οποία βρέθηκε ο αγγελιοφόρος που ανέλαβε να ανακοινώσει στον Κρέοντα τη δυσάρεστη για τον βασιλιά είδηση πως η Αντιγόνη αψήφησε την κοσμική εξουσία υπακούοντας στην κοινή λογική και στην πολιτισμική και πολιτική εμπειρία να θέσει ως πρώτη επιλογή της την αντίσταση σε κάθε μορφή εξουσίας.

Στη θέση του αγγελιοφόρου βρέθηκαν πολλοί πολίτες στη χώρα μας, οι οποίοι ήταν ανάμεσα σε διασταυρούμενα πυρά. Από τη μια μεριά, είχαν ευμενή στάση απέναντι στις αλλαγές στο μάθημα των θρησκευτικών και, από την άλλη, έχουν έναν σεβασμό προς την Εκκλησία και τον ρόλο που διαδραμάτισαν κάποιοι πεφωτισμένοι ιεράρχες, πρωτίστως ο κλήρος, σαρξ εκ της σαρκός του λαϊκού ήθους.

Κι αυτό δεν αποτελεί μόνο μια ιστορική παραδοχή. Δεν αντλείται από τα ιστορικά αρχεία. Συνιστά ζώσα πραγματικότητα. Πολλοί παπάδες στάθηκαν στο πλευρό των αδύναμων στα χρόνια της κρίσης. Ξεπέρασαν τα τείχη των θρησκευτικών δογμάτων αγκαλιάζοντας όλους τους ανήμπορους.

Αποτέλεσαν ένα παράδειγμα για τον τρόπο που ο θρησκευτικός λόγος για την αγάπη προς τον πλησίον δεν εγκλωβίζεται στα κηρύγματα από άμβωνος. Αντίθετα, μετασχηματίζεται σε μια υποδειγματική πρακτική που κράτησε όρθια την κοινωνία μας.

Οι πολίτες τρέφουν απέραντο σεβασμό προς αυτούς τους κληρικούς, που κάνουν πράξη τον λόγο του Θεού αδιαφορώντας για την κοσμική εξουσία. Αντίθετα, οι πολίτες ένιωσαν να σφίγγεται η ψυχή τους και να προσβάλλεται το θρησκευτικό τους συναίσθημα με την προσωπική στόχευση του τέως υπουργού Παιδείας.

Πολλοί πολίτες θα ήθελαν να υπενθυμίσουν στα μέλη της Ιεράς Συνόδου τα λόγια του αγγελιοφόρου προς τον Κρέοντα, λίγο πριν του ανακοινώσει την πράξη της Αντιγόνης να απειθαρχήσει στην κοσμική εξουσία του. «Βασιλιά μου, δεν θα σου πω πως έφτασα πετώντας.

Το γυρόφερνα, κοντοστάθηκα πολλές φορές. Είπα να τα μαζεύω και να κάνω πίσω. Η ψυχούλα μου το ’λεγε και το ξανάλεγε: Δόλιε, πού πας, θα σε καθίσουν στο σκαμνί» (Σοφοκλή Αντιγόνη, στίχοι 223-229).

Αυτή η παλινδρόμηση οφείλεται και στη σφοδρότητα των επιθέσεων της εκκλησιαστικής εξουσίας εναντίον του απελθόντος υπουργού. Ο λόγος της ορθόδοξης παράδοσης νοηματοδοτεί το πρόσωπο ως το βασικό υποκείμενο για την οδό προς την ελευθερία. Η σφοδρότητα της προσωπικής επίθεσης παρεξέκλινε απ’ αυτή τη βασική αρχή. Το πρόσωπο υπέστη τη βιαιότητα του επίσημου εκκλησιαστικού λόγου.

Ως εκ τούτου, έχω την άποψη πως η Εκκλησία υπέστη δεινό πλήγμα με την εξέλιξη της διαφωνίας της για τον τρόπο διδασκαλίας των θρησκευτικών. Παρέβλεψε, πρωτίστως, πως υπάρχει σαφής διάκριση ανάμεσα στους πολίτες και τους πιστούς. Για τα κοσμικά ζητήματα αποφασίζουν τα όργανα της Πολιτείας.

Διέφυγε από την Εκκλησία πως υπάρχει μια κατηγορία πολιτών που λειτουργούν ως μη ενεργοί πιστοί. Ωστόσο, είναι οι περισσότεροι. Κι αυτοί σιωπούν. Η Εκκλησία προκάλεσε ρήγμα στις σχέσεις της μ’ αυτούς τους μη ενεργούς πιστούς. Αυτό που χρειάζονται όλοι, σε μέρες δύσκολες, είναι η στοργική αγκαλιά, ακόμη και για τους «αμαρτωλούς». Ο τιμωρητικός λόγος αποξενώνει.

Η κατάρα ως μορφή κοσμικής εξουσίας για τη χειραγώγηση των διαφωνούντων δεν συνάδει με τον λόγο της Αγάπης.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πρόβλημα της «Αριστείας»
Ομολογώ ότι δεν θυμάμαι πότε ακριβώς άρχισα να ενοχλούμαι από τα «μικρά και ανούσια» της καθημερινότητάς μας. Αποφασίσαμε να παρακολουθήσουμε, στο Ηρώδειο, την παράσταση «Πέρσαι» του Αισχύλου. Μετά το τέλος...
Το πρόβλημα της «Αριστείας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορίες αριστείας
Αυτή η κοινωνία ανοίγει τον δρόμο στους δηλητηριώδεις ανταγωνισμούς και στην αγενή άμιλλα, γιατί η ανθρωπότητα είναι πάντα ένα μείγμα αλτρουισμού και ατομισμού, απλής αλήθειας και κακοήθους ψεύδους, αγάπης και...
Ιστορίες αριστείας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φανουρόπιτα επί παραγγελία
Η φανουρόπιτα είναι το έδεσμα της κοινοκτημοσύνης και όχι των μοναχοφαγάδων. Σύμφωνα με την παράδοση, πρέπει να μοιράζεται στη γειτονιά αφού προηγουμένως έχει ευλογηθεί στην εκκλησία, αν και συνήθως το...
Φανουρόπιτα επί παραγγελία
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Σκότω λιμός ξύνοικος»
Η πείνα συγκατοικεί με το σκοτάδι, έγραψε ο Αισχύλος, σε μια από τις πιο πυκνές πολιτικοκοινωνικές φράσεις που γράφτηκαν ποτέ. Αποδείχθηκε από τότε χιλιάδες φορές στην Ιστορία. Ποδηγετήθηκε πολλές για να...
«Σκότω λιμός ξύνοικος»
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Ecce Ηomo»
Κάτι οι εσωτερικές αντιθέσεις της κοινωνίας, κάτι οι σχέσεις παραγωγής (για να ξαναθυμηθούμε και τον Μαρξ, που επί κρίσης τον θυμήθηκαν αγορές, κεφαλαιοκράτες και τραπεζίτες), κάτι η διαλεκτική σύγκρουση...
«Ecce Ηomo»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα παπούτσια
Γέμισε με παλιά παπούτσια το κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Στα γεγονότα του 1954. Εκατοντάδες ζευγάρια στους δρόμους. Παπούτσια που μαρτυρούσαν για τη φτώχεια όσων τα φορούσαν.
Τα παπούτσια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας