Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Θηλυκή ταυτότητα γένους αρσενικού

Τόσα σιχαμερά ακούστηκαν και γράφτηκαν για τη νέα υπουργό Εργασίας

EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Θηλυκή ταυτότητα γένους αρσενικού

  • A-
  • A+

Δύο πρόσφατα γεγονότα -ψυχρολουσίες, καλύτερα- στάθηκαν αφορμή για το σημερινό σημείωμα: το πρώτο είναι ο ανασχηματισμός και τα όσα σιχαμερά ακούστηκαν και γράφτηκαν για τη νέα υπουργό Εργασίας, αν μάλιστα συγκριθούν με την ασυλία που φάνηκε πως απολαμβάνει ο νέος υφυπουργός Παιδείας.

Το δεύτερο είναι, προφανώς, η εκλογή Τραμπ: η πολιτική παραμένει διεθνώς προνομιακό πεδίο για την άνθηση ενός απροκάλυπτου σεξισμού.

Αλλά οι σεξιστικές συμπεριφορές που κραυγάζουν το όνομά τους τροφοδοτούν -και τροφοδοτούνται από- χαμηλόφωνες αντιστάσεις στην πολιτική παρουσία των γυναικών, αντιστάσεις ικανές να περνούν απαρατήρητες. Εύγλωττο παράδειγμα οι πρόσφατες τύχες μιας φαινομενικά ανώδυνης λέξης.

Η ιστορική διαδρομή της λέξης βουλεύτρια είναι λίγο-πολύ γνωστή. Θυμίζω απλώς ότι, όταν η Βουλή των Ελλήνων υποδεχόταν το 1953 την πρώτη εκπρόσωπο του έθνους, για την ονομασία του αξιώματός της έριζαν εφτά προτάσεις (βουλευτής, βουλευτού, βουλευτίς, βούλευτις, βουλεύτρια, βουλεύτρα, βουλευτίνα).

Σε πείσμα όσων υποστήριζαν ως ορθό γραμματικά το βουλεύτρια και απέρριπταν ως ανδρωνυμικό το βουλευτίνα (η γυναίκα του βουλευτή), πολύ σύντομα θα ξεχώριζαν δύο: η βουλευτής και η βουλευτίνα.

Διόλου τυχαία, η βουλευτίνα έδειχνε να κερδίζει τη μάχη τις πρώτες μεταπολιτευτικές δεκαετίες. Ακόμη και συντηρητικές υποψήφιες δεν δίστασαν τότε να την υιοθετήσουν στα προεκλογικά τους φυλλάδια.

Είναι η εποχή που οι γυναίκες πολιτικοί πρόβαλλαν συστηματικά το φύλο τους και συχνά ζητούσαν να προτιμηθούν βάσει κάποιων έμφυλων αρετών τους.

Μόνο που η ανατροπή δεν θα αργούσε: η βουλευτίνα ανακτούσε σταδιακά τις υποτιμητικές συνδηλώσεις της, καθώς η βουλευτής, παρά τη γλωσσική δυσμορφία της, υποσχόταν να δωρίσει σε όσες ασχολούνται με την πολιτική το ανεύρετο κύρος τους.

Στις νέες συνθήκες, ο επίκοινος τύπος (ο/η βουλευτής) πρόσφερε στις ενδιαφερόμενες μια ψευδαίσθηση ισότητας. Κάθε άλλη επιλογή τούς υπενθύμιζε ότι η ιδιότητά τους διαφοροποιείται ύπουλα από εκείνη των συναδέλφων τους.

Στο κλίμα αυτό μπήκε η βουλεύτρια στη ζωή μας. Μπας και αποκτήσουν επιτέλους όνομα οι όλο και περισσότερες γυναίκες που αποκτούν πλέον τη βουλευτική ιδιότητα. Η ιδέα έμοιαζε καλή: ορθή γραμματικά, φρέσκια παρά τη σχετική παλαιότητά της, ικανοποιητική για κάθε γλωσσικό γούστο, η βουλεύτρια υποσχόταν να αποκαταστήσει την έλλειψη γοήτρου που κουβαλούσε εξαρχής η έρμη η βουλευτίνα.

Η πρόταση υιοθετήθηκε από ελάχιστες πολιτικούς, φεμινιστικές ομάδες και ιστότοπους, καθώς και τη Γενική Γραμματεία Ισότητας. Τα λεξικά, βέβαια, ακόμη και το πρόσφατο της Ακαδημίας, συνεχίζουν να την αγνοούν και να προκρίνουν το ο/η βουλευτής, υπονομεύοντας κάποτε -ως «λαϊκό»- το βουλευτίνα.

Αλλά και μια πρόχειρη αναζήτηση στο διαδίκτυο υποδεικνύει την ηγεμονία της βουλευτού, την κατά πολύ σπανιότερη χρήση της βουλευτίνας και την ελάχιστη διάδοση της βουλεύτριας. Ούτως ή άλλως, στην περίπτωση της τελευταίας οι περισσότερες αναφορές οφείλονται στην επιθυμία καταγγελίας της.

Η εξέλιξη μοιάζει δυσεξήγητη. Γιατί τέτοια άρνηση για μια λέξη που, αν μη τι άλλο, θα μπορούσε να ικανοποιήσει και τον ψευτολογιοτατισμό των ημερών; Και είναι, πράγματι, κωμικό να αντιμετωπίζουν ως βαρβαρισμό τη βουλεύτρια εκείνοι που κοπιάζουν για τη νεκρανάσταση των απαρεμφάτων.

Αν, πάντως, επιχειρήσουμε να αποκωδικοποιήσουμε τις αντιρρήσεις, εύκολα θα αντιληφθούμε ότι οι ενστάσεις εμφανίζονται προσχηματικά ως γλωσσικές, ενώ στην πραγματικότητα είναι βαθύτατα πολιτικές: ο τύπος βουλεύτρια συνδέθηκε με τον φεμινισμό και την Αριστερά και ως φεμινιστικός ή/και αριστερός πολεμιέται.

Στο σημείο αυτό, αξίζει να σταθούμε στο εύρος -γιατί ποικιλία δεν θα βρούμε- των αντιδράσεων. Την ώρα, λοιπόν, που η Χρυσή Αυγή και ο «Στόχος» αντλούν από τη βουλεύτρια τρανή απόδειξη για το μορφωτικό έλλειμμα του ΣΥΡΙΖΑ, έγκριτοι σχολιαστές του απολύτως συνταγματικού τόξου δεν διστάζουν να μιλήσουν για «αδίκημα κατά της ελληνικής γλώσσας», ικανό να τρελάνει «ακόμη και τον διορθωτή του Word».

Αλλοι ειρωνεύονται την «άκομψη» λέξη προκειμένου να χλευάσουν τις εκ των πραγμάτων ομόλογές της αριστερές πολιτικούς. Κάποτε, μάλιστα, τη χρεώνουν σε εκείνη που βάζουν κατά καιρούς στο στόχαστρο: έτσι, για τη βουλεύτρια θεωρήθηκε υπεύθυνη και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, «ευτυχώς», όμως, «η αδυναμία της να επανεκλεγεί καταδίκασε τη λέξη σε αχρησία».

«Γύρισαν τα έντερά μας από τη βάναυση προσβολή του γλωσσικού μας αισθήματος», αποκάλυπτε προ καιρού φιλόλογος, μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, απευθυνόμενος σε συντρόφισσά του που τολμά να διεκδικεί τον τίτλο της βουλεύτριας.

Σίγουρος ότι «την ωθεί ένας πρωτόγονος έως ανόητος φεμινισμός», ο αηδιασμένος φιλόλογος της υπενθύμιζε ότι η στάση της είναι πράξη αντιδημοκρατική, καθώς ο σεβασμός στη γλώσσα της πλειοψηφίας είναι θέμα Δημοκρατίας.

Τόσο μένος για μια (σωστή) λέξη; Είναι θεμιτό, πιστεύω, να σκεφτούμε πως οι αντιστάσεις δεν αφορούν τη βουλεύτρια ως γραμματικό τύπο, αλλά τη βουλεύτρια ως ιδιότητα.

Εχοντας ούτως ή άλλως να αντιμετωπίσουν μιαν υπόρρητη όσο και διάχυτη καχυποψία, οι περισσότερες πολιτικοί αντιδρούν υπομένοντας αγόγγυστα -κάποτε κιόλας και διεκδικώντας- την αρσενική εκδοχή του αξιώματός τους. Και αδιαφορούν αν με τη στάση τους συνηγορούν στη διαιώνιση της αορατότητάς τους.

  

ΑΠΟΨΕΙΣ
Μεθεόρτια ενός ετήσιου πανηγυριού
Ανιση εξαρχής, η πάλη κρίθηκε εδώ και χρόνια: αποδεδειγμένα κορακοζώητη, η Ημέρα της Γυναίκας -των Γυναικών, για τις ελάχιστες που αντιλαμβάνονται τη διαφορά- συνεχίζει απτόητη να περιγελά όσες επιμένουμε να...
Μεθεόρτια ενός ετήσιου πανηγυριού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο σεξισμός ως θεραπαινίδα της πολιτικής
Οι γυναίκες πολιτικοί, υπουργοί και βουλεύτριες, υφίστανται πλέον συστηματικά τις επιθέσεις ενός κοινοβουλευτικού σεξισμού, διάχυτου όσο και ανεξέλεγκτου. Μόνο που, προσώρας, οι περισσότερες δεν μοιάζουν...
Ο σεξισμός ως θεραπαινίδα της πολιτικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η 8η Μάρτη επιστρέφει στις ρίζες της!
Η 8η Μάρτη 2019 συναντά ξανά τον λόγο από τον οποίο γεννήθηκε: την απεργία ως το κύριο μέσο ανάδειξης της γυναικείας καταπίεσης και κύριο τρόπο διεκδίκησης της ισότιμης θέσης της γυναίκας μέσα στο κοινωνικό...
Η 8η Μάρτη επιστρέφει στις ρίζες της!
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Σύλλογος των Κυριών» ή «Σύλλογος των Γυναικών»
«Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας»: 8 Μαρτίου, εορτασμός με απόφαση του ΟΗΕ (από το 1975). Μόνο που η διατύπωση αυτή, και ως σύνολο και ως σύνθεση επιμέρους λεκτικών στοιχείων, μπορεί να εγείρει σειρά διαφωνιών.
«Σύλλογος των Κυριών» ή «Σύλλογος των Γυναικών»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βία κατά των γυναικών: διαφθορά και ανισότητα
Πού είναι η δημοκρατία για να διασφαλίσει ισότητα και ελευθερίες στους πολίτες. Βιώνουμε μια «εξαθλιωμένη κοινωνική κατάσταση», η οποία δηλητηριάζει την ποιότητα όλων των σχέσεών μας, καθώς συμβιώνουμε δίπλα...
Βία κατά των γυναικών: διαφθορά και ανισότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διότι δεν συνεμορφώθης
Η διεύρυνση στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αλλά και του ηλεκτρονικού Τύπου έχει διευρύνει τη δυνατότητα χειραγώγησης του δημόσιου λόγου και την έκδοση νεο-πιστοποιητικών κοινωνικού φρονηματισμού....
Διότι δεν συνεμορφώθης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας