• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 12.0°C / 18.0°C
    1 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.5°C / 18.8°C
    2 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.8°C / 16.5°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 11.3°C / 11.3°C
    2 BF
    56%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.9°C / 14.8°C
    1 BF
    57%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    8°C 8.1°C / 11.2°C
    1 BF
    47%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    2 BF
    48%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.8°C / 16.1°C
    2 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    4 BF
    71%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    2 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    1 BF
    63%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    53%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.7°C / 17.7°C
    1 BF
    40%
  • Ρόδος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    1 BF
    75%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.2°C / 16.7°C
    2 BF
    65%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.1°C / 17.1°C
    1 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.6°C / 16.7°C
    2 BF
    73%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.1°C / 9.1°C
    1 BF
    58%
ICONPRESS / ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΤΟΥΝΤΟΥΜΗΣ

Εκκλησία, Πολιτεία, Αριστερά

  • A-
  • A+

Ποτέ δεν ήταν ανέφελες οι σχέσεις ανάμεσα στην Πολιτεία και την αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδος. Ιστορικό παράδοξο, θα έλεγε κανείς, γιατί, παρά την «αυτοκεφαλία», η Εκκλησία της Ελλάδος στην ιστορική διαδρομή των περίπου δύο αιώνων που μεσολάβησαν από το διάταγμα του Ιουλίου/Αυγούστου 1833, που ανακήρυξε την «ανεξαρτησία» της, υπήρξε πειθήνιο τέκνο της «νόμω κρατούσης Πολιτείας». Το αυτοκέφαλο αφορούσε μόνο τη θέση της απέναντι στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Στον απόηχο του πνεύματος του Διαφωτισμού, ο Αδαμάντιος Κοραής έγραφε:

Του έως την ώραν ταύτην ελευθερωθέντος μέρους της Ελλάδος ο κλήρος δεν χρεωστεί πλέον να γνωρίζει εκκλησιαστικόν αρχηγόν του τον Πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως, εν όσω η Κωνσταντινούπολις μένει μολυσμένη από την καθέδραν του ανόμου τυράννου, αλλά πρέπει να κυβερνάται από Σύνοδον ιερέων εκλεγομένων ελευθέρως από ιερείς και κοσμικούς, καθώς έπραττεν η αρχαία Εκκλησία...

Αλλά και η Αθήνα της εποχής ήταν «καθέδρα» της Βαυαροκρατίας.

Και το διάταγμα της αντιβασιλείας που θέσπισε το αυτοκέφαλο όριζε αρχηγό της Εκκλησίας της Ελλάδος τον ρωμαιοκαθολικό το θρήσκευμα μονάρχη Οθωνα, από την έγκριση του οποίου θα εξαρτώταν η ισχύς των πράξεων της διορισμένης από αυτόν Ιεράς Συνόδου. Εγκαινιάστηκε ένα καθεστώς υποταγής της Εκκλησίας της Ελλάδος στη «νόμω κρατούσαν Πολιτείαν». 

Εκτοτε η «πολιτειοκρατία» στην Εκκλησία (όπως αποκάλεσε προσφυώς το καθεστώς αυτό διαπρεπής θεολόγος, ο αείμνηστος Σάββας Αγουρίδης) στηρίχθηκε σ’ ένα ολόκληρο οικοδόμημα, που στήθηκε επί τούτου βαθμηδόν και κατ’ ολίγον.

Ετσι οι μισθοί των ιερέων και των ιεραρχών εγγράφονται στον κρατικό προϋπολογισμό, η Εκκλησία διαρθρώνεται σε δομές που αποτελούν Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, για όσα θέματα δεν υπάγονται στο λατρευτικό και το ποιμαντικό της έργο η Εκκλησία αποφασίζει με διοικητικές πράξεις που υπόκεινται στην κρίση των δικαστηρίων της Πολιτείας, η Πολιτεία νομοθετεί για οργανωτικά και άλλα θέματα της Εκκλησίας πλην εκείνων του Κανονικού Δικαίου.

Επίσης σε όργανα της Εκκλησίας ανατίθεται δικαιοδοσία για θέματα του ιδιωτικού δικαίου, όπως ο γάμος. Η Εκκλησία μετατρέπεται σε οιονεί τμήμα του κράτους.

Τα οφέλη από το καθεστώς της υποταγής είναι αμοιβαία: βάρη της Εκκλησίας τα οποία επωμίζεται η Πολιτεία (όπως η μισθοδοσία των κληρικών), από τη μια πλευρά, σειρά προνομίων και ευνοϊκών καταστάσεων, που απολαμβάνει η Εκκλησία (η Ιεραρχία), από την άλλη.

Στις δεύτερες συγκαταλέγεται και το επίμαχο θέμα των ημερών -το περιεχόμενο της διδασκαλίας των θρησκευτικών στα σχολεία. Ο ομολογιακός, αντί του θρησκειολογικού, χαρακτήρας του μαθήματος «πριμοδοτεί» την Εκκλησία της Ελλάδος απέναντι στα άλλα θρησκευτικά δόγματα, που την ανταγωνίζονται στο πλαίσιο της ελληνικής επικράτειας.

Η Πολιτεία υποκαθιστά την Εκκλησία στην άσκηση του ποιμαντορικού, πνευματικού ρόλου της, στον οποίο ιδιαίτερη θέση έχει η υπεράσπιση και διάδοση της Ορθοδοξίας, αναλαμβάνοντας τη στήριξή της με διοικητικά μέτρα.

Παρακολούθημα της εξάρτησης από την Πολιτεία είναι και η μετακύλιση στον εκκλησιαστικό χώρο όλων των τριβών και των συγκρούσεων που εκδηλώθηκαν στον δημόσιο πολιτικό βίο της χώρας.

Δεν χρειάζεται ιδιαίτερη αναφορά για τη στάση της Εκκλησίας και τα επακόλουθά της στις πολλές και δραματικές περιπέτειες του τόπου. Ολοι «παροικούμεν την Ιερουσαλήμ».

Ποιας Εκκλησίας όμως; Τι είναι εν τέλει η Εκκλησία της Ελλάδος; Και σήμερα, με τις δυσοίωνες τριβές για το μάθημα των θρησκευτικών, φαίνεται να αγνοείται το «δισυπόστατο» της Εκκλησίας.

Κατά την κοινή αντίληψη αλλά και σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα, Εκκλησία είναι το σύνολο, η κοινότητα των πιστών ορισμένου τόπου, που αναγνωρίζουν τον Ιησού ως Σωτήρα. Είναι ο θρησκευόμενος λαός που πλημμυρίζει τους ναούς το Πάσχα, χωρίς να γνωρίζει με ακρίβεια το περιεχόμενο της χριστιανικής εσχατολογίας.

Είναι το άρωμα της λαϊκής παράδοσης και η έφεση για έναν καλύτερο κόσμο (η Βασιλεία του Θεού). Πρόκειται για ένα σύνθετο, μικτό σύνολο. Διοικούσα Εκκλησία και εκκλησιαστικό πλήρωμα επικαλύπτονται, αλλά δεν ταυτίζονται. Υπάρχει εδώ η δομική σχέση της Ορθοδοξίας με τη Ρωμιοσύνη, που είχε επισημάνει ο Ν. Σβορώνος.

Σχέση που δεν πρέπει να συγχέεται με το μόρφωμα, τα συμφέροντα και τον εξουσιαστικό ρόλο του ανώτερου κλήρου, που σαφώς διαφοροποιείται από τους απλούς ιερείς. Δεσπότες και παπάδες δεν συγκροτούν ένα ομοιογενές σύνολο.

Ο «εξορθολογισμός» των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας, στον οποίο αναφέρθηκε ο πρωθυπουργός, έχει προϋπόθεση την αντίληψη του δισυπόστατου της Εκκλησίας - από αυτή την αφετηρία μπορεί να προχωρήσει.

Για την ισορροπία των δύο «υποστάσεων», απαραίτητη για την αποδυνάμωση της ροπής της διοικούσας Εκκλησίας προς την ταύτισή της με τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης, η Εκκλησία πρέπει να επανέλθει στο «αρχαίον κάλλος». Στους τρόπους με τους οποίους «έπραττεν η αρχαία Εκκλησία» (Αδ. Κοραής).

Να κυβερνηθεί δηλαδή από Σύνοδο «ιερέων ελευθέρως εκλεγομένων από ιερείς και κοσμικούς». Να εκδημοκρατιστεί η Εκκλησία.

Μόνον έτσι μπορεί να επιτευχθεί ο εξορθολογισμός των σχέσεων και, συνακόλουθα, η συμφωνία Εκκλησίας και Πολιτείας για τη ρύθμιση του εκκλησιαστικού προβλήματος. Το στάδιο του εκδημοκρατισμού προηγείται από το στάδιο του χωρισμού. «Η γνώμη των πλειόνων κρατείτω» - γνώμη κληρικών και λαϊκών μαζί, που θα διαμορφώνεται ελεύθερα και δημοκρατικά.

Εξαιρετικά επίκαιρη είναι η δέσμη των προτάσεων που είχε επεξεργαστεί ο αείμνηστος Σ. Αγουρίδης.

Την υπενθυμίζουμε: α) Σύγκληση με νόμο του κράτους μεγάλης Κληρικολαϊκής Συνέλευσης απαρτιζόμενης από όλους τους επισκόπους και από διπλάσιο αριθμό εκπροσώπων του υπόλοιπου κλήρου και του λαού. β) Η θητεία της θα είναι πενταετής.

Εργο της Συνέλευσης, που θα συνέρχεται δύο ή τρεις φορές τον χρόνο, θα είναι:

1) Σύνταξη του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας της Ελλάδος.

2) Εκλογή επισκόπων.

3) Προγραμματισμός του εκκλησιαστικού έργου και έλεγχος της εφαρμογής του.

4) Προτάσεις στη Βουλή όλων των αναγκαίων νομοθετημάτων, ώστε με τη λήξη της πενταετίας η Εκκλησία να έχει απαγκιστρωθεί από την Πολιτεία κατά τρόπο που και το έργο της Εκκλησίας να εξυπηρετείται και τα συμφέροντα της χώρας να κατοχυρώνονται.

Να απαγκιστρωθεί και να ανεξαρτητοποιηθεί η Εκκλησία, να γίνει πραγματικά αυτοκέφαλη.

Και κάτι ακόμη, ιδιαίτερα σημαντικό για την Αριστερά σε σχέση με τον θρησκευόμενο λαό.

Θα ήταν σημαντικό να αποκρούσει σθεναρά κάθε πειρασμό να αφήσει να εμφιλοχωρήσουν στον πολιτικό της λόγο διχαστικά στοιχεία από το παρελθόν ή από μια παροντική αλλά αναχρονιστική ερμηνεία ιδεολογικής «καθαρότητας» με αντιθρησκευτικές αποχρώσεις. Μακριά από ό,τι διχάζει τον κόσμο που δέχεται την ανελέητη επίθεση του νεοφιλελευθερισμού και που ασφυκτιά μέσα στην καπιταλιστική βαρβαρότητα!

* Συγγραφέας

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
Τα τελευταία χρόνια έχει εισβάλει ορμητικά στην πολιτική και κοινωνική ζωή της Ευρώπης ένα νέο πρόβλημα με τις κωδικές ονομασίες «συλλογική ταυτότητα», «ταυτοτικές ομάδες», «πολιτική ταυτοτήτων», που...
Η απειλή του εθνοταυτοτισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Κράτος, η Εκκλησία, η Αριστερά
Αναμφίβολα, η μισθοδοσία των κληρικών και η διαχείριση της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι πολύ σημαντικά ζητήματα. Κατά την άποψή μου όμως, η σπουδαιότητά τους όσον αφορά τον χωρισμό Κράτους-Εκκλησίας είναι...
Το Κράτος, η Εκκλησία, η Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγιο Φως και Αγια Λείψανα μόνο από την Εκκλησία
Η υποδοχή τόσο του Αγίου Φωτός όσο και των Αγίων Λειψάνων με τιμές αρχηγού κράτους συνιστά ιεροσυλία. Σ’ αυτή δεν έχουν καμιά θέση στρατιωτικά αγήματα και τα συμπαρομαρτούντα κοσμικά. Η υποδοχή τους πρέπει να...
Αγιο Φως και Αγια Λείψανα μόνο από την Εκκλησία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χωρίς «υποκλίσεις» και «χειροφιλήματα»…
Ζούμε σε μια χώρα όπου διαρκώς αναβάλλεται ο «χωρισμός» Εκκλησίας και Κράτους. Αρκεί, φαίνεται, να ανανεώνεται μια «συνεννόηση» για τις σχέσεις...
Χωρίς «υποκλίσεις» και «χειροφιλήματα»…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πίστη είναι ζωή και όχι όπιο του λαού
Διάβασα με πολλή προσοχή το άρθρο του καθηγητή Κύρκου Δοξιάδη με τίτλο «Το Οπιο του Λαού». Υπάρχουν ασφαλώς παρερμηνείες της θρησκείας και συνέχεια πράξεις ορισμένων ηγετών ή απλών πιστών, οι οποίοι οδήγησαν...
Η πίστη είναι ζωή και όχι όπιο του λαού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κείμενο Συμβολής για το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ: «Συνέδριο ανοιχτών ερωτημάτων»
Με αφετηρία μπορούμε να ανακτήσουμε την ηγεμονία στις πολιτικές εξελίξεις στο όνομα των υποτελών κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων. Όχι ο πολιτικός τακτικισμός και οι δημοκρατικοφανείς οργανωτικοί νεωτερισμοί....
Κείμενο Συμβολής για το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ: «Συνέδριο ανοιχτών ερωτημάτων»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας