Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ολιγαρχία σε υποχώρηση
EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

Ολιγαρχία σε υποχώρηση

  • A-
  • A+

Η απόγνωση είναι φυσιολογική γι’ αυτούς που δεν καταλαβαίνουν την αιτία του κακού, δεν βλέπουν καμία διέξοδο και δεν έχουν τη δύναμη να αγωνιστούν

Lars T. Lih, Βλαντίμιρ Λένιν, Αθήνα 2016, εκδόσεις Μεταίχμιο

Η κυβερνώσα οικονομική ολιγαρχία υπέστη προσφάτως δυο βαρύτατες ήττες ( ΜΜΕ - Πανεπιστήμια).

Στον χώρο των ΜΜΕ δεν πρόκειται τόσο για την αποκατάσταση της νομιμότητας έπειτα από τρεις δεκαετίες. Αλλωστε η αποκατάσταση κάποιας «νομιμότητας» δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως και πάντοτε υποχώρηση της ολιγαρχίας, μπορεί να συμβαίνει και αντιθέτως.

Περισσότερο πρόκειται για το πραγματικό ότι θεμελιώθηκε «πρωτόγνωρη» διαδικασία ανακατανομής του πλούτου, η οποία δεν ενσωματώνει απαραιτήτως φορολογικά χαρακτηριστικά («Το τίμημα των τεσσάρων αδειών μετακυλίεται στις ευπαθείς κοινωνικές ομάδες»).

Ελέχθησαν σοβαρές απόψεις, «ίσως για πρώτη φορά η πολιτική επικρατεί της οικονομίας». Εδώ να υπενθυμίσω ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επισημαίνει στις δημόσιες παρεμβάσεις του το πρόβλημα του συμπλέγματος «πολιτική - οικονομία». Γι’ αυτό και αντιμετωπίζει τα συντονισμένα πυρά των δημοσιολόγων της ολιγαρχίας.

Αλλά ελέχθησαν και φαιδρότητες που ταυτίζουν την «ελευθερία της αγοράς με το Σύνταγμα» ή επισημαίνουν τον κίνδυνο εκ «της επερχόμενης μονόπλευρης ενημέρωσης», η οποία όμως αποτελεί την ισχύουσα τάξη στον τηλεοπτικό τουλάχιστον χώρο ήδη από το 2010. Μάρτυρας περί αυτού σύμπας ο αποδέκτης πληθυσμός.

Ομως ιδιαιτέρως λυπάμαι γιατί κατά τρόπο πρωτοφανή πολιτικά κόμματα «μεγάλα» ή «μικρομεσαία» ή «μικρά» ταυτίστηκαν με προσωπικά και επιχειρηματικά συμφέροντα, ερχόμενα σε αντίθεση ακόμη και με την οικονομική δικαιοσύνη. Τελευταίοι παροξυσμοί και οι έσχατες συσπάσεις της κυβερνώσας ολιγαρχίας;

Στον χώρο των Πανεπιστημίων, χώρο όχι μόνο επιστήμης και παιδείας αλλά και κοινωνικής και πολιτικής εξουσίας, η άτακτη φυγή των πανικόβλητων μελών των διαβόητων «Συμβουλίων» ξηλώνει (εξ + ήλος = καρφί) τα τελευταία υπολείμματα ενός συστήματος διοίκησης που επιβλήθηκε στα ιδρύματα έξωθεν, με πρωτοβουλία γνωστών παραγόντων της επιχειρηματικής και εφοπλιστικής ελίτ.

Εδώ ομολογουμένως ο αντίπαλος πρόλαβε το υπουργείο Παιδείας. Θετικότατο πάντως ότι ο Νίκος Φίλης γνωστοποίησε την επάνοδο των φοιτητών στα όργανα διοίκησης και την επανασύσταση των Πρυτανικών Συμβουλίων. Πρυτανικά Συμβούλια και πάλι σημαίνει πάντως και τυπική νομοθετική κατάργηση των «Συμβουλίων» ή όχι;

Ας αλλάξουμε όμως θέμα.

Ο έγκυρος διανοητής από την πρώην Γιουγκοσλαβία Πρέντραγκ Βρανίτσαϊ παρουσίασε το 1970 στο Ζάγκρεμπ τη δεύτερη έκδοση του δίτομου έργου του «Ιστορία του Μαρξισμού» (μετάφραση Μυρσίνη Ζορμπά). Παραθέτω ορισμένα αποσπάσματα από το μνημειώδες αυτό έργο ως συμβολή στον επικείμενο διάλογο για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

«Ο 18ος αιώνας και οι αρχές του 19ου δεν χαρακτηρίζονται μόνο από τον αστό άνθρωπο. Σ’ αυτή την περίοδο η νεαρή αστική τάξη, η γαλλική κυρίως, φέρνει πραγματικά σε πέρας μια μακριά διαδικασία πάλης, διαδικασία στραμμένη να μετασχηματίσει την ευρωπαϊκή κοινωνία και τη συνείδησή της. Εκεί όπου η σύγκρουση με το παλιό καθεστώς υπήρξε πιο ανοιχτή και δραματική και η σκέψη επίσης έγινε ριζοσπαστικότερη.

Στην παλιά μεταφυσική αντιπαρατάχθηκε ο υλισμός, στην παλιά θρησκεία ο ρασιοναλισμός, στην παλιά θεολογική αρχή της κοινωνικής τάξης πραγμάτων η ιδέα της λαϊκής κυριαρχίας».

Ο 18ος αιώνας είναι για τη Γαλλία ο επαναστατικός αιώνας του Διαφωτισμού. Κάτω από την επιρροή της αγγλικής κουλτούρας και πολιτικής ο Διαφωτισμός κάνει την πρώτη του εμφάνιση κυρίως σαν ντεϊσμός και συνταγματικότητα, με τις μορφές των Μοντεσκιέ και Βολταίρου.

«Και στο πεδίο της ιστορικής προβληματικής επίσης η σκέψη των Γάλλων διαφωτιστών και υλιστών φέρνει μεγάλη πρόοδο. Οι Μοντεσκιέ, Βολταίρος και Ρουσό έθεσαν στις έρευνές τους το πρόβλημα της εξέτασης των φυσικών και κοινωνικών αιτιών της ιστορικής ανάπτυξης, φτάνοντας σε συμπεράσματα επαναστατικά για την καταγωγή και τον χαρακτήρα της εξουσίας και, κυρίως, διατύπωσαν σημαντικές παρατηρήσεις για τις συνέπειες των οικονομικών στοιχείων στην ιστορική ανάπτυξη».

«Η ζωηρή ανάπτυξη της βιομηχανίας, του εμπορίου και των διεθνών οικονομικών σχέσεων δεν μπορούσε να μην ασκήσει την επιρροή της στο πρόβλημα του Συντάγματος και της κοινωνικής εξουσίας».

«Με τη συνέπειά τους έδωσαν -γράφει ο Ενγκελς (αναφερόμενος στους Γερμανούς φιλοσόφους του 19ου αι.)- ακριβέστερη μορφή στους σκοπούς τους.

Από αυτούς γεννήθηκαν οι ιδέες του αιώνα. Αυτές οι ιδέες δεν έχουν δημαγωγικό και αντιχριστιανικό χαρακτήρα, όπως τις κατηγόρησαν: βασίζονται στο φυσικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου και εναντιώνονται απέναντι σε όλα αυτά που στις παρούσες συνθήκες αντιβαίνουν σ’ αυτό το δικαίωμα.

Αποτελούν μέρος αυτών των ιδεών: κυρίως η συμμετοχή του λαού στη διοίκηση του κράτους, δηλαδή το συνταγματικό καθεστώς, η χειραφέτηση των Εβραίων, η κατάργηση κάθε καταναγκασμού θρησκευτικού ή της αριστοκρατίας του χρήματος κ.λπ. Τι μπορείς να φέρεις σαν αντίρρηση σ’ αυτά;»

* καθηγητής της Πολιτικής Κοινωνιολογίας, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΑΠΟΨΕΙΣ
Για ποια «αντιμεταρρύθμιση» μιλάτε;
Νομίζω πως η μεγάλη επιτυχία της κ. Διαμαντοπούλου, μάλλον και η μοναδική της, ήταν η επιτυχημένη καμπάνια δυσφήμησης του ελληνικού Πανεπιστημίου ως «παλιο-πανεπιστήμιου». Θυμίζω το μπαράζ των άρθρων...
Για ποια «αντιμεταρρύθμιση» μιλάτε;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ψιλά γράμματα για παρουσιαστές
«Εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν έχουν καλές θέσεις στις διεθνείς κατατάξεις. Δεν πάνε καθόλου καλά» είπε ο Νίκος Χατζηνικολάου, αναμασώντας τη γνωστή καραμέλα περί κατατάξεων και...
Ψιλά γράμματα για παρουσιαστές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα ηχεία της συκοφάντησης των εκπαιδευτικών δεν θα σιγήσουν!
Το τελευταίο διάστημα πυκνώνουν οι επιθέσεις εναντίον των εκπαιδευτικών από γνωστούς εργολάβους της παραπλάνησης και συκοφάντησης, οι οποίοι μέσα από τα ελεγχόμενα ΜΜΕ προωθούν τον κοινωνικό πόλεμο, τον...
Τα ηχεία της συκοφάντησης των εκπαιδευτικών δεν θα σιγήσουν!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απάντηση σε δημοσίευμα από τη Συντονιστική Επιτροπή Κατάληψης Νομικής
Στην εφημερίδα Καθημερινή δημοσιεύτηκε άρθρο με τον προκλητικό τίτλο «Συνέλευση-παρωδία στη Νομική» όπου μέσα σε μερικές παραγράφους αναπαράγεται όλη...
Απάντηση σε δημοσίευμα από τη Συντονιστική Επιτροπή Κατάληψης Νομικής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας