Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ιδεολογική η σημερινή σύγκρουση

Ιδεολογική η σημερινή σύγκρουση

  • A-
  • A+

Η ανθρωπότητα σήμερα διέρχεται περίοδο δομικών ανατροπών. Ενας καινούργιος κόσμος γεννιέται ενώ ο παλιός υποχωρεί. Η αναδυόμενη όμως «νέα εποχή» δεν επέρχεται εξαιτίας κάποιου μεγάλου παγκόσμιου πολέμου, όπως έχει συμβεί αρκετές φορές στο παρελθόν (π.χ. με τη Γαλλική Επανάσταση, με τον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κ.λπ.), αλλά διαμορφώνεται μέσα από την αναρρίχηση ορισμένων ισχυρών παγκόσμιων οικονομικών δυνάμεων που απειλούν να υποτάξουν τους λαούς.

Οι συγκρούσεις, λοιπόν, στην εποχή μας δεν διεξάγονται μεταξύ κρατών ή μεταξύ προνομιούχων και προλετάριων ή μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Ούτε οφείλονται σε κάποια επανάσταση χωρικών ενάντια σε κάποιο βασιλιά ή φεουδάρχη.

Δεν προέρχονται, δηλαδή, από εξεγέρσεις κάποιων κοινωνικών ομάδων (π.χ. αστών, αγροτών, εργατών κ.λπ.) εναντίον εργοστασιαρχών, μεγαλοαστών κ.λπ. Ωστόσο, ο σημερινός πόλεμος απειλεί να αφανίσει την πλειονότητα των πολιτών οι οποίοι βρίσκονται τώρα απροστάτευτοι και χωρίς επαρκές δίχτυ ασφαλείας.

Παρ’ όλο δηλαδή που οι σημερινοί «πόλεμοι» δεν έχουν αίμα και σκοτωμένους στρατιώτες, εντούτοις αφήνουν πίσω τους εκατομμύρια θύματα από εξαθλιωμένους φτωχούς και άνεργους ανθρώπους που προσπαθούν να καταλάβουν τι συμβαίνει και ποιος είναι ο εχθρός.

Στη σημερινή συγκυρία, λοιπόν, η υποταγή των λαών έρχεται από λίγα κυρίαρχα οικονομικά κέντρα που γενικά αποκαλούνται «οι αγορές». Αυτές απειλούν να κατασπαράξουν όλους τους λαούς, πλούσιους και φτωχούς.

Η δράση τους είναι οριζόντια και πλήττει καίρια και την καρδιά του πλούσιου καπιταλιστικού κόσμου, στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, που μετρούν σήμερα εκατομμύρια νεκρούς -δηλαδή ανέργους, φτωχούς κ.λπ.

Το έδαφος των ανατροπών αυτών αναπτύχθηκε για πολλά χρόνια μέσα στο σκοτάδι. Παλαιότερα κάποια «ιδέα», που συνεπαγόταν αλλαγές, είχε ως αφετηρία κοινωνικά, οικονομικά, πολιτικά, ηθικά ή στρατιωτικά δεδομένα.

Διαμορφωνόταν στο φως και τα διάφορα στάδιά της ήταν συνήθως εμφανή. Με τα εξελιγμένα, ωστόσο, τεχνικά μέσα η «σύγχρονη επανάσταση» αναπτύχθηκε σιωπηρά. Χωρίς τυμπανοκρουσίες. Γι’ αυτό και η ανθρωπότητα συνελήφθη εξαπίνης.

Οι συνέπειες από τούτη την ανατροπή υπήρξαν οι γενικευμένες συγκρούσεις όλων εναντίον όλων σ’ ολόκληρο τον πλανήτη, που θυμίζουν χομπσιανό τοπίο. Ακόμα και το κέντρο του λεγόμενου πολιτισμένου κόσμου είναι πυρακτωμένο και οι «φωτιές» αγκαλιάζουν πλούσιους και φτωχούς, ενώ η μεγάλη μεσαία τάξη του εικοστού αιώνα «πληρώνει» πολύ ακριβά τις αλλαγές αυτές.

Η ιδιότυπη αυτή σύγκρουση αποτελεί τη μαία ενός τοκετού από τον οποίο γεννιέται ένα νέο παγκόσμιο σύστημα που ανατρέπει τους μέχρι σήμερα παραδεκτούς κανόνες (αξιακούς, κοινωνικούς, πολιτισμικούς, οικονομικούς, πολιτικούς κ.λπ.).

Το παλιό σύστημα της συναίνεσης και της συνεργασίας των διαφόρων κοινωνικών ομάδων (που λειτουργούσε με επιτυχία από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι πρότινος και είχε επιφέρει ειρήνη και ευημερία στους λαούς) σταδιακά κατεδαφίζεται.

Η κατεδάφιση αυτή ξεκίνησε κατά τη δεκαετία του ‘80 με τη νεοφιλεύθερη επανάσταση της Θάτσερ και του Ρέιγκαν, επισφραγίστηκε με την περιβόητη «Συναίνεση της Ουάσινγκτον» και απογειώθηκε τέλος με την απάνθρωπη μονεταριστική πολιτική λιτότητας που επέβαλαν οι Γερμανοί στους λαούς της Ευρώπης.

Με όχημα, λοιπόν, τη διαβόητη «νέα οικονομία» αρχίζει να διαμορφώνεται μια «νέα τάξη πραγμάτων», με «νέους ανθρώπους», «νέες κοινωνίες», «νέα ήθη και έθιμα»... Κοινωνικά μοντέλα που ίσχυαν επί δύο αιώνες και πλέον διαλύονται με «συνοπτικές» διαδικασίες.

Πίσω τους αφήνονται εκατομμύρια από εξαθλιωμένους πολίτες χωρίς ουσιαστικά κοινωνικά στηρίγματα και χωρίς κάποια αποτελεσματική μέριμνα. Μια νέα «ηθική» χωρίς συλλογικές αρχές προβάλλει. Ο ατομισμός καθίσταται κυρίαρχη στάση και κανόνας ζωής.

Ενα πρόσθετο αποτέλεσμα αυτής της «νέας εποχής» είναι η εκτόξευση των κοινωνικών ανισοτήτων. Ετσι, δημιουργείται στην πράξη μια κοινωνία ανθρώπων δύο κατηγοριών: η μία έχει πρόσβαση στο αναβαθμισμένο «ιδιωτικό» (σχολεία, νοσοκομεία, ασφάλιση), ενώ η άλλη είναι υποχρεωμένη να βολευτεί με τις υπηρεσίες του συνειδητά υποβαθμισμένου «δημόσιου».

Είναι αλήθεια πως δεν γνωρίζουμε ακόμα επακριβώς εάν η εποχή μας θα γεννήσει Μεσαίωνα ή Αναγέννηση.

Το βέβαιο πάντως είναι ότι κατ’ αυτή την ιστορική στιγμή οι άνθρωποι βιώνουν μια «επιστροφή» σε ένα ζοφερό παρελθόν που δεν γνωρίζουν ούτε πόσο θα κρατήσει ούτε σε πόσο βάθος καταστροφής θα οδηγήσει.

Ο κόσμος επίσης δεν έχει συνειδητοποιήσει αν ο πολιτισμός που γκρεμίζεται θα αντικατασταθεί από έναν καλύτερο ή χειρότερο. Οι ηγέτες, εξάλλου, σήμερα παρουσιάζονται ανεπαρκείς, άβουλοι και αδύναμοι να διαχειριστούν την κρίση. Η έξοδος πάντως από το σημερινό αδιέξοδο έχει σχέση και εξαρτάται από το ιδεολογικό μοντέλο (οικονομικό, πολιτικό κ.λπ.) που θα επικρατήσει.

Αν δηλαδή διατηρηθεί το εφαρμοζόμενο «χουβεριανό» (νεο-φιλελεύθερο) της λιτότητας (εκείνο που οδήγησε και στη μεγάλη ύφεση του 1929), η πορεία του κόσμου προβλέπεται δυσοίωνη ίσως και καταστροφική.

Αντίθετα, αν στην ιδεολογική αυτή σύγκρουση επικρατήσει η ιδεολογία ενός ήπιου φιλελευθερισμού με κοινωνικό πρόσωπο και με βάση ένα νεο-κεϊνσιανό οικονομικό μοντέλο, τότε ο κόσμος θα αλλάξει προς το καλύτερο.

* Πρώην υπουργός

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
Τα τελευταία χρόνια έχει εισβάλει ορμητικά στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ευρώπης ένα νέο πρόβλημα με τις κωδικές ονομασίες «συλλογική ταυτότητα», «ταυτοτικές ομάδες», «πολιτική ταυτοτήτων», που...
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «κόκκινη γραμμή» των ιδεοληψιών
Τι είναι πολιτική; Μήπως δεν είναι ο οργανωμένος τρόπος να επιδράσεις στα πράγματα και να επηρεάσεις τις εξελίξεις; Και αριστερή πολιτική; Μα, τι άλλο από το να επηρεάσεις τις εξελίξεις σε αριστερή και...
Η «κόκκινη γραμμή» των ιδεοληψιών
ΝΗΣΙΔΕΣ
Η μακροχρόνια σχέση οικονομίας και διαπλοκής
Στο φυλλάδιο «Μικρή Εγκυκλοπαίδεια Σκανδάλων της ΕΡΕ» σε ανατύπωση που προσφέρουμε σήμερα στους αναγνώστες μας, η ΕΔΑ, χωρίς καταγγελτικές ρητορείες, με επιστημονική τεκμηρίωση, με ονόματα και αριθμούς, ρίχνει...
Η μακροχρόνια σχέση οικονομίας και διαπλοκής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την Ελλάδα της νέας εποχής, για την Αριστερά της εποχής μας
Τον Αύγουστο του 2018 ο κύκλος της δημοσιονομικής προσαρμογής έκλεισε. Η πρώτη μάχη κερδήθηκε. Για να ακολουθήσει η αμέσως επόμενη. Σκληρότερη. Η οικοδόμηση της Ελλάδας της νέας εποχής. Ανασηκώνοντας το κεφάλι...
Για την Ελλάδα της νέας εποχής, για την Αριστερά της εποχής μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
18 Οκτώβρη 1981. Τότε και τώρα
​18 Οκτώβρη 1981! Ημερομηνία-σταθμός για τον προοδευτικό χώρο, γιατί η τότε κυβερνητική θητεία άφησε προσανατολισμό με θετικό πρόσημο για την κοινωνία και την πολιτική ιστορία της χώρας. Ωστόσο, παραμένει...
18 Οκτώβρη 1981. Τότε και τώρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παρέμβαση στις διεργασίες της ευρύτερης Αριστεράς
Η χρόνια κρίση που βιώνουμε, η φθορά των θεσμών, η αμφισβήτηση των αξιακών κωδίκων, η ανεπάρκεια του πολιτικού προσωπικού, η αναποτελεσματικότητα των μνημονιακών επιλογών, το δυσμενές διεθνές περιβάλλον και τα...
Παρέμβαση στις διεργασίες της ευρύτερης Αριστεράς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας