Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ηρθε η ώρα για μεταρρυθμίσεις στην Παιδεία
EUROKINISSI / ΘΑΝΑΣΗΣ ΚΑΛΛΙΑΡΑΣ

Ηρθε η ώρα για μεταρρυθμίσεις στην Παιδεία

  • A-
  • A+

Καθώς η Ελλάδα εξέρχεται σιγά σιγά και βασανιστικά από την επταετή κρίση, δεν πρέπει να χάνουμε, στον εφήμερο ορυμαγδό, το βασικό πρόβλημα: πώς δημιουργούμε τα θεμέλια και το σχήμα της αυριανής κοινωνίας; Είδαμε όλοι τις βεβαιότητές μας να διαλύονται στον αέρα όλα αυτά τα χρόνια.

Η κυβερνητική εμπειρία θέτει στην Αριστερά σκληρά ζητήματα ταυτότητας και προσανατολισμών. Οποιος χάσει το βασικό ερώτημα, θα χαθεί πολιτικά. Κανένα περιθώριο επομένως για παραμυθητικά μισόλογα, αναβολές, πείσματα, κολακείες κοινωνικών ομάδων, πολιτικές υστεροβουλίες.

Με αυτή τη συνείδηση 100 και πλέον πολίτες ξεκινήσαμε να συντάξουμε ένα πρόγραμμα εκπαιδευτικών αλλαγών με στόχο την αναπροσαρμογή της εκπαίδευσης στον ορίζοντα των μεγάλων αλλαγών και προκλήσεων της εποχής.

EUROKINISSI / ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ

Το έργο αυτό, διαλογικό επί της ουσίας, ολοκληρώθηκε με την επίσημη κατάθεση του πορίσματος τον Μάιο. Ο υπουργός Παιδείας αποφάσισε να εισάγει, σταδιακά, τις μεταρρυθμίσεις του πορίσματος στη διαδικασία της εφαρμογής.

Η πρώτη πρόταση που τίθεται προς εφαρμογή είναι εκείνη που χαρακτηρίστηκε στο πόρισμα ως η μητέρα των μεταρρυθμίσεων, δηλαδή το τρίπτυχο που περιλαμβάνει αλλαγές στη μέση εκπαίδευση, στην πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση και κινητικότητα/ευελιξία των φοιτητών στο Πανεπιστήμιο.

Εξαιτίας της σημασίας της συγκεκριμένης πρότασης της επιτροπής, θα συζητηθεί επίσης στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων στη Βουλή πριν κατατεθεί το νομοσχέδιο.

Ποιες αλλαγές στη μέση εκπαίδευση;

Σήμερα το Λύκειο έχει καταστραφεί από τον τρόπο εισαγωγής στα Πανεπιστήμια. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση, αντί να είναι ισότιμη με τη γενική εκπαίδευση, συγκροτεί κυριολεκτικά Καιάδα νεανικών ψυχών.

Η πίεση αυτή μεταφέρεται στο Γυμνάσιο. Ταυτόχρονα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση 8 στα 10 παιδιά λιμνάζουν σε άσχετα τμήματα. Ποιον εξυπηρετεί αυτό το σύστημα που πόρρω απέχει της εκπαίδευσης ως δημόσιου αγαθού;

Τα βασικά σημεία

1. Ριζική ανασυγκρότηση του Γυμνασίου, μετατροπή του σε τετραετές και με παράλληλη αναθεώρηση των προγραμμάτων σπουδών.

2. Διετές Λύκειο και αναδιοργάνωση τόσο του γενικού όσο επίσης και του Επαγγελματικού-Τεχνικού Λυκείου και αναβάθμισή τους, ώστε να γίνουν ισόκυρα.

3. Αλλαγή του τρόπου εισδοχής στα ΑΕΙ-ΤΕΙ και συναρμογή τους με τις μαθησιακές επιλογές εντός του Γενικού και του Επαγγελματικού Λυκείου.

4. Κινητικότητα εντός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και συνδυασμός ειδικεύσεων στο πτυχίο.

Δύο τύποι του νέου Λυκείου

Η προτεινόμενη αλλαγή του Λυκείου δεν γίνεται χωρίς την ταυτόχρονη αλλαγή τόσο του Γενικού Λυκείου όσο και του Τεχνοεπαγγελματικού Λυκείου.

Και τα δυο, ΓΕΛ και ΤΕΛ, θα καταλήγουν είτε σε Εθνικό Απολυτήριο είτε σε Πιστοποιητικό Σπουδών, θα είναι συμμετρικά οργανωμένα και θα έχουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Επιπροσθέτως το ΤΕΛ θα συνοδεύεται από έναν πρόσθετο χρόνο (που θα χορηγεί πιστοποιητικό τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας).

Η δημιουργία απαιτητικού προγράμματος, με πρόσβαση σε ΑΕΙ/ΤΕΙ, θα καταστήσει την επαγγελματική εκπαίδευση ελκυστική. Οχι σχολείο δεύτερης κατηγορίας.

Οποιαδήποτε απόπειρα μεταρρύθμισης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση θα αποτύχει αν δεν αναβαθμίσει την επαγγελματική εκπαίδευση, τόσο δραστικά μάλιστα, ώστε να αλλάξει ριζικά η αναλογία των μαθητών ΓΕΛ και ΤΕΛ.

Μονόδρομος για την αντιμετώπιση της νεανικής ανεργίας και τη διεύρυνση της παραγωγικής βάσης. Θα πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια, ώστε να την επιλέγουν ικανότεροι μαθητές όχι από αδυναμία, αλλά για τα ελκυστικά της προγράμματα.

Πρόγραμμα που θα διαφοροποιούνται κατά περιοχές αναλόγως των παραγωγικών δραστηριοτήτων. Λ.χ. σε μια χώρα τουριστική πόσα μαθήματα στα σημερινά ΕΠΑΛ αφορούν τον τουρισμό;

Γιατί όμως Εθνικό Απολυτήριο και Πιστοποιητικό Σπουδών;

Η διάκριση είναι σημαντική τόσο για να διατηρηθεί η αξιοπιστία των τίτλων των δύο τύπων Λυκείου χωρίς εκπτώσεις, όσο και για να εμποδίσει τη σχολική διαρροή όσων δεν τα καταφέρνουν.

Δεν ευτελίζει τον μόχθο των μεν, αποδίδοντας όμως και θετικό αντίκρισμα στις σπουδές όσων δεν ανταποκριθούν σε όλη την κλίμακα των υποχρεώσεων.

Δεν ισοπεδώνει προς τα κάτω κατεδαφίζοντας τα κριτήρια και ταυτόχρονα είναι ευέλικτο και χρηστικό.

Γιατί τετραετές Γυμνάσιο;

Πρόσθετο έτος σημαίνει εξ ολοκλήρου αναδιοργάνωση του προγράμματος σπουδών για πολίτες που στα 17 τους θα ψηφίζουν.

Τρόποι ολιστικής προσέγγισης της γνώσης, οικοδόμηση συναρμογών μεταξύ των διαφόρων γνωστικών αντικειμένων, μεθοδολογίες πλησιέστερες στη διερευνητική μάθηση και μείωση των μαθημάτων (9-10) με παράλληλη δημιουργία διαθεματικών συναρμογών μεταξύ μαθημάτων στην κατεύθυνση της διερευνητικής μάθησης, νέες τεχνολογίες.

Η χαμένη εκπαιδευτική βαθμίδα

Το Διετές Λύκειο αποτελεί αντίγραφο του International Baccalaureate;

Μα το ίδιο το ΙΒ αποτελεί παραλλαγή μιας κατεύθυνσης αλλαγών που παρατηρούμε σε πολλές χώρες, με κύρια χαρακτηριστικά την αυτονόμηση της ανώτερης μέσης εκπαίδευσης με λιγότερα και σε βάθος αντικείμενα μάθησης, επιλογές, ερευνητικό πρόγραμμα.

Στην Ελλάδα εφαρμόζεται από καλά ιδιωτικά σχολεία, τα οποία συνεχώς το επεκτείνουν γιατί έχει πολύ μεγάλη ζήτηση.

Γιατί λοιπόν πρέπει να στερήσουμε από τα παιδιά του δημόσιου σχολείου αυτή την κατεύθυνση που είναι κοινή στην Ευρώπη; Γιατί να έχουν πρόσβαση μόνο όσοι έχουν να πληρώσουν και όχι όσοι ενδιαφέρονται;

Με ποια λογική αυτό αντί να περιορίζει τον κύκλο εργασιών των σχολαρχών, τους ευνοεί; Γιατί να έχει μικρότερη αξιοπιστία το δικό μας εθνικό απολυτήριο, προσαρμοσμένο στις δικές μας ανάγκες, αλλά σύμφωνο με διεθνή κριτήρια;

Γιατί να μην εξασφαλίζει την κινητικότητα σε ξένα Πανεπιστήμια;

Τοτέμ και ταμπού

Ας είμαστε ειλικρινείς: εκπαίδευση χωρίς αξιολόγηση δεν γίνεται. Δυστυχώς, οι προηγούμενες κυβερνήσεις την εργαλειοποίησαν για απολύσεις. Να μην πετάξουμε όμως το μωρό με τα απόνερα.

Η αξιολόγηση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης. Συνδέεται άμεσα με τις διδακτικές προσεγγίσεις, την εκπαιδευτική στοχοθεσία και το περιεχόμενο σπουδών.

Η επιμόρφωση των καθηγητών για το νέο Γυμνάσιο και Λύκειο μπορεί να γίνει χωρίς αξιολόγηση; Και εδώ, άλλο ένα πρόβλημα ταμπού: Τράπεζα Θεμάτων.

Ενα εκπαιδευτικό σύστημα που σέβεται τον εαυτό του δεν μπορεί να μην έχει σταθμισμένες εξετάσεις. Υπάρχουν επιστημολογικά προβλήματα και προβλήματα στην εκπαιδευτική διαδικασία που πρέπει να αντιμετωπίσουμε; Σαφώς.

Η αξιολόγηση και η Τράπεζα Θεμάτων είναι δύο θεσμοί σημαντικοί και απαραίτητοι για την εκπαίδευση ως κοινωνική δομή και λειτουργία.

Αλλά εξαρτάται από την κατασκευαστική δομή τους (μπορεί να είναι καλή ή κακή), από τη δοσολογία της εφαρμογής τους (π.χ. διαφορετική στα μαθηματικά από ό,τι στη λογοτεχνία), από τη συναρμογή της με τη δημιουργικότητα και την αυτονομία εκπαιδευτικών και εκπαιδευμένων, ώστε να μη μετατρέπεται το σχολείο σε εικονικό φροντιστήριο.

Σήμερα υπάρχει διεθνώς αναπτυγμένο λογισμικό και προβληματική γύρω από τα ζητήματα και μάλιστα πολλά συστήματα αναλόγως των στόχων που επιδιώκουμε. Δεν επιτρέπεται να το αγνοούμε.

Η «μπουλουκοποίηση» της εκπαίδευσης εν ονόματι του εξισωτισμού διευρύνει, δεν μειώνει τις ανισότητες. Αλλωστε το αντίπαλο δέος είναι ο τρόπος που γίνονται σήμερα οι εξετάσεις και η διαρκής αναπηρία που προκαλούν στους μαθητές.

Εν ονόματι ποιας αρχής ανεχόμαστε τη διαιώνιση αυτού του συστήματος;

Αναδιοργάνωση της μέσης εκπαίδευσης σημαίνει ανακατανομή της σχολικής στέγης και ανάπτυξη της τεχνολογίας τής εξ αποστάσεως εκπαίδευσης. Αλλά γιατί η συγχώνευση σχολείων είναι καταδικαστέα;

Δεν είναι προτιμότερο λιγότερα μεν, αλλά μεγαλύτερα και καλά εξοπλισμένα σχολεία, με τη βιβλιοθήκη τους, τα εργαστήριά τους, τις δυνατότητες επιλογών; Εχουμε αντιληφθεί τις δημογραφικές προβολές που προβλέπουν μείωση του μαθητικού πληθυσμού κατά 30% την επόμενη δεκαετία;

Καλύτερο να στρουθοκαμηλίζουμε; Πολιτική σημαίνει πρόβλεψη, όχι δημαγωγία και καλοπιάσματα.

Μετεκπαίδευση καθηγητών

Προφανές ότι η μεταρρύθμιση πρέπει να συνοδευτεί με αποτελεσματική επιμόρφωση και επαγγελματική υποστήριξη των εκπαιδευτικών, με ενδοσχολικό χαρακτήρα και διαδικασία «στήριξης ομοτέχνων».

Μέσα στο πλαίσιο αυτό πράγματι οι διαφορετικές ειδικότητες, οι οποίες υπάρχουν με τυχαίο τρόπο στη σημερινή εκπαίδευση (σύγκρινε το τεράστιο εύρος της ειδικότητας του φιλόλογου με το στενότατο εύρος νεοεισαχθεισών ειδικοτήτων, για να βρουν διέξοδο απόφοιτοι συγκεκριμένων πανεπιστημιακών τμημάτων), πρέπει να τείνουν προς τους μεγάλους άξονες της εκπαίδευσης.

Εκπαίδευση για χάρη των μαθητών ή προσαρμοσμένη στις ανάγκες του προσωπικού;

Ενας άξονας πολιτικής

Η κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει σταθερά, και χωρίς να κοιτάει πίσω, στην εφαρμογή της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και μάλιστα να την εντάξει σε έναν άξονα που θα αποτελείται από τρεις μείζονες δράσεις: εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, καινοτομία και έρευνα, μια καινούργια αντίληψη της πολιτικής του πολιτισμού.

Η ανάπτυξη αυτού του άξονα είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη νέα ιστορική περίοδο που ανοίγεται μπροστά μας και για την ταυτότητα μιας νέας Ελλάδας.

* Πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος θα πληρώσει «τα σπασμένα»;
Το Ε. Ε. Εράσμους + /Νεολαία είναι ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα που υπάγεται στο ΙΝΕΔΙΒΙΜ. Οι φορείς των οποίων οι προτάσεις εγκρίθηκαν τον Ιανουάριο του 2015, προέβησαν στην υπογραφή σύμβασης και την έναρξη...
Ποιος θα πληρώσει «τα σπασμένα»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο ίδιο έργο θεατές
Έναρξη του σχολικού έτους 2017- 2018 και, όπως κάθε χρονιά, έτσι και φέτος έχουμε επανάληψη διακηρύξεων για το αυτονόητο... Η «κανονικότητα», λοιπόν, επανέρχεται, σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας, Κώστα...
Στο ίδιο έργο θεατές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
Με βάση τις τελευταίες εξαγγελίες του υπουργού Παιδείας, αναπτύσσεται ο προβληματισμός σχετικά με το μέλλον των πανελλαδικών εξετάσεων και το σύστημα που θα τις αντικαταστήσει. Κανείς φυσικά δεν αναφέρεται...
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αφυλες ταυτότητες, έμφυλες αντιδράσεις
Ο σάλος επιτέλους κόπασε, κατακάθισε ο κουρνιαχτός. Καθώς η Θεματική Εβδομάδα με τίτλο «Σώμα και ταυτότητα» δρομολογήθηκε ήδη στα σχολεία, έχει νόημα να αναρωτηθούμε για όσα αδιανόητα ακολούθησαν την εξαγγελία...
Αφυλες ταυτότητες, έμφυλες αντιδράσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελεύθερη επιλογή σχολείου: καλό ή κακό;
Να επιλέγουν οι γονείς το σχολείο για τα παιδιά τους ή να τα στέλνουν στο σχολείο της γειτονιάς τους; Αυτό το ερώτημα έθεσε ο κ. Μητσοτάκης ως ένα από τα κεντρικά του προγράμματος της Ν.Δ. για την Παιδεία. Αν...
Ελεύθερη επιλογή σχολείου: καλό ή κακό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «κανονικότητα» στα σχολεία με πάνω από 10.000 κενά εκπαιδευτικών
Τα νεότερα δεδομένα παρουσιάζουν μια σοβαρή αύξηση των κενών στα σχολεία. Σε αρκετές περιοχές της χώρας δεν διδάσκονται πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα σε Γενικά και Επαγγελματικά Λύκεια.
Η «κανονικότητα» στα σχολεία με πάνω από 10.000 κενά εκπαιδευτικών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας