• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 29.3°C / 34.0°C
    4 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 29.7°C / 34.7°C
    3 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.0°C / 34.8°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    3 BF
    27%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 31.9°C
    4 BF
    35%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    33°C 29.0°C / 33.0°C
    0 BF
    41%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 29.0°C / 30.4°C
    0 BF
    28%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    2 BF
    25%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 29.9°C
    5 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.6°C
    4 BF
    45%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.8°C / 28.4°C
    5 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.7°C / 29.6°C
    2 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    3 BF
    70%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 31.8°C / 32.9°C
    2 BF
    33%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.6°C / 33.3°C
    2 BF
    39%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.8°C / 29.8°C
    3 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.1°C / 34.0°C
    4 BF
    29%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.3°C / 30.5°C
    3 BF
    62%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.7°C / 33.3°C
    3 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.7°C / 30.7°C
    0 BF
    43%

«H ποίηση είναι ένα τέρας»

  • A-
  • A+

Δεν είναι αναγκαίο να δώσεις τον ορισμό της ποίησης. Στην κυρίαρχη ταυτοποίησή της, που χαρακτηρίζεται από την εξαιρετική λεκτική ένταση και τον ρυθμό, η ποίηση εκφράζει επίσης μια απελευθέρωση του λόγου από την κανονική σύνταξη.

Διαφορετικά από την πρόζα, που δεν μπορεί να απεμπλακεί από τα συντακτικά δεσμά. Κάνε ποίηση όταν καταφέρνεις να δώσεις σε μια λέξη το μέγιστο της έννοιας.

Είναι ανώφελο να γράφεις σε στίχους αυτό που μπορείς να γράψεις καλύτερα σε πρόζα. Ποίηση είναι αυτό που δεν μπορεί να μεταφραστεί σε πρόζα. Η ποίηση είναι η αντι-πρόζα.

«Η ποίηση είναι ένα τέρας» δηλώνει ο Μοντάλε σε έναν Διάλογο πάνω στην ποίηση, που δημοσιεύτηκε το 1960 στα «Quaderni Milanesi» (τ.1). «Είναι μουσική φτιαγμένη με λέξεις ακόμη και με ιδέες: γεννιέται όπως γεννιέται, από έναν αρχικό τονισμό που είναι απρόβλεπτος πριν ακόμη γεννηθεί ο πρώτος στίχος».

Βέβαια η ποίηση είναι η πιο αρχαία τέχνη και το πεδίο της απόλυτης εκφραστικής ατομικότητας, όπου η parole (η γλώσσα του υποκειμένου) παίρνει τις αποστάσεις από τις κανονιστικές λειτουργίες τής langue που χρησιμοποιείται.

«Δεν υπάρχει πράγμα που δεν μπορείς να μάθεις» λένε κάποιοι. Η ποίηση, για παράδειγμα, δεν είναι κάτι που διδάσκεται.

Την εποχή όπου η ομοιοκαταληξία είναι για τον ποιητή ό,τι η τεχνική του σχεδίου για τον εικαστικό καλλιτέχνη, η ποίηση έχει εξαιρετικούς ποιητές όπως ο Δάντης και ο Πετράρχης. Αλλά όποιος σήμερα προτείνει τις τερτσίνες του Δάντη από ενδεκασύλλαβους θα ήταν τουλάχιστον γραφικός.

Αντίθετα ο «ελεύθερος στίχος», που υπερισχύει στη σύγχρονη ποίηση και που γεννήθηκε από την επιθυμία των ποιητών να εφεύρουν νέους κανόνες, δεν έχει έναν σταθερό αριθμό συλλαβών∙ κι αν ανατρέχει στην ομοιοκαταληξία ή στην παρήχηση, το κάνει ακολουθώντας έναν ανόμοιο ρυθμό από μέτρα ή τονισμούς.

Η μη κανονικότητα, που φυσικά δεν σημαίνει δυσαρμονία (γιατί ο στίχος είναι πράγματι «ελεύθερος» αν είναι… «δεμένος» στους δικούς του αυστηρούς κανόνες), αφομοιώνεται στο λεγόμενο μικτό μέτρο φτιαγμένο από στίχους διαφορετικών μέτρων.

Εμβληματικοί της λυρικής ποίησης, που βασίζεται στην αυτόνομη υποκειμενικότητα, οι στίχοι, ξένοι από οποιοδήποτε μετρικό σχήμα, απελευθερώνουν οριστικά την ποίηση από τα τεχνάσματα της ομοιοκαταληξίας.

Αυτή η τελευταία, σχεδόν άγνωστη στους αρχαίους, εμφανίζεται για πρώτη φορά στα μεσαιωνικά λατινικά. Από αυτά περνά σε διάφορες γλώσσες και γίνεται το φυλακτό για τους ποιητές και στιχοποιούς κάθε είδους.

Βέβαια διακρίνοντας ανάμεσα στους απλούς στιχοποιούς και τους αληθινούς ποιητές, αυτό που έχει σημασία δεν είναι το μέτρο, αλλά η γλώσσα.

Επίσης λιγότερο από το μέτρο ποιητική λειτουργία έχει η ομοιοκαταληξία που, χρησιμοποιημένη εδώ και αιώνες, σήμερα θα έμοιαζε με κάτι το εντελώς «γκροτέσκο».

*Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ζωγράφος Κώστας Λούστας (1933- 2014)
Παράλληλα με τη ζωγραφική, ο Λούστας ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, τη μουσική και τη δημοσιογραφία, ενώ σε όλη του τη ζωή δεν σταμάτησε να παίζει βιολί που ήταν το μεγάλο του πάθος.
Ο ζωγράφος Κώστας Λούστας (1933- 2014)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ραψωδίες στην παραλία
Σύγχρονες ραψωδίες στην παραλία. Βλέπω τις παρέες δίπλα δίπλα. Λίγα πράγματα θέλουν οι άνθρωποι τελικά για να είναι ευτυχισμένοι. Η ασφάλεια είναι ένα από τα βασικά. Θυμάμαι και τον μέγα ραψωδό, ανυπολόγιστα...
Ραψωδίες στην παραλία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυο ερωτήσεις για την ποίηση
Oι πιο άδολοι, αλλά και πιο έμπειροι αναγνώστες ποίησης θα πρέπει να διαγράψουν από τη σκέψη τους την ανώφελη γραμμή που χωρίζει το όνειρο από την πραγματικότητα, γιατί πέρα απ' αυτά τα σύνορα περιμένει, γυμνή...
Δυο ερωτήσεις για την ποίηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Άστρο και Κρίνο
Ο Θάνος Ανεστόπουλος (1967-2016) γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη και μεγάλωσε στην Αθήνα. Αυτός και τα δύο αδέρφια του ήταν παιδιά οικογένειας βιοπαλαιστών. Σε μικρή ηλικία μετακόμισαν στο Περιστέρι σε μία...
Άστρο και Κρίνο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Γραμματική της ζωής
Η γραμματική είναι, κυρίως, ένας τρόπος για να αναλύσεις τις λέξεις. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, η γραμματική είναι το λογικό υπόβαθρο που υποστηρίζει τη λογοτεχνική γλώσσα. Βέβαια, δεν μπορούμε να πούμε ότι οι...
Η Γραμματική της ζωής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γνωρίζουμε πώς και τι γνωρίζουμε;
Πράγματι, σηκώθηκε τεράστιος κουρνιαχτός για την «post–truth», την οποία το Λεξικό της Οξφόρδης ανήγαγε σε «λέξη του έτους 2016», όταν μάλιστα το «Brexit» και ο Trump επικράτησαν στην αγγλική και αμερικανική...
Γνωρίζουμε πώς και τι γνωρίζουμε;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας